Đối với người cao tuổi, thiếu vitamin D không chỉ làm tăng nguy cơ loãng xương, gãy xương mà còn liên quan đến nhiều bệnh lý mạn tính, ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống. Người lớn tuổi cần chủ động phòng ngừa thiếu vitamin D thông qua chế độ dinh dưỡng hợp lý, tiếp xúc ánh nắng đúng cách và khám sức khỏe định kỳ để phát hiện sớm tình trạng thiếu hụt.
Người cao tuổi dễ thiếu vitamin D
Khi tuổi tác tăng lên, khả năng tổng hợp vitamin D của da dưới tác động của ánh nắng mặt trời giảm đáng kể. Đồng thời, chức năng gan và thận – hai cơ quan tham gia chuyển hóa vitamin D thành dạng hoạt động – cũng suy giảm theo quá trình lão hóa.
Ngoài ra, nhiều người cao tuổi ít vận động, hạn chế ra ngoài, mắc các bệnh mạn tính hoặc sử dụng một số loại thuốc kéo dài cũng làm giảm khả năng hấp thu và chuyển hóa vitamin D.
Một số nguyên nhân thường gặp gây thiếu vitamin D ở người lớn bao gồm:
- Giảm hấp thu vitamin D qua đường tiêu hóa.
- Ít tiếp xúc với ánh nắng mặt trời.
- Suy giảm chức năng gan hoặc thận làm giảm quá trình chuyển hóa vitamin D.
- Sử dụng một số thuốc làm tăng phân hủy vitamin D.
- Một số bệnh lý gây giảm đáp ứng của cơ thể với vitamin D.
Chính vì vậy, người cao tuổi là nhóm đối tượng có nguy cơ thiếu vitamin D cao hơn so với người trẻ.
Dấu hiệu cảnh báo thiếu vitamin D
Vitamin D tham gia vào nhiều hoạt động sinh học của cơ thể. Khi thiếu hụt, người bệnh có thể xuất hiện nhiều triệu chứng khác nhau, từ nhẹ đến nặng.
- Thường xuyên mắc các bệnh nhiễm trùng
Một trong những vai trò quan trọng của vitamin D là điều hòa hoạt động của hệ miễn dịch. Khi cơ thể thiếu vitamin D, sức đề kháng suy giảm, làm tăng nguy cơ mắc các bệnh nhiễm trùng, đặc biệt là nhiễm khuẩn đường hô hấp như cảm lạnh, viêm phế quản hoặc viêm phổi. Nếu thường xuyên bị cảm cúm, mắc các bệnh hô hấp tái đi tái lại hoặc thời gian hồi phục kéo dài, người bệnh nên nghĩ đến khả năng thiếu vitamin D và đi kiểm tra.
Vitamin D đóng vai trò quan trọng đối với sức khỏe xương khớp, điều hòa hệ miễn dịch, hỗ trợ hoạt động của tim mạch, cơ bắp...
- Mệt mỏi, suy nhược kéo dài
Thiếu vitamin D cũng là nguyên nhân khiến nhiều người cảm thấy mệt mỏi, giảm sức bền, mất năng lượng dù không làm việc quá sức. Một số nghiên cứu cho thấy tình trạng thiếu hụt vitamin D còn liên quan đến rối loạn giấc ngủ, giảm khả năng tập trung và tăng nguy cơ trầm cảm ở cả người trẻ và người cao tuổi. Khi được bổ sung đầy đủ vitamin D, các triệu chứng này thường cải thiện rõ rệt.
- Đau nhức xương khớp và đau lưng
Vitamin D giúp tăng hấp thu canxi và duy trì mật độ xương. Khi thiếu hụt vitamin D, quá trình khoáng hóa xương bị ảnh hưởng, khiến người bệnh dễ bị đau nhức xương, đau lưng, đau cơ và đau khớp. Ở người cao tuổi, tình trạng này kéo dài sẽ làm tăng nguy cơ loãng xương, gãy xương và hạn chế khả năng vận động. Đặc biệt, các cơn đau thường rõ hơn ở vùng thắt lưng, cột sống, hông và hai chân.
- Thiếu vitamin D làm tăng nguy cơ loãng xương và té ngã
Người cao tuổi thiếu vitamin D thường có sức cơ yếu hơn, khả năng giữ thăng bằng giảm và dễ bị té ngã. Đây là nguyên nhân khiến tỷ lệ gãy cổ xương đùi, gãy cột sống và các chấn thương nghiêm trọng ở người cao tuổi tăng cao. Bên cạnh đó, thiếu vitamin D kéo dài còn làm tăng nguy cơ mắc nhiều bệnh lý khác như:
Loãng xương.
Gãy xương do chấn thương nhẹ.
Suy giảm miễn dịch.
Một số bệnh tim mạch.
Rối loạn chuyển hóa.
Suy giảm chức năng vận động.
Làm gì để phòng ngừa thiếu vitamin D?
Thiếu vitamin D hoàn toàn có thể phòng ngừa nếu duy trì lối sống khoa học và chế độ dinh dưỡng hợp lý.
- Bổ sung thực phẩm giàu vitamin D
Nên tăng cường các thực phẩm chứa nhiều vitamin D như:
Cá béo: cá hồi, cá thu, cá ngừ, cá mòi.
Gan động vật.
Lòng đỏ trứng.
Sữa và các sản phẩm từ sữa.
Phô mai.
Nấm.
Ngũ cốc.
Bên cạnh đó, cần kết hợp chế độ ăn đầy đủ canxi và protein để tăng hiệu quả bảo vệ hệ xương.
- Tắm nắng đúng cách
Ánh nắng mặt trời là nguồn cung cấp vitamin D tự nhiên hiệu quả nhất. Người cao tuổi nên tiếp xúc với ánh nắng khoảng 15–20 phút mỗi ngày, ưu tiên vào khoảng 9–10 giờ sáng hoặc 15–16 giờ chiều. Những người có làn da sẫm màu hoặc ít tiếp xúc ánh nắng có thể cần thời gian lâu hơn theo tư vấn của bác sĩ. Tuy nhiên, cần tránh phơi nắng quá lâu hoặc vào thời điểm nắng gắt để hạn chế nguy cơ tổn thương da.
- Bổ sung vitamin D khi cần thiết
Trong trường hợp chế độ ăn và ánh nắng không đáp ứng đủ nhu cầu, bác sĩ có thể chỉ định bổ sung vitamin D dưới dạng viên uống hoặc các chế phẩm kết hợp với canxi. Không nên tự ý sử dụng vitamin D liều cao trong thời gian dài vì có thể gây tăng canxi máu và nhiều tác dụng không mong muốn khác.
Tóm lại: việc phát hiện sớm và bổ sung vitamin D đúng cách không chỉ giúp phòng ngừa loãng xương mà còn góp phần tăng cường sức đề kháng, cải thiện chức năng cơ bắp, giảm nguy cơ té ngã và nâng cao chất lượng cuộc sống ở người cao tuổi.
Duy trì chế độ dinh dưỡng hợp lý, vận động thường xuyên và tiếp xúc ánh nắng khoa học chính là những giải pháp đơn giản nhưng hiệu quả để bảo vệ sức khỏe lâu dài. Người từ 60 tuổi trở lên, đặc biệt là người mắc loãng xương, bệnh thận mạn, bệnh gan hoặc ít vận động nên khám sức khỏe định kỳ và kiểm tra nồng độ vitamin D khi có chỉ định.
