Glucosamine từ lâu đã trở thành một trong những sản phẩm bổ sung chăm sóc sức khỏe xương khớp được người cao tuổi trên khắp thế giới tin dùng, nhằm giảm bớt cơn đau và cải thiện độ linh hoạt của sụn.
Tuy nhiên, một công trình nghiên cứu mới được công bố trên tạp chí khoa học Nature Metabolism lại đưa ra lời cảnh báo quan trọng về tác động không mong muốn của hoạt chất này đối với bộ não của những người đã có dấu hiệu suy giảm nhận thức.
Nghiên cứu mới đã đưa ra cảnh báo về tác động không mong muốn của Glucosamine đối với bộ não của những người đã có dấu hiệu suy giảm nhận thức. Ảnh minh họa: iStock
Các nhà khoa học thuộc Đại học Florida (Mỹ) đã tiến hành phân tích dữ liệu hồ sơ y tế của hơn 66.000 bệnh nhân được thu thập từ năm 2012 đến 2024. Trong số đó, nhóm nghiên cứu tập trung theo dõi các trường hợp được chẩn đoán mắc bệnh Alzheimer, sa sút trí tuệ liên quan cũng như những người gặp tình trạng suy giảm nhận thức nhẹ.
Kết quả cho thấy khoảng 8% số bệnh nhân trong các nhóm này có ghi nhận sử dụng Glucosamine đều đặn. Đáng chú ý, đối với nhóm bệnh nhân bị suy giảm nhận thức nhẹ, những người uống Glucosamine có nguy cơ tiến triển thành bệnh sa sút trí tuệ cao hơn 25% so với những người không sử dụng.
Trong khi đó, ở nhóm đối tượng đã phát bệnh Alzheimer hoặc sa sút trí tuệ, việc sử dụng dưỡng chất bổ khớp này lại liên quan đến tỷ lệ tử vong tăng 25% trong thời gian theo dõi.
Để giải mã nguyên nhân đằng sau mối liên hệ này, đội ngũ nghiên cứu đã thực hiện các thử nghiệm chuyên sâu trên mô não người đã mất và mô hình chuột thí nghiệm.
Họ phát hiện bộ não của người mắc bệnh Alzheimer thường xảy ra hiện tượng tăng gắn đường quá mức, hay còn gọi là hyperglycosylation. Đây là quá trình tế bào não gắn các chuỗi đường nhỏ vào protein để hỗ trợ truyền tín hiệu thần kinh và duy trì hoạt động giao tiếp giữa các tế bào.
Bình thường, cơ thể con người có một cơ chế tự kiểm soát nhằm duy trì lượng chuỗi đường ở mức vừa đủ. Việc nạp thêm Glucosamine từ các viên uống bổ sung đã vô tình vượt qua chốt chặn kiểm soát tự nhiên này, trực tiếp cung cấp thêm nguyên liệu cho quá trình sản xuất chuỗi đường.
Khi bộ não vốn đã hoạt động sai lệch do bệnh Alzheimer lại tiếp tục nhận thêm Glucosamine, quá trình dư thừa chuỗi đường càng trở nên nghiêm trọng hơn.
Đối với nhóm bệnh nhân bị suy giảm nhận thức nhẹ, những người uống Glucosamine có nguy cơ tiến triển thành bệnh sa sút trí tuệ cao hơn 25% so với những người không sử dụng. Ảnh minh họa: Envato Elements
Giáo sư Ramon Sun tại Đại học Florida so sánh tác động này giống như việc phủ quá nhiều sáp lên một chiếc chìa khóa. Dù chiếc chìa khóa không thay đổi hình dạng, nó sẽ không còn tra vừa vào ổ khóa để vận hành cơ chế.
Tương tự, việc tích tụ quá nhiều chuỗi đường trên các protein thần kinh sẽ làm cản trở khả năng truyền phát tín hiệu, khiến trí nhớ và khả năng tư duy của người bệnh giảm sút nhanh hơn.
Trong thử nghiệm trên chuột mắc bệnh tương tự Alzheimer, việc cho chuột dùng Glucosamine khiến lượng chuỗi đường trong não tăng vọt và kết quả kiểm tra trí nhớ sa sút rõ rệt. Ngược lại, khi các nhà khoa học can thiệp làm giảm quá trình tạo chuỗi đường bằng liệu pháp gen hoặc thuốc ức chế, khả năng nhận biết của chuột lại được cải thiện đáng kể.
Dù vậy, các chuyên gia nhấn mạnh nghiên cứu này không cho thấy Glucosamine gây ra mối đe dọa đối với những người có bộ não hoàn toàn khỏe mạnh. Thử nghiệm trên những con chuột khỏe mạnh cho thấy Glucosamine không làm tăng chuỗi đường bất thường, cũng như không ảnh hưởng xấu đến trí nhớ.
Điều này khẳng định môi trường sinh học giữa một bộ não khỏe mạnh và một bộ não đang bị tổn thương bởi sa sút trí tuệ là hoàn toàn khác biệt.
Nhóm tác giả nghiên cứu cũng lưu ý đây mới chỉ là phân tích quan sát dựa trên dữ liệu y tế quá khứ, chứ chưa phải thử nghiệm lâm sàng can thiệp trực tiếp.
Vì vậy, kết quả này được xem là một tín hiệu cảnh báo về an toàn sinh học hơn là lời khẳng định Glucosamine trực tiếp gây ra bệnh sa sút trí tuệ. Các nhà khoa học đang kêu gọi tiến hành các thử nghiệm lâm sàng mù đôi trên người để có đánh giá chính xác nhất.
Trước mắt, các chuyên gia thần kinh khuyến cáo mọi người không nên hoảng loạn hay tự ý ngưng dùng thực phẩm bổ sung khi chưa có sự tư vấn y khoa.
Đối với những gia đình có người thân đã được chẩn đoán suy giảm nhận thức nhẹ hoặc sa sút trí tuệ đang sử dụng Glucosamine, việc trao đổi trực tiếp với bác sĩ điều trị trong lần khám gần nhất là điều hoàn toàn hợp lý để cân nhắc điều chỉnh danh mục sản phẩm chăm sóc sức khỏe phù hợp.