Vừa qua, một nam thanh niên 24 tuổi đang làm việc tại văn phòng bỗng bất ngờ ngừng tim nhiều lần ngay trong giờ nghỉ trưa. May mắn thay, nhờ được đồng nghiệp phát hiện kịp thời, tiến hành hồi sức tim phổi (CPR) và sốc điện đúng thời điểm vàng, người bệnh đã được cứu sống ngoạn mục trước khi chuyển đến cơ sở chuyên khoa tim mạch để tiếp tục điều trị chuyên sâu.
Đáng chú ý, đây không phải là một trường hợp cá biệt. Thực tế lâm sàng cho thấy biến cố ngừng tim đột ngột có thể xảy ra ở bất kỳ lứa tuổi nào, kể cả những người trẻ tuổi vốn đang rất khỏe mạnh, đặc biệt là khi cơ thể họ tồn tại các bệnh lý tim mạch tiềm ẩn chưa từng được phát hiện. Trong điều kiện thời tiết nắng nóng kéo dài đỉnh điểm, nguy cơ xuất hiện các biến cố tim mạch cấp tính này lại càng có xu hướng gia tăng mạnh mẽ ở nhóm đối tượng làm việc trong môi trường văn phòng kín, bật điều hòa liên tục và lười vận động.
Bệnh nhân 24 tuổi ngừng tim đột ngột được cấp cứu tại BVĐK Phú Thọ.
1. Vì sao người trẻ đột ngột ngừng tim?
Để chủ động phòng ngừa, trước hết chúng ta cần hiểu rõ ngừng tim đột ngột (Sudden Cardiac Arrest - SCA) là gì. Dưới góc nhìn chuyên khoa, đây là tình trạng quả tim bị mất hoàn toàn khả năng bơm máu một cách đột ngột do các rối loạn nhịp tim nghiêm trọng, trong đó thường gặp nhất là hiện tượng rung thất hoặc nhịp nhanh thất vô mạch. Khi quả tim ngừng hoạt động, não bộ sẽ bắt đầu chịu tổn thương chỉ sau khoảng 4 đến 6 phút. Nếu tình trạng này kéo dài quá 10 phút mà không có sự can thiệp y tế, nguy cơ tử vong là cực kỳ cao.
Nhiều người thường đánh đồng khái niệm này với nhồi máu cơ tim, tuy nhiên đây là hai bệnh lý khác nhau. Trong khi nhồi máu cơ tim là tình trạng tắc nghẽn động mạch vành làm thiếu máu nuôi tim, thì ngừng tim lại là sự hiện diện của việc ngừng hẳn hoạt động co bóp bơm máu. Dù vậy, một cơn nhồi máu cơ tim cấp hoàn toàn có thể là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến hội chứng ngừng tim.
Nhiều người vẫn giữ quan niệm chủ quan rằng các biến cố tim mạch chỉ xảy ra ở người cao tuổi. Tuy nhiên, đối với người trẻ, các nguyên nhân phổ biến dẫn đến tử vong đột ngột thường bao gồm:
- Mắc bệnh cơ tim phì đại hoặc viêm cơ tim cấp tính.
- Bệnh cơ tim giãn hoặc bệnh cơ tim thất phải gây loạn nhịp tim.
- Mắc các hội chứng di truyền như hội chứng Brugada, hội chứng QT dài hoặc các bệnh lý liên quan đến kênh ion tim.
- Cơ thể bị rối loạn điện giải nặng hoặc lạm dụng các chất kích thích.
- Một số trường hợp y học không tìm thấy nguyên nhân rõ ràng ngay cả sau khi khảo sát chuyên sâu.
Mất nước, căng thẳng kéo dài, thức khuya và ít vận động vẫn có thể âm thầm tác động đến sức khỏe tim mạch của nhân viên văn phòng.
2. Tác động của thời tiết nắng nóng đối với nhân viên công sở
Khi nhiệt độ môi trường tăng cao, cơ thể bắt buộc phải tự điều hòa thân nhiệt bằng cách giãn mạch ngoại biên và tăng tiết mồ hôi. Quá trình sinh lý này vô tình dẫn đến trạng thái mất nước, giảm thể tích tuần hoàn và rối loạn điện giải nghiêm trọng. Hệ quả là quả tim phải co bóp và hoạt động nhiều hơn để duy trì huyết áp, từ đó làm tăng nguy cơ bùng phát các cơn rối loạn nhịp tim ở những người vốn có bệnh tim tiềm ẩn.
Đối với riêng nhân viên văn phòng, nguy cơ này còn bị đẩy lên cao do tổng hòa của các thói quen sinh hoạt độc hại hằng ngày:
- Ngồi làm việc liên tục nhiều giờ đồng hồ tại một vị trí và rất ít vận động.
- Đối mặt với tình trạng căng thẳng công việc kéo dài và thường xuyên thiếu ngủ.
- Thói quen uống ít nước lọc nhưng lại tiêu thụ quá nhiều cà phê, nước tăng lực.
- Thường xuyên thay đổi đột ngột môi trường sống khi di chuyển qua lại giữa thời tiết nắng nóng bên ngoài và phòng điều hòa nhiệt độ thấp bên trong.
Mặc dù nắng nóng đỉnh điểm không phải là nguyên nhân trực tiếp gây ngừng tim, nhưng nó đóng vai trò là yếu tố thúc đẩy, kích hoạt các biến cố tim mạch nguy hiểm ở những người có sẵn yếu tố nguy cơ. Do đó, việc chủ động tầm soát sức khỏe và thay đổi lối sống ngay trong mùa hè này là chìa khóa vàng để bảo vệ tính mạng của chính bạn.
