Thực tế cho thấy, loại tội phạm này không ngừng thay đổi phương thức hoạt động tinh vi với “miếng mồi” được các đối tượng sử dụng là đang có vốn đầu tư nước ngoài, viện trợ hoàn lại và không hoàn lại vào Việt Nam với lãi suất rất thấp, thậm chí là 0%.
Lừa tiếp nhận nguồn vốn bằng “siêu” dự án triệu đô
Thông tin từ Cục An ninh Tài chính, Tiền tệ và Đầu tư (Tổng cục An ninh, Bộ Công an) cho biết, vụ việc xảy ra tại BVĐK Đông Anh, Hà Nội) vào đầu tháng 10 vừa qua đã thêm một lần nữa cảnh báo về tình trạng giả mạo, lừa đảo trong tiếp nhận nguồn vốn. Cụ thể, vừa được TP Hà Nội đầu tư, xây dựng và đang trong giai đoạn hoàn thiện, bổ sung trang thiết bị..., một ngày đầu tháng 10/2017, lãnh đạo BVĐK Đông Anh nhận được điện thoại hẹn làm việc của một người đàn ông xưng là cán bộ của Bộ KH-ĐT. Mấy ngày sau, có 4 “cán bộ” tìm đến, đưa ra văn bản photocopy nói là của Bộ KH-ĐT và thông báo trong quý IV/2017 sẽ chuyển hơn nửa tỷ đồng đầu tư cho bệnh viện. Sự việc sau đó đã được làm sáng tỏ là màn kịch lừa bằng văn bản giả mạo.
Một số mẫu văn bản giả mạo bị phát hiện thời gian gần đây.
Liên quan đến hành vi lừa đảo trong tiếp nhận nguồn vốn, Cục An ninh Tài chính, Tiền tệ và Đầu tư cũng đang xác minh nguồn vốn liên quan đến dự án Khu đô thị Nam Thái (thị xã Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên) do Công ty TNHH Tư vấn Đầu tư và Phát triển Đông Nam Á (Công ty Đông Nam Á) trụ sở tại phường Tân Hưng, quận 7, TP.HCM làm chủ đầu tư. Khi tiến hành việc kiểm tra tính xác thực nguồn vốn, cơ quan chức năng xác định, Công ty Đông Nam Á. do ông Nguyễn Bá Tiến làm Giám đốc, có ký hợp đồng hợp tác đầu tư với Công ty TV - Cung cấp tài chính quốc tế Wellstar (Công ty WellStar - địa chỉ tại Berlin, Cộng hòa liên bang Đức; địa chỉ giao dịch tại Hà Nội, do ông N.Đ.K - một Việt kiều Đức làm Chủ tịch). Theo hợp đồng, ông K. có khoản tiền trên 33 triệu USD tại Ngân hàng HSBC tại London (Anh), đầu tư cho các dự án BT, BOT của Công ty Đông Nam Á tại Việt Nam. Tuy nhiên qua nghiên cứu, cơ quan chức năng bước đầu phát hiện nhiều dấu hiệu bất thường, gồm: Hợp đồng Hợp tác đầu tư giữa Công ty Wellstar và Công ty Đông Nam Á chỉ nêu góp vốn vào các dự án BT, BOT của Công ty Đông Nam Á tại Thái Nguyên (không ghi rõ tên dự án, tổng mức đầu tư); không thể hiện mức ăn chia lợi nhuận từ các dự án.
Một điểm nghi vấn nữa là vào tháng 9/2009, Cơ quan CSĐT - Công an TP. Hải Phòng đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với Ngô Bá Phiếu, Tổng Giám đốc Công ty TNHH một thành viên đầu tư XNK Thiên Phú An (Hải Phòng) về hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Quá trình đấu tranh, cơ quan công an thu giữ nhiều tài liệu, trong đó có bản cam kết của Công ty Wellstar do N.D.K làm Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc ký, cho Công ty Thiên Phú An vay từ 20 đến 200 triệu euro để triển khai dự án xử lý rác thải, và 100-500 triệu USD để triển khai dự án xây dựng bệnh viện quốc tế tại Việt Nam. Qua xác minh, Công ty Wellstar không có thật. Ngoài ra, trong hồ sơ có một số tài liệu nghi vấn bị làm giả như thỏa thuận và thư bảo đảm của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam do Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam ký.
Thủ đoạn tinh vi
Theo đại diện Cục An ninh Tài chính, Tiền tệ và Đầu tư, các đối tượng thực hiện hành vi lừa đảo thường nhằm vào những cá nhân, doanh nghiệp, cơ quan gặp khó khăn trong việc huy động vốn đầu tư kinh doanh, sản xuất. Một dạng khác, tinh vi hơn, là nhằm vào các địa phương gặp khó khăn về vốn đầu tư thực hiện các dự án phát triển kinh tế (các dự án được phê duyệt, xin đầu tư dự án mới). Sau đó, các đối tượng câu kết, móc nối với các cá nhân (tự xưng là đại diện các cơ quan, tổ chức, nhà đầu tư nước ngoài), hẹn gặp gỡ, tiếp xúc để tạo niềm tin cho “con mồi”. Để đạt được ý đồ, đối tượng sẵn sàng thành lập doanh nghiệp có tên giống hoặc gần giống với các tổ chức có uy tín trên thế giới, dễ gây nhầm lẫn, đánh lừa các nạn nhân. Nhiều trường hợp còn làm giả tài liệu của cơ quan, tổ chức trong và ngoài nước (như điện chuyển tiền, séc, trái phiếu, hối phiếu thanh toán quốc tế...) để tạo niềm tin, chứng minh năng lực tài chính, nguồn gốc số tiền. Như trường hợp Công ty cổ phần CP Asean Đồng Tiến (TP. Hồ Chí Minh) gửi hồ sơ đến các cơ quan chức năng của tỉnh Hậu Giang để xin chủ trương đầu tư dự án “Khu liên hợp Nhà máy Chế biến lương thực Đồng Tiến Hậu Giang”. Trong hồ sơ có Thư bảo lãnh trị giá 350 tỷ USD của Ngân hàng HSBC Hongkong. Đáng chú ý, Công an tỉnh đã xác minh, xác định Thư bảo lãnh giả và đã tham mưu cho UBND tỉnh từ chối chủ trương cấp phép đầu tư dự án. Tuy nhiên, Công ty Asean Đồng Tiến vẫn được cấp chủ trương đầu tư và đã sử dụng để lừa đảo gây thiệt hại 820 triệu đồng.
Bên cạnh đó, một số thủ đoạn khác đó là đối tượng lợi dụng sơ hở của các cơ quan nhà nước, ngân hàng, từ đó làm giảm các giấy tờ giả xác nhận việc gửi, giữ tài sản, văn bản tiếp nhận đơn thư, đăng ký dự án để hoạt động lừa đảo. Có đối tượng thông qua các hình thức liên lạc (điện thoại, thư điện tử, fax, mạng xã hội) đề nghị các cá nhân làm trung gian để tiếp nhận các khoản tiền thừa kế, cho, tặng cá nhân ở nước ngoài đã chết (chủ yếu ở châu Phi) để được hưởng phần trăm hoa hồng. Vì lòng tham, nhiều người thực hiện theo hướng dẫn của đối tượng xấu, ứng trước một khoản kinh phí để làm thủ tục nhận tiền, từ đó bị chiếm đoạt...