Thời điểm này, phim Thái sư Trần Thủ Độ đã hoàn tất các cảnh quay tại phim trường Hoành Điếm (Trung Quốc). Trong khi đó, dự án phim Chiếu dời đô (đạo diễn Lưu Trọng Ninh) sau phút "công khai" lại rút vào "bí mật". Chạy đua cùng 2 dự án đã và sắp sản xuất, tác giả Đinh Thiên Phúc cũng đang “trần mình” trên những trang bản thảo phim dã sử với những tập đầu tiên về vua Lý Công Uẩn... Như vậy, tính cả bộ phim Tây Sơn hiệp khách của Hãng phim Lý Huỳnh và phim hoạt hình Chuyện về người con của rồng của Hãng phim Hội Điện ảnh, thời điểm này ít nhất có tới 5 dự án phim đề tài lịch sử hướng tới ngày Đại lễ 1.000 năm Thăng Long - Hà Nội, trong đó có 3 phim nhân vật chính là Lý Công Uẩn.
Thời gian còn ít... nhưng vẫn "đua"
Chuẩn bị cả năm trời, quay được 1 tháng thì diễn viên chính rút khỏi phim. Những lý do mà 2 phía đưa ra (đoàn phim và diễn viên Thiên Lý) đều thiếu sức thuyết phục. Lại có ý kiến, tại sao kỷ niệm 1.000 năm mà nhân vật điện ảnh đưa ra "cúng giỗ" không phải là vị vua định đô Thăng Long, hoặc 1 trong 8 vị vua triều Lý, mà lại là nhân vật nhạy cảm như Trần Thủ Độ? Xác đáng quá. Nhưng... hơn chục tỷ đồng đã được rót cho phim, dự án đã vận hành quá xa vạch xuất phát rồi. Có thể, vì để "hạ nhiệt" những bức xúc của dư luận liên quan đến dự án phim đang quay, phía Hà Nội đột ngột công bố dự án phim mới với cái tên Chiếu dời đô và đạo diễn được ấn định là Lưu Trọng Ninh - người đang gánh dự án phim Mãi mãi tuổi 20 (tác giả kịch bản Hoàng Nhuận Cầm). Khá dè dặt khi nói về bộ phim đang triển khai, đạo diễn Lưu Trọng Ninh nói: "Chúng tôi đã lặng lẽ chuẩn bị cho dự án này hơn 1 năm rồi. Đây là phim làm bằng tiền xã hội hóa của những người yêu Hà Nội, cả nhà tài trợ lẫn các thành viên đoàn phim, nên chúng tôi sẽ làm phim bằng tất cả sự đam mê, nhiệt huyết, trách nhiệm. Tuy nhiên, vì việc huy động vốn làm phim ở Việt Nam là một công việc không dễ dàng, nhất là ở thời điểm suy giảm kinh tế toàn cầu, các doanh nghiệp đều gặp khó khăn, nên chúng tôi phải thận trọng trong từng bước đi".
Cũng làm về vua Lý Công Uẩn, một dự án khác - phim truyền hình dài tập đang được nhà biên kịch Đinh Thiên Phúc "tăng tốc" cùng đối tác Cát Tiên Sa. Ông Phúc cho biết: "Nói Cát Tiên Sa làm phim Thái tổ Lý Công Uẩn cũng không hẳn đúng. Thái tổ Lý Công Uẩn chỉ là nhân vật đầu tiên trong seri kịch bản về đề tài dã sử mà Cát Tiên Sa sẽ thực hiện. Tôi sẽ khảo sát qua các triều đại Lý -Trần - Lê, giai đoạn lịch sử nào hay, nhân vật lịch sử nào ấn tượng, chúng tôi sẽ chọn. Hiện tại tôi đang dốc sức cho những tập kịch bản đầu tiên về Thái tổ Lý Công Uẩn. Kế hoạch là tháng 10/2009 hoàn thành 10 tập kịch bản".
 NSND Lan Hương vai Đàm Hoàng hậu tại phim trường Hoành Điếm. |
Các dự án đều phải thuê trường quay Hoành Điếm?
Những cảnh quay lớn trong phim Thái sư Trần Thủ Độ, như: đại điện, thủy môn, rừng trúc đã được ghi hình tại trường quay Hoành Điếm của Trung Quốc. Gần 100 diễn viên chuyên nghiệp và hơn 200 diễn viên quần chúng đã tham gia vào các cảnh quay với tâm thế nhập cuộc, bất chấp sự khắc nghiệt của thời tiết vùng Chiết Giang những ngày tháng 8/2009. Là một trong hai trường quay hiện đại nhất Trung Quốc, Hoành Điếm có đủ điều kiện để những ý tưởng phim Thái sư Trần Thủ Độ được hiện thực hóa. Những đại cảnh như vua quan thiết triều, giáp trận, võ thuật được quay boom (máy quay đặt cao hơn vị trí diễn viên) để tạo hiệu ứng về hình ảnh và âm thanh tốt nhất có thể. Các cảnh quay dưới nước được ghi hình bằng thiết bị chuyên dụng. Các cảnh võ thuật được thực hiện đẹp mắt với sự hỗ trợ đắc lực của các chuyên gia Trung Quốc, các nhóm cascadeur và võ sư phái môn Thiếu Lâm Tự... Tại trường quay Hoành Điếm, đoàn phim Thái sư Trần Thủ Độ "đụng" đoàn Võ Tắc Thiên của Trung Quốc với một dàn “sao” như Lưu Đức Hoa, Lưu Gia Linh, Lý Băng Băng... Cũng là một điều may, bởi trăm nghe không bằng một thấy, nhìn người để rút kinh nghiệm cho mình. Cũng trường quay ấy, điều kiện cơ sở vật chất ấy, tại sao họ lại có những cảnh quay ấn tượng, những bộ phim “gây sốt” cho người xem?
Sau Thái sư Trần Thủ Độ, đoàn phim Chiếu dời đô cũng lên kế hoạch thuê trường quay Hoành Điếm. Không phải sợ "kém miếng" mà với điều kiện làm phim hiện tại của ta thì việc dựng những bối cảnh lớn đúng với kịch bản, với ý tưởng dàn dựng của đạo diễn và đáp ứng các yêu cầu về diễn xuất của diễn viên; các góc máy ghi hình... thì chỉ có cách đi thuê trường quay ngoại. Giám đốc sản xuất Chiếu dời đô - bà Nguyễn Thị Hồng Ngát khẳng định: "Chiếu dời đô có quy mô vừa phải, các bối cảnh được quay tại Hà Nội và một số tỉnh phía Bắc. Những cảnh quay không có điều kiện dựng tại Việt Nam sẽ được dựng tại trường quay Hoành Điếm. Thời điểm này, chúng tôi chưa thể công bố nhiều về dự án, chỉ chắc chắn một điều mọi việc đang tiến triển tốt, đúng như kế hoạch".
Cũng khẳng định sẽ thuê bối cảnh Hoành Điếm, nhà biên kịch Đinh Thiên Phúc cho biết Công ty Cát Tiên Sa đã khảo sát trường quay này và sẽ thuê bối cảnh phục vụ cho việc làm phim truyền hình dã sử dài tập. Tuy nhiên, phía Cát Tiên Sa lại không chắc chắn điều này. Theo ông Nguyễn Quang Minh, Giám đốc Công ty Cát Tiên Sa thì mọi việc mới chỉ là dự định, tất cả phải chờ kịch bản hoàn thiện. Cũng theo ông Minh, vì điều kiện ở Việt Nam chưa có trường quay hiện đại nên giải pháp ông đưa ra cho tác giả kịch bản là viết theo hướng làm phim không tốn kém, không ngựa chiến, không nhiều người, không đại cảnh hoành tráng, tập trung miêu tả các cuộc đấu trí giữa các nhân vật trong những bối cảnh nội có quy mô vừa phải, dựng được tại các trường quay sẵn có ở TP. HCM. Giải pháp để tạo chất riêng cho dòng phim dã sử mà Cát Tiên Sa có kế hoạch đầu tư là sử dụng thế mạnh của võ thuật Việt. Ông Minh cũng cho biết, kịch bản phải hay mới làm, nên không nhất thiết phải "chạy đua" để có phim đúng dịp kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long - Hà Nội.
 Ca sĩ Hứa Vĩ Văn vai Thái tử Sam trong phim Thái sư Trần Thủ Độ. |
Điều gì còn lại sau những dự án phim "bom tấn"?
Chiếu dời đô lên dự toán khoảng 60 tỷ đồng; Thái sư Trần Thủ Độ thì được duyệt khoảng 50 tỷ đồng, ở điều kiện của Việt Nam thì đây là hai dự án phim (một phim nhựa và một phim truyền hình) có mức đầu tư cao nhất từ trước tới nay. Có thể gọi là dự án "bom tấn". Theo kế hoạch, phim Thái sư Trần Thủ Độ sẽ xây dựng 6 bối cảnh tại trường quay Cổ Loa, trong đó có bối cảnh ngoại về kinh thành Thăng Long tọa lạc trên diện tích khoảng 40.000m2. Hai bối cảnh đầu tiên (nhà ngục) và khu miếu hoang đã được xây dựng trong khu trường quay nội. Vị trí xây dựng bối cảnh nhà ngục trước đó là bối cảnh khách sạn mà đoàn phim Mùa hè lạnh lẽo đã dựng với kinh phí khoảng 100 triệu đồng. Nhìn đống phế liệu được dỡ ra từ bối cảnh xếp ở một góc trường quay để đoán giá trị của hai bối cảnh hoành tráng của phim Thái sư Trần Thủ Độ, bỏ rẻ... cũng phải hàng trăm triệu đồng. Mà đây mới chỉ là những bối cảnh đơn giản, còn bối cảnh ngoại kinh thành Thăng Long với vài chục nóc nhà, quán xá, thành quách... thì phải hàng tỷ đồng. Nhưng rồi xong phim thì cũng... dỡ bỏ, vì vật liệu điện ảnh độ bền có hạn. Chiếu dời đô cũng không ngoại lệ.
Nói về điều này, có nhiều ý kiến cho rằng, trong điều kiện còn nghèo như Việt Nam, thay bằng việc nhao vào làm phim kỷ niệm (hoặc để khẳng định tình yêu của mình với Hà Nội, với sự kiện Đại lễ 1.000 năm), hãy dành số tiền đó để làm một cái gì đó thiết thực hơn, có ý nghĩa lâu bền hơn và có giá trị hơn trong việc chuyên nghiệp hóa điện ảnh, như đầu tư xây dựng một trường quay? Nếu có lòng, có giải pháp, có một quy hoạch rõ ràng vì mục đích chung của điện ảnh, thì 100 tỷ đồng cũng có thể làm nên chuyện, chứ không phải là hàng ngàn tỷ dự kiến sẽ đổ vào khu trường quay Cổ Loa dù được khởi động cả năm nay vẫn... hoang vu như một phế tích. Mong mỏi là thế, nhưng các dự án đều đã khởi động, nên chỉ biết hy vọng các phim kỷ niệm tới đây sẽ hấp dẫn người xem và các nhà đầu tư không cảm thấy tiếc tiền và những gì bỏ ra đem lại hiệu quả và được xã hội thừa nhận.
Quỳnh Anh