Chưa năm nào, số trẻ bị ngộ độc chì do dùng thuốc cam lại tăng vọt như năm nay. Từ tháng 11/2011 đến nay, Trung tâm Chống độc - Bệnh viện Bạch Mai đã tiếp nhận 130 trường hợp đến khám vì ngộ độc chì, trong đó 93% là trẻ nhỏ. Bệnh nhân đến từ 27 huyện thuộc 15 tỉnh, trong đó một số nơi có số ca mắc cao như Bắc Giang, Hà Nội, Phú Thọ, Nam Định…
Nhiều mẫu thuốc Ðông y nhiễm chì
Theo số liệu của Viện Hóa học (Viện Khoa học & Công nghệ Việt Nam), qua xét nghiệm số lượng mẫu bệnh phẩm thuốc cam được các cơ sở điều trị gửi để xác định hàm lượng chì đã cho thấy kết quả đáng lo ngại. 14 trong số 15 mẫu bệnh phẩm thuốc cam được gửi đến có chứa hàm lượng chì từ 12,5 - 22%, có mẫu lên đến 85% chì. 16 mẫu máu của các bệnh nhân có sử dụng các thuốc cam trên cũng được gửi đến Viện Hóa học để phân tích. Kết quả, có 14 bệnh nhân bị nhiễm độc chì ở các mức độ khác nhau.
Phần lớn thuốc cam bị nhiễm độc chì được người dân mua từ người bán thuốc dạo, ông lang, bà mế tại các chợ phiên, lễ hội.
Hiện nay, điều nguy hại nhất là những “lang băm” làm thuốc Đông y không có tâm, làm ẩu, làm sai vị thuốc, sai liều lượng hoặc chế biến không đúng quy trình. Trong khi đó, có nhiều vị Đông y nếu như chế biến không đúng cách có thể gây ngộ độc…
 Lấy mẫu nước tiểu và máu của trẻ để xét nghiệm hàm lượng chì. Ảnh: N.Nga |
Ồ ạt đưa con đi xét nghiệm
Tại Trung tâm Chống độc - Bệnh viện Bạch Mai khoảng 5 ngày qua, trung bình mỗi ngày đều có từ 50-70 trẻ được đưa đến khám, xét nghiệm chì. Mẫu máu của các bệnh nhân này được lấy gửi đến Viện hóa học và Y học vệ sinh lao động để làm xét nghiệm, sau 3 tuần sẽ trả kết quả. Nhiều trẻ trong số này đã từng được sử dụng thuốc cam.
Chị Phạm Thị H., ở Lương Sơn (Hòa Bình) cho biết: Lúc 9 tháng tuổi, con trai chị bị đi ngoài dữ dội hơn 1 tuần, đã đưa xuống Bệnh viện Nhi Trung ương khám và uống đủ loại thuốc vẫn không khỏi. Nghe hàng xóm mách, chị đến nhà một thầy lang trong làng mua 6 liều thuốc cam đường ruột về cho con uống. Tuy nhiên, chỉ uống hết một ngày thuốc đã thấy con nôn thốc tháo nên chị quyết định không cho uống nữa. Nay cháu nhỏ đã khỏe mạnh, nhưng chị vẫn muốn đưa đi xét nghiệm máu xem có bị ngộ độc chì do sử dụng thuốc cam hay không.
Nguy hại cho trẻ
Ngộ độc chì trước nay gặp không nhiều và đều ở bệnh nhân lớn tuổi. Hơn nữa, ngành y tế nước ta cũng chưa có phác đồ điều trị ngộ độc chì ở trẻ nhỏ nên hầu như các cơ sở y tế đều không điều trị được loại ngộ độc này. Điều trị ngộ độc chì ở người lớn có thể khỏi hoàn toàn nhưng với bệnh nhi, việc điều trị khó khăn hơn rất nhiều, phải có phác đồ mới, liều lượng thuốc thải độc phải tăng giảm khác với người lớn bởi cơ thể trẻ còn rất yếu trong khi bản thân thuốc thải độc cũng là con dao 2 lưỡi.
Điều trị ngộ độc chì thường mất rất nhiều thời gian, điều trị thành nhiều đợt, có bệnh nhân điều trị gần 1 tháng, thậm chí có bệnh nhân phải điều trị 2 năm vì chì đã nằm trong rất nhiều cơ quan của cơ thể, phải thải độc dần (cả xương, não...).
 Điều trị cho bệnh nhi ngộ độc chì tại Trung tâm Chống độc, BV Bạch Mai. Ảnh: N.N |
Cần xây dựng phác đồ điều trị
Trước tình trạng đáng báo động này, chiều 18/4, Bộ Y tế đã có cuộc họp về các biện pháp quản lý chì trong sản phẩm thuốc cam. Thứ trưởng Bộ Y tế Cao Minh Quang yêu cầu Bệnh viện Bạch Mai hoàn chỉnh phác đồ điều trị chuẩn xử lý ngộ độc chì cấp tính, trình Bộ Y tế ban hành chính thức để tập huấn cho các tỉnh. Đồng thời, dự trù cơ số thuốc phòng chống ngộ độc chì gửi Bộ Y tế và tham gia kế hoạch tập huấn cho các sở y tế trọng điểm (Bắc Giang, Phú Thọ, Hà Nội, Thái Nguyên...).
Cục Quản lý khám chữa bệnh (Bộ Y tế) chỉ đạo sở y tế các tỉnh tổng hợp báo cáo tất cả các trường hợp ngộ độc chì từ năm 2009 đến nay. Đồng thời, tổ chức tập huấn cho các địa phương phác đồ xử lý ngộ độc chì, xác định nhu cầu thuốc chữa trị ngộ độc chì để lên kế hoạch nhập khẩu.
Để phòng tránh ngộ độc chì từ thuốc cam, tuyệt đối không nên cho trẻ uống các loại thuốc cam mua từ các ông, bà lang, bán dạo hoặc bán ở chợ quê, nếu đã sử dụng nhiều thì nên đi xét nghiệm. Tuy nhiên, nếu các loại thuốc cam được mua ở các nhà thuốc, cơ sở hành nghề có đăng ký, có giấy phép sản xuất, trẻ sau khi sử dụng không có triệu chứng gì thì cũng không nên quá lo lắng, không cần đi xét nghiệm.
Nam Khánh