Theo Bộ trưởng Bộ KH-ĐT Võ Hồng Phúc, quy mô gói kích cầu đến nay ước khoảng 143.000 tỷ đồng, tương đương 8 tỷ USD, được sử dụng trong năm 2009 và một số khoản chi trong năm 2010. Trong đó hỗ trợ lãi suất vay 4% và vốn tín dụng là 17.000 tỷ đồng (1 tỷ USD). Đến hết tháng 4, dư nợ cho vay hỗ trợ lãi suất đạt 268.000 tỷ đồng. Số tiền tạm hoãn thu hồi vốn đầu tư xây dựng cơ bản ứng trước khoảng 3.400 tỷ đồng. Ứng trước ngân sách nhà nước khoảng 37.200 tỷ đồng để thực hiện một số dự án cấp bách. Ứng trước khoảng 26.700 tỷ đồng vốn cho các dự án cấp bách, có khả năng hoàn thành trong năm 2009 và 2010. Ứng 1.525 tỷ đồng vốn hỗ trợ thực hiện Chương trình giảm nghèo nhanh và bền vững đối với 61 huyện nghèo. Tăng thêm dư nợ bảo lãnh tín dụng cho DN khoảng 17.000 tỷ đồng (1 tỷ USD). Các khoản chi kích cầu khác nhằm ngăn chặn suy giảm kinh tế, đảm bảo an sinh xã hội khoảng 7.200 tỷ đồng...
 Vốn kích cầu của Chính phủ dành vốn thỏa đáng để xây nhà ở xã hội. |
Tuy nhiên, theo ông Phùng Quốc Hiển, Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính Ngân sách Quốc hội: "So với các nước, quy mô gói kích cầu của nước ta không lớn, phù hợp với yêu cầu chặn đà suy giảm kinh tế nhưng chiếm gần 10% GDP, là vấn đề cần quan tâm". Ủy ban Tài chính Ngân sách lưu ý, số kinh phí bù lãi suất 4% khó tránh khỏi hiện tượng đảo nợ. Chính sách này mang tính bình quân, không tạo cơ hội để tái cấu trúc nền kinh tế, giảm bớt DN làm ăn kém hiệu quả. Thậm chí, có người nói bù lãi suất 4% thực chất chỉ là "cứu trợ" cho hệ thống ngân hàng và các DN đang gặp khó khăn, không mang nhiều ý nghĩa cho kích cầu đầu tư, tiêu dùng. Thêm nữa, việc tăng thêm 17.000 tỷ đồng dư nợ bảo lãnh tín dụng thời gian qua chủ yếu vẫn tập trung vào các DNNN, các DN nhỏ và vừa ngoài quốc doanh chiếm tỷ lệ thấp, trong khi hiệu quả đầu tư của khối này cao.
Gói kích cầu nếu không được giám sát chặt chẽ và quản lý hiệu quả, hoặc sẽ gia tăng gánh nặng nợ nần và các hiện tượng đầu cơ nóng với các dự án vay chất lượng thấp hoặc triển khai kém, giải ngân không đúng mục đích. Nó cũng có thể làm ảnh hưởng sức cạnh tranh của nền kinh tế do việc cho vay nặng tính bao cấp, thiên về quy mô, tốc độ mà không phát huy vai trò điều tiết của cơ chế thị trường trong cơ cấu lại sản xuất, sản phẩm và thị trường. Theo ông Hiển, "Nguy cơ tái lạm phát sẽ hiện hữu trong những năm tới nếu sử dụng gói kích cầu kém hiệu quả, tiếp tục thực hiện chính sách tiền tệ, tài khóa nới lỏng cả về phạm vi và thời gian". Ủy ban Tài chính Ngân sách Quốc hội dẫn chứng, đã có dấu hiệu cần được lưu ý: Chính phủ sử dụng gói kích cầu với chính sách tài khóa được đề nghị nới lỏng, việc bội chi được tăng lên từ 6-8%, nới lỏng chính sách tiền tệ, lãi suất cơ bản giảm, lãi suất tái chiết khấu, dự trữ bắt buộc..., tác động mạnh đến mức cung tiền tệ. Tác động này nếu không được điều chỉnh và kiểm soát có thể sẽ đưa nền kinh tế rơi trở vào vòng xoáy "lạm phát - suy thoái - kích cầu - tái lạm phát.
Anh Đào