Khát vọng được có con là quyền lợi chính đáng của các cặp vợ chồng. Chính vì lẽ đó, tại thời điểm hiện nay, tuy pháp luật không cho phép việc mang thai hộ nhưng thực tế vẫn tồn tại nhiều cặp vợ chồng chấp nhận nhờ mang thai chỉ mong được có tiếng khóc trẻ thơ cho vui cửa, vui nhà. Tuy nhiên, nếu hình thức mang thai hộ biến tướng sang thương mại thì sẽ rất nguy hiểm vì sẽ sinh ra một nghề là nghề đẻ thuê và “có tiền mua tiên cũng được”, đi ngược lại đạo lý truyền thống.
Tiếp cận đường dây “đẻ thuê”
Chỉ cần một click chuột tìm kiếm dịch vụ đẻ thuê trên mạng sẽ cho hàng triệu kết quả, trong đó không thiếu những phụ nữ vô sinh cần tìm một người mang thai hộ. Nickname khatvong...@gmail đăng tải với nội dung: “Tôi ở Hà Nội, cần tìm người đẻ thuê, giá cả thỏa thuận. Yêu cầu không bệnh tật, đã có con hoặc chưa có con. Ai biết ở đâu có dịch vụ đẻ thuê thì nhắn tin giúp nhé. Tôi đang rất mong có em bé. Liên hệ email: khatvong...@gmail.com”.
 Bà L. đang chờ khách tại cổng BV Phụ sản. Ảnh: PV |
Theo tìm hiểu, hiện giá “cho thuê tử cung” dao động từ vài chục triệu đến vài trăm triệu, thậm chí cả tiền tỷ. Ngoài ra, mỗi tháng người thuê đẻ phải chu cấp tiền ăn uống, thuốc men, khám thai... Vì là dịch vụ chui nên mọi điều không ai dám chắc chắn 100%. Tất cả, từ sự hình thành đến việc an toàn cho sự sống của một sinh linh bé bỏng và kể cả tính pháp lý của hợp đồng... chỉ được “bảo chứng” bởi chữ “tín” giữa những người không quen biết. Nếu chẳng may người đẻ thuê “lật kèo” thì cũng đành chịu. Biết kiện ai? Sau nhiều ngày lang thang tại các khoa hiếm muộn của một số bệnh viện lớn ở Hà Nội, chúng tôi đã tiếp cận được với “cò”. Người đàn bà đứng tuổi, da ngăm đen, tiếp cận vợ chồng tôi giọng kẻ cả: “Bọn chị có hẳn 1 đường dây kín lắm, khoảng từ 5 - 8 cô gái trẻ trung, khỏe mạnh sẵn sàng mang bầu thuê cho những cặp vợ chồng không thể có con với một hợp đồng được giá... 70 triệu đồng/1 lần sinh”.
Khi chúng tôi ngỏ lời muốn "mục sở thị" người đẻ thuê cho mình xem cô ta có khỏe mạnh không thì bà cò liền bảo: “Cô này nhanh nhẹn, nhìn dáng "mắn" lắm, chỉ cần lúc nào muốn có con, đưa đến bệnh viện soi trứng, rồi gặp nhau là "dính"...”. Nói rồi bà đưa điện thoại lên và gọi "đàn em" xem cô gái có nhà không và đưa chúng tôi vào một con ngõ nhỏ. Sau một hồi vòng vèo, chúng tôi cũng tiếp cận được cô gái và được cô cho biết, mọi thỏa thuận trong hợp đồng đều do bà L. và nhóm môi giới đẻ thuê làm. Vì không có bằng cấp gì, nhà lại nghèo nên cô đành "đưa chân" vào nghề này. Chín tháng mang thai con là từng ấy ngày cô ở nhà bà L. trong ngõ nhỏ chùa Láng, mọi việc của cô đều có người theo dõi, giám sát, đi khám thai cũng có người đi cùng. Với 70 triệu đồng có được từ tiền đẻ thuê, khách đưa làm hai đợt, một nửa đưa trước khi sinh và một nửa sau khi sinh...
 Người phụ nữ đẻ thuê trong đường dây tại Hà Nội. Ảnh: PV |
 Lợi dụng mong muốn có con của nhiều người vô sinh, nhiều kẻ đã lập hẳn đường dây đẻ thuê. (Ảnh có tính chất minh họa). Ảnh: Trần Minh |
Giá trị nhân văn
Theo Nghị định 96/2011/NĐ-CP của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính về khám bệnh, chữa bệnh, từ ngày 15/12/2011, hành vi mang thai hộ có thể bị phạt tới 30 triệu đồng. Thế nhưng ngoài xã hội, để có được một mụn con quý giá, nhiều cặp vợ chồng vẫn quyết định tìm đến dịch vụ này. Cách đây không lâu, dư luận xã hội ồn ào lên bởi chuyện một đại gia bỏ tiền ra thuê người mang thai hộ với giá xấp xỉ 4 tỉ đồng bao gồm 1 căn nhà 3 tỉ và tiền mặt khoảng 700 triệu đồng, chưa tính đến những chi phí qua lại giữa hai bên.
Thực tế có nhiều trường hợp mang thai hộ hoàn toàn mang tính chất nhân đạo vì có những người không có khả năng mang thai vì một lý do nào đó. BS. Phạm Thị Thanh Hà, - Bệnh viện Phụ sản Hà Nội cũng cho rằng: “Nhiều phụ nữ bị dị dạng tử cung như không có tử cung, tử cung đôi, phải cắt bỏ tử cung, sức khỏe yếu, bị bệnh tim hoặc bệnh thận thì không thể mang thai. Tuy nhiên, nhu cầu giữ gìn hạnh phúc gia đình, nhu cầu có con vẫn là một nguyện vọng chính đáng. Để thực hiện nguyện vọng này, họ không có cách nào khác là phải nhờ người mang thai hộ”.
TS. Nguyễn Văn Cừ - Phó Khoa Luật dân sự (Đại học Luật Hà Nội), thành viên tổ biên tập sửa đổi Luật Hôn nhân và Gia đình cho biết, qua các phiên thảo luận, nhiều ý kiến cho rằng nên chấp nhận mang thai hộ. Tuy nhiên, đa phần các ý kiến chưa đồng tình mở rộng phạm vi người mang thai hộ mà chỉ chấp thuận nếu đó là chị em ruột.
Tại Hội nghị toàn quốc tổng kết thi hành Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2000 do Bộ Tư pháp tổ chức tại Hà Nội vừa qua, Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Viết Tiến đã nêu quan điểm, nên xem xét việc mang thai hộ trong một số trường hợp nhưng phải bảo đảm các điều kiện: Không vì mục đích thương mại (nghiêm cấm đẻ thuê); Từ đó, có cơ chế kiểm soát chặt chẽ và sự đồng ý của một hội đồng gồm các chuyên gia về sản khoa và pháp luật. Quy định nghiêm các điều kiện mang thai hộ để tránh xảy ra các tranh chấp phát sinh sau này như: Điều kiện của người mang thai hộ và người nhờ mang thai hộ (tuổi, sức khỏe, số lần mang thai...); quyền và nghĩa vụ của các bên (trong đó có trường hợp tai biến sản khoa đối với người nhờ mang thai hộ (nếu có), trách nhiệm của các bên trong trường hợp đứa trẻ sinh ra bị khuyết tật, dị tật; thủ tục hành chính; biện pháp kỹ thuật hỗ trợ sinh sản.
Qua trao đổi, nhiều chuyên gia đều đồng tình với phương án cho phép mang thai hộ, song vẫn còn băn khoăn, phân biệt như thế nào là trường hợp nhân đạo và như thế nào là thương mại là hết sức khó khăn. Ban đầu có thể nhân đạo nhưng sau nhiều năm, người mang thai hộ có thể tống tiền hoặc “đòi” một phần tài sản mà đứa trẻ sẽ nhận được thì phải giải quyết như thế nào? Để tránh những rắc rối này, bà Hà Thị Thanh Vân - Phó Ban Chính sách pháp luật, TW Hội Phụ nữ Việt Nam đồng quan điểm với Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Viết Tiến: Đối tượng mang thai hộ cần phải có quy định trước hết phải là người thân trong gia đình, sau đó mới tính tới người khác...