Cuộc sống hiện đại trong thời kỳ kinh tế phát triển cũng cuốn nhiều bậc cha mẹ mải mê theo công việc mà dành ít thời gian hơn cho nuôi dưỡng và chăm sóc con cái dẫn đến tỷ lệ trẻ mắc chứng tự kỷ ngày một tăng cao. Bên cạnh đó, nhiều phụ hunh cũng chưa hiểu biết rõ về phục hồi chức năng (PHCN) sớm cho trẻ khuyết tật. Vì vậy, việc đánh giá, phát hiện và can thiệp PHCN, giáo dục hòa nhập sớm cho trẻ em có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, giúp cho trẻ khuyết tật và trẻ có nhu cầu đặc biệt có những điều kiện tốt nhất về thể chất cũng như tâm lý, để hoà nhập với cộng đồng và phát triển một cách bình đẳng với các trẻ em khác.
PHCN cho trẻ khuyết tật cần sự chung tay của cả cộng đồng.
Phục hồi sớm - hiệu quả cao
Chị Nguyễn Thị Duyên (Đại Bái, Gia Bình, Bắc Ninh) khó nhọc bồng trên tay đứa trẻ hơn 8 tuổi, đôi bàn chân của cháu đã căng cứng, đôi tay co quắp, đó là hậu quả của việc không được PHCN sớm. Chị Duyên cho biết, khi sinh ra thấy cháu có biểu hiện khác thường, gia đình cho đi khám thì biết cháu bị bại não. “Tôi nghĩ, bại não thì chắc chắn là nằm một chỗ rồi, nên có chạy chữa thì cũng không khỏi, vì vậy cứ để cháu nằm dài và hàng ngày cắt cử một người chăm sóc, đến khi có người mách phải cho cháu đi PHCN mới có thể cải thiện được tình trạng trên, nhưng khi đến đây các bác sĩ cho biết, bây giờ để PHCN cho cháu thì sẽ mất rất nhiều thời gian và khả năng phục hồi sẽ không cao, trong khi đó, gia đình tôi thì cũng không có điều kiện”, chị Duyên ngậm ngùi. Theo TS. Nguyễn Thị Hương Giang, Phó trưởng khoa Vật lý trị liệu và Phục hồi chức năng, BV Nhi Trung ương, do chưa có nhiều hiểu biết về PHCN là cần thiết đối với trẻ khuyết tật nên nhiều gia đình đã không cho con đi tập PHCN ngay từ ban đầu. Nhiều trường hợp khuyết tật trẻ em rơi vào những gia đình có điều kiện kinh tế khó khăn, mặc dù điều trị tại BV Nhi Trung ương đã được BHYT thanh toán, nhưng gia đình sẽ phải chi nhiều khoản chi phí khác như tiền phòng trọ, ăn ở, đi lại, nên nhiều gia đình không đủ điều kiện để theo đến cùng. Mặt khác, nhiều phụ huynh chưa có những kiến thức cơ bản cần thiết liên quan đến khuyết tật trẻ em, càng chưa được tiếp cận được những kiến thức phát hiện khuyết tật và can thiệp sớm, nhiều gia đình cũng còn nhận thức kém về tìm kiếm và tiếp cận với các giải pháp can thiệp cho con em của mình. Cũng theo TS. Giang, nếu trẻ được PHCN sớm, trẻ sẽ được hướng dẫn vận động, tự đi lại thay quần áo, xúc cơm, nếu trường hợp nặng nhất thì cũng sẽ được phục hồi ở mức ngồi và các bác sĩ PHCN sẽ hướng dẫn trẻ tự làm các công việc để phục vụ bản thân bằng chính đôi bàn tay của mình mà không phải phụ thuộc vào người khác. Nhờ đó, chất lượng sống của trẻ được nâng lên, giảm bớt thiệt thòi. Hiện tại, trung bình mỗi ngày Khoa Vật lý trị liệu và PHCN BV Nhi Trung ương đang điều trị ngoại trú cho 100 trẻ, chủ yếu là các em dưới 6 tuổi.
Chung tay vì trẻ khuyết tật
Theo số liệu của Tổng cục Thống kê năm 2012, nước ta có khoảng 1,2 triệu trẻ em khuyết tật, trong đó có nhiều trẻ khuyết tật do hậu quả và di chứng chiến tranh, nhiễm chất độc hóa học và bom mìn, vật liệu nổ sót lại sau chiến tranh. Những năm qua, Đảng, Nhà nước và cộng đồng luôn dành nhiều sự quan tâm đối với người khuyết tật, đặc biệt là những trẻ em khuyết tật. Hiện nay, mỗi tỉnh đều có các bệnh viên điều dưỡng, PHCN hoặc trung tâm bảo trợ trẻ khuyết tật. Ngoài ra còn sự chia sẻ từ các cá nhân, tác tổ chức phi chính phủ... Đó là những đóng góp rất lớn từ phía cộng đồng nhằm giúp đỡ trẻ khuyết tật bớt thiệt thòi. BS. Lê Quang Dương, Giám đốc Trung tâm Phát triển sức khỏe bền vững (VietHealth) cho biết, việc đánh giá, phát hiện và can thiệp PHCN, giáo dục đặc biệt sớm cho trẻ em có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, giúp cho trẻ khuyết tật có những điều kiện tốt nhất về thể chất cũng như tâm lý để hoà nhập với cộng đồng và phát triển một cách bình đẳng với các trẻ em khác. Theo số liệu của Chương trình Phát hiện sớm, can thiệp sớm khuyết tật của trẻ em do VietHealth thực hiện trong các năm 2012, 2013 tại 3 tỉnh Đà Nẵng, Bắc Giang và Vĩnh Long cho thấy, trong tổng số khoảng 50.000 trẻ em được sàng lọc có 2.932 em được phát hiện có các dấu hiệu nghi ngờ khuyết tật và được đánh giá chẩn đoán và phân loại khuyết tật. Trong số này có 665 trẻ khuyết tật cần được can thiệp.
Như vậy, rất nhiều trẻ có nhu cầu chưa được đánh giá chẩn đoán, phân loại cũng như điều trị thích đáng cho tình trạng khuyết tật của mình. Điều này dẫn đến việc trẻ phải chịu thiệt thòi, không được can thiệp sớm và phải chịu những ảnh hưởng nặng nề và lâu dài do tình trạng khuyết tật của mình mà lý ra có thể được can thiệp và điều trị một cách hiệu quả. Theo đó, với chức năng là một tổ chức xã hội tự nguyện phi lợi nhuận, VietHealth đã chung tay cùng giúp đỡ trẻ khuyết tật để giảm bớt phần nào gánh nặng cho gia đình và mang lại chất lượng cuộc sống tốt hơn cho các em. “Với mục tiêu đánh giá chính xác tình trạng sức khỏe của trẻ khuyết tật và đảm bảo trẻ được can thiệp sớm một cách hiệu quả nhất, chúng tôi chú trọng việc chuyển giao các kiến thức, kỹ năng chăm sóc và can thiệp cho phụ huynh để họ có thể phối hợp chăm sóc cho con mình tại gia đình nhằm mang lại hiệu quả tối ưu của quá trình can thiệp cho trẻ khuyết tật, để trẻ có thể phục hồi và hoà nhập với cộng đồng một cách tốt nhất”, BS. Dương chia sẻ.
Thục Anh