Liên quan đến chùm ca bệnh não mô cầu nhóm B tại Trường THCS Hai Bà Trưng (xã Hiệp Phước), Sở Y tế TPHCM cho biết, ngay khi tiếp nhận thông tin ca bệnh đầu tiên, đơn vị đã chỉ đạo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TPHCM (HCDC), Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới, Bệnh viện Nhi đồng 1, Bệnh viện Đa khoa Nhà Bè cùng các đơn vị liên quan khẩn trương điều tra dịch tễ, xác định người tiếp xúc gần và triển khai các biện pháp phòng bệnh.
Theo Sở Y tế, những học sinh xuất hiện triệu chứng hô hấp và có yếu tố tiếp xúc với ca bệnh đang được đánh giá, theo dõi theo hướng dẫn chuyên môn.
HCDC và các đơn vị y tế tiếp tục rà soát, hoàn chỉnh danh sách người tiếp xúc gần tại trường học, gia đình và các địa điểm liên quan nhằm bảo đảm việc sử dụng kháng sinh dự phòng đúng đối tượng, đúng chỉ định.
Triệu chứng ban đầu dễ nhầm với cúm
BS.CKI Đinh Văn Thới - Phó Trưởng Phòng khám Đa khoa, Viện Pasteur TPHCM cho biết, bệnh não mô cầu do vi khuẩn Neisseria meningitidis gây ra, lây trực tiếp từ người sang người thông qua tiếp xúc gần với dịch tiết đường hô hấp hoặc vùng hầu họng.
Theo bác sĩ Thới, thời gian ủ bệnh trung bình khoảng 3-4 ngày, dao động từ 1-10 ngày. Tuy nhiên, ở thể tối cấp, bệnh có thể diễn tiến nhanh, gây nhiễm khuẩn huyết, viêm màng não, suy đa cơ quan và tử vong chỉ trong vòng 24 giờ kể từ khi khởi phát.
Mặc dù vi khuẩn não mô cầu không tồn tại lâu ngoài cơ thể và khả năng lây truyền không dễ dàng như cúm hoặc cảm lạnh thông thường nhưng bệnh vẫn đặc biệt nguy hiểm do diễn tiến nhanh, nguy cơ tử vong và di chứng cao.
Ngành y tế TPHCM phối hợp với trường và các đơn vị liên quan điều tra dịch tễ, kiểm soát bệnh. Ảnh: SYT.
BS.CKII Nguyễn Thị Kim Anh - Phó Trưởng khoa Sức khỏe trẻ em, Phòng khám Theo yêu cầu, Bệnh viện Nhi đồng 2 cho biết, bệnh não mô cầu xâm lấn là một trong những tình trạng cấp cứu y khoa nghiêm trọng, có thể tiến triển từ những triệu chứng ban đầu không đặc hiệu đến tử vong trong vòng 24-48 giờ.
Đáng lo ngại, trong khoảng 8-15 giờ đầu, người bệnh thường chỉ xuất hiện sốt, đau đầu, mệt mỏi, dễ nhầm lẫn với cúm hoặc các bệnh nhiễm trùng thông thường. Trong khi đó, những dấu hiệu đặc trưng như ban xuất huyết, cứng cổ hoặc suy giảm ý thức thường xuất hiện muộn hơn, khi bệnh đã chuyển sang giai đoạn nguy hiểm.
Theo Phó Trưởng khoa Sức khỏe trẻ em, Phòng khám Theo yêu cầu, Bệnh viện Nhi đồng 2, dù được điều trị bằng kháng sinh và các biện pháp hồi sức hiện đại, tỷ lệ tử vong do bệnh não mô cầu xâm lấn vẫn ở mức 8-15%. Nếu không được điều trị, tỷ lệ này có thể lên tới 50%. Không chỉ đe dọa tính mạng, bệnh còn có thể để lại những di chứng nặng nề như mất thính lực, tổn thương não, cắt cụt chi hoặc rối loạn tâm lý.
Về nhóm nguy cơ, bác sĩ Thới cho biết mọi lứa tuổi đều có thể mắc bệnh, nhưng nguy cơ cao hơn ở trẻ dưới 5 tuổi, đặc biệt là trẻ dưới một tuổi, thanh thiếu niên, người trên 65 tuổi và người suy giảm miễn dịch. Những người sống trong môi trường tập thể đông đúc, vừa mắc bệnh nhiễm virus đường hô hấp, đặc biệt là cúm, hoặc thường xuyên tiếp xúc với khói thuốc lá cũng có nguy cơ gia tăng.
BS.CKII Nguyễn Thị Kim Anh lưu ý thêm, thanh thiếu niên là nhóm đáng quan tâm do thường xuyên tham gia các hoạt động tập thể, sinh hoạt nhóm, vui chơi và tiếp xúc gần, tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn lây truyền.
Nghi phơi nhiễm não mô cầu, xử trí thế nào?
Theo BS.CKI Đinh Văn Thới, khi nghi ngờ vừa tiếp xúc với người mắc bệnh não mô cầu, người dân cần đến cơ sở y tế để được tư vấn, đánh giá nguy cơ và hướng dẫn xử trí. Đồng thời, cần đeo khẩu trang để hạn chế nguy cơ lây truyền cho người xung quanh.
Những người tiếp xúc rất gần với bệnh nhân (sống cùng gia đình, trẻ nhỏ cùng lớp học hoặc dùng chung vật dụng ăn uống…) hoặc nhóm có nguy cơ cao cần được nhân viên y tế đánh giá để chỉ định kháng sinh dự phòng khi cần thiết.
Sở Y tế TPHCM khuyến cáo, các triệu chứng như ho, sổ mũi, đau họng không đồng nghĩa với mắc bệnh não mô cầu. Ảnh: P.Thương.
Việc sử dụng kháng sinh dự phòng cần được thực hiện càng sớm càng tốt, lý tưởng nhất trong vòng 24 giờ kể từ khi bệnh nhân được chẩn đoán.
Đặc biệt, nếu xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ mắc não mô cầu hoặc có tiền sử tiếp xúc với nguồn lây kèm biểu hiện bất thường, người dân cần đến ngay cơ sở y tế để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.
Sở Y tế TPHCM khuyến cáo, các triệu chứng như ho, sổ mũi, đau họng không đồng nghĩa với mắc bệnh não mô cầu. Đồng thời, không phải ai cũng cần sử dụng kháng sinh dự phòng. Việc chỉ định thuốc phải dựa trên tính chất, mức độ tiếp xúc với ca bệnh và đánh giá của nhân viên y tế.
Phụ huynh không tự ý mua hoặc cho trẻ sử dụng kháng sinh khi chưa có chỉ định. Ngay cả những người đã dùng kháng sinh dự phòng vẫn cần tiếp tục theo dõi sức khỏe và đến cơ sở y tế nếu xuất hiện triệu chứng nghi ngờ.
Để phòng bệnh, BS.CKI Đinh Văn Thới khuyến cáo, người dân duy trì chế độ dinh dưỡng đầy đủ, tăng cường sức đề kháng, giữ vệ sinh cá nhân và thường xuyên rửa tay bằng xà phòng.
