(SKDS) – Theo hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh sốt rét được Bộ Y tế ban hành, trong phân tuyến điều trị, sốt rét ác tính chỉ được điều trị tại bệnh viện huyện, thị xã, thành phố; bệnh viện công nông lâm trường, xí nghiệp trở lên. Từ trạm y tế xã, phường, thị trấn trở xuống y tế thôn bản, tổ dân phố; kể cả cơ sở y tế tư nhân không được điều trị sốt rét ác tính mà chỉ được phép xử trí ban đầu và tìm mọi cách chuyển ngay người bệnh lên tuyến trên.
Khi y tế thôn bản gặp phải bệnh nhân sốt rét, cần theo dõi chặt chẽ người bệnh, nếu phát hiện bệnh nhân có một trong các dấu hiệu dự báo sốt rét ác tính như: bị rối loạn ý thức nhẹ thoáng qua biểu hiện bằng triệu chứng li bì, cuồng sảng, vật vã; sốt cao liên tục, có rối loạn tiêu hóa biểu hiện bằng các triệu chứng nôn nhiều lần trong ngày, tiêu chảy mất nước, đau bụng cấp; bị nhức đầu dữ dội; thiếu máu nặng, da xanh, niêm mạc nhợt nhạt...
Nhân viên y tế cần phải cho người bệnh uống ngay liều thuốc đầu tiên có hiệu lực cao như thuốc arterakine hoặc CV artecan (dihydroartemisinine-piperaquine) và tìm mọi phương tiện chuyển ngay bệnh nhân lên tuyến bệnh viện huyện, thị xã, thành phố hoặc bệnh viện nơi gần nhất, có thể không cần qua trạm y tế mà chỉ cần thông báo cho trạm y tế phối hợp vì sợ sẽ bị chậm trễ.
Liều thuốc đầu tiên được chỉ định uống theo nhóm tuổi. Dưới 3 tuổi: giờ đầu uống nửa viên, sau 8 giờ uống tiếp nửa viên. Từ 3 tuổi đến dưới 8 tuổi: giờ đầu uống 1 viên, sau 8 giờ uống tiếp 1 viên. Từ 8 tuổi đến dưới 15 tuổi: giờ đầu uống 1 viên rưỡi, sau 8 giờ uống tiếp 1 viên rưỡi. Từ 15 tuổi trở lên: giờ đầu uống 2 viên, sau 8 giờ uống tiếp 2 viên. Đây là liều thuốc ban đầu của ngày đầu tiên do nhân viên y tế thôn bản xử trí. Bệnh viện tuyến trên sẽ có căn cứ để tiếp tục xử trí phù hợp.
Thuốc arterakine hoặc CV artecan phải được nghiền nhỏ và pha trong một ít nước sạch để thuốc tan hoàn toàn. Trước khi uống thuốc, phải cho người bệnh uống thăm dò một ít nước; nếu uống được, không bị sặc mới cho uống tiếp thuốc đã pha. Như vậy, nhân viên y tế thôn bản, trạm y tế xã, phường... phải chuẩn bị sẵn 2 loại thuốc được Bộ Y tế cho phép sử dụng tại thôn bản là arterakine (hoặc CV artecan) và chloroquine để dùng, xử trí điều trị khi cần thiết. Nguồn thuốc này được nhận hoàn toàn miễn phí tại trạm y tế xã, phường, thị trấn.
TTƯT.BS. Nguyễn Võ Hinh
