Chiều 9/11, tại phiên thảo luận toàn thể ở hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của các luật thuộc lĩnh vực y tế, các đại biểu Quốc hội đã đề xuất nhiều giải pháp hoàn thiện Luật Trẻ em, trong đó nhấn mạnh yêu cầu bảo vệ trẻ trước nguy cơ xâm hại trên không gian mạng và bảo đảm an toàn tại các cơ sở cung cấp dịch vụ bảo vệ trẻ em.
Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng và các đại biểu tại phiên họp. Ảnh: Media Quốc hội
Cần bảo vệ trẻ em trước nguy cơ xâm hại bằng AI, deepfake
Góp ý về dự án Luật Trẻ em, đại biểu Thạch Phước Bình (Đoàn ĐBQH tỉnh Vĩnh Long) đề nghị hoàn thiện quy định bảo vệ trẻ em trên không gian mạng, trong đó phân định rõ trách nhiệm của các cơ quan quản lý nhà nước, bổ sung cơ chế xử lý khẩn cấp và tăng trách nhiệm của các nền tảng số.
Theo đại biểu, cần làm rõ trách nhiệm phối hợp giữa Bộ VHTT&DL với Bộ Công an trong xử lý các vụ việc liên quan đến nội dung thông tin, dữ liệu cá nhân và hành vi xâm hại trẻ em. Đồng thời, thiết lập cơ chế tiếp nhận cảnh báo, ngăn chặn, gỡ bỏ nội dung độc hại, bảo toàn chứng cứ điện tử và xử lý kịp thời các vụ việc.
ĐBQH Thạch Phước Bình - Đoàn ĐBQH tỉnh Vĩnh Long. Ảnh: Media Quốc hội
Đại biểu nhấn mạnh, bảo vệ trẻ em không chỉ dừng ở việc gỡ bỏ hình ảnh hoặc xử lý người vi phạm mà còn phải bảo đảm trẻ được tư vấn tâm lý, chăm sóc sức khỏe, hỗ trợ pháp lý và phòng ngừa nguy cơ tiếp tục bị xâm hại.
Đặc biệt, đại biểu đề nghị bổ sung quy định bảo vệ trẻ em trước hành vi sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ deepfake để chỉnh sửa, tạo lập hoặc phát tán trái phép hình ảnh, âm thanh, video và danh tính số của trẻ.
Đại biểu cảnh báo, từ một bức ảnh thông thường, AI có thể tạo ra hình ảnh nhạy cảm giả mạo; từ một đoạn ghi âm ngắn có thể tạo giọng nói giả phục vụ hành vi lừa đảo, đe dọa, tống tiền, xâm hại danh dự, nhân phẩm trẻ em. Vì vậy, cần kiểm soát việc thu thập, khai thác hình ảnh, dữ liệu trẻ em phục vụ quảng cáo hoặc huấn luyện AI trái pháp luật.
Đại biểu cũng kiến nghị nghiên cứu cơ chế để trẻ em hoặc người đại diện hợp pháp yêu cầu hạn chế công khai, chỉnh sửa hoặc xóa thông tin cá nhân, hình ảnh khi không còn căn cứ hợp pháp để sử dụng. Cần chuyển từ tư duy yêu cầu trẻ tự bảo vệ mình trên mạng sang yêu cầu các nền tảng số được thiết kế, vận hành an toàn hơn đối với trẻ em.
Đề xuất cách ly khẩn cấp trẻ em có nguy cơ bị xâm hại
Cũng góp ý về dự án Luật Trẻ em, đại biểu Lưu Thị Thúy Hằng (Đoàn ĐBQH tỉnh Phú Thọ) tán thành chủ trương chuyển từ cơ chế đăng ký sang thông báo đối với hoạt động của cơ sở cung cấp dịch vụ bảo vệ trẻ em nhằm giảm thủ tục hành chính. Tuy nhiên, đại biểu đề nghị Quốc hội cân nhắc kỹ việc bãi bỏ hoàn toàn các điều kiện thành lập cơ sở.
Theo đại biểu, luật cần quy định trực tiếp những yêu cầu cốt lõi về an toàn, trong đó người đứng đầu và người trực tiếp chăm sóc trẻ không có tiền án, tiền sự về hành vi xâm hại trẻ em; cơ sở phải có quy trình xử lý, báo cáo sự cố kịp thời. Đặc biệt, khi đình chỉ cơ sở vi phạm, cơ quan có thẩm quyền phải có ngay phương án chuyển giao an toàn, bảo đảm việc chăm sóc trẻ không bị gián đoạn.
ĐBQH Lưu Thị Thuý Hằng - Đoàn ĐBQH tỉnh Phú Thọ. Ảnh: Media Quốc hội
Về biện pháp bảo vệ khẩn cấp, đại biểu cho rằng khi trẻ có nguy cơ bị xâm hại, bạo lực, đe dọa trực tiếp đến tính mạng, sức khỏe, không thể chờ hoàn thiện đầy đủ thủ tục giấy tờ. Đại biểu đề nghị bổ sung thẩm quyền cho Chủ tịch UBND cấp xã hoặc cơ quan công an được áp dụng ngay biện pháp tạm thời cách ly trẻ em trong tình trạng khẩn cấp, với thời hạn tối đa 48 giờ, đưa trẻ đến nơi an toàn và đồng thời làm thủ tục đề nghị Tòa án xem xét quyết định các bước tiếp theo.
Đối với nhân sự bảo vệ trẻ em cấp xã, đại biểu kiến nghị cán bộ được giao nhiệm vụ phải được đào tạo, bồi dưỡng về công tác xã hội và bảo vệ trẻ em, đồng thời có cơ chế phụ cấp trách nhiệm, phân bổ đủ nguồn lực để thực hiện nhiệm vụ.
Đại biểu cũng tán thành giao Bộ Y tế làm đầu mối quản lý nhà nước về trẻ em, song đề nghị quy định rõ cơ chế phối hợp liên ngành quốc gia do Bộ Y tế điều phối, phân định trách nhiệm của Bộ Công an trong bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng và hệ thống tư pháp thân thiện, tránh chồng chéo hoặc bỏ sót nhiệm vụ.
