Cận cảnh trang phục truyền thống tinh xảo của đồng bào ở Bắc Mê

Trong không khí tháng Đại đoàn kết toàn dân tộc, hướng tới Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), những ngày hội đầu tháng 11 tại xã Bắc Mê, tỉnh Tuyên Quang, là dịp để đồng bào các dân tộc giới thiệu, tôn vinh những nét đẹp văn hóa truyền thống.

Từ sắc chàm giản dị của người Tày, những đường thêu tinh tế của người Dao đến sắc màu rực rỡ của người Mông, mỗi bộ trang phục đều mang đậm bản sắc riêng, thể hiện sự khéo léo, phong tục, tập quán và niềm tự hào của đồng bào các dân tộc.

Nét đẹp từ những bộ trang phục truyền thống

Khoác trên mình bộ áo chàm, bà Nguyễn Thị Va, người dân tộc Tày ở thôn Nà Pha, xã Bắc Mê, tỉ mỉ giới thiệu từng chi tiết trên bộ trang phục của dân tộc mình.

Theo bà Va, trang phục truyền thống của phụ nữ Tày được làm từ vải nhuộm chàm. Từ chiếc áo dài bốn thân, khăn đội đầu đến những chiếc khuy áo bằng vải đều mang vẻ đẹp giản dị, mộc mạc.

Để làm nên bộ trang phục, trước đây người dân phải trồng bông, kéo sợi, dệt vải bằng khung cửi. Lá chàm được ngâm, ủ lên men để tạo màu nhuộm cho vải.

"Từ xa xưa, người Tày khi đi lễ hội hoặc có đám cưới thường đeo vòng cổ, dây xà tích bằng bạc. Những phụ kiện này giúp bộ trang phục của người phụ nữ Tày thêm đẹp", bà Va chia sẻ.

Bên cạnh đó, chiếc túi đựng trầu cùng những vật dụng nhỏ như lọ đựng vôi, thuốc lào cũng gợi nhắc về nếp sinh hoạt của người Tày từ xa xưa.

Nếu trang phục người Tày gây ấn tượng bởi sắc chàm mộc mạc thì trang phục người Dao lại nổi bật với những đường thêu tinh tế và phụ kiện cầu kỳ.

Anh Bồn Văn Siu (45 tuổi), người Dao áo dài ở thôn Giáp Yên, xã Bắc Mê, cho biết trang phục của phụ nữ Dao, đặc biệt trong ngày cưới, thường được kết hợp với nhiều phụ kiện, tạo nên vẻ đẹp rực rỡ.

Ngày nay, một số công đoạn may trang phục có thể thực hiện bằng máy. Tuy nhiên, nhiều chi tiết vẫn phải thêu bằng tay mới tạo được những hoa văn truyền thống mà cha ông để lại.

Gìn giữ bản sắc từ những nếp nhà

Với anh Bồn Văn Siu, bộ trang phục truyền thống đã gắn bó từ những năm tháng tuổi thơ. Sinh ra và lớn lên trong điều kiện còn nhiều khó khăn, khi cuộc sống khấm khá hơn, anh mới có điều kiện sắm những bộ trang phục đẹp hơn.

"Từ nhỏ, tôi đã mặc trang phục truyền thống của dân tộc mình. Khi cuộc sống khấm khá hơn, tôi mới có điều kiện đầu tư những bộ trang phục tốt hơn, đẹp hơn. Tuy nhiên, tôi vẫn luôn tự hào và gìn giữ bộ trang phục của dân tộc mình", anh Siu chia sẻ.

Theo anh, trang phục truyền thống của người Dao gắn liền với những dấu mốc quan trọng trong cuộc đời. Khi con trai chuẩn bị trưởng thành, làm lễ cấp sắc, cha mẹ thường may cho con một bộ trang phục. Trong các dịp cưới hỏi, lễ hội, trang phục dân tộc cũng được sử dụng theo phong tục.

Tuy nhiên, trước sự phát triển của xã hội, anh Siu không khỏi trăn trở khi một bộ phận giới trẻ, đặc biệt là nam giới, dần ít mặc trang phục truyền thống.

Thông qua các hoạt động văn hóa và công tác tuyên truyền, anh mong muốn thế hệ trẻ hiểu hơn về phong tục, tập quán, từ đó thêm yêu và có ý thức gìn giữ bản sắc dân tộc.

Cùng chung suy nghĩ ấy, bà Nguyễn Thị Va vẫn nhớ những năm tháng được ông bà, cha mẹ truyền dạy cách thêu, dệt vải.

Ngày còn nhỏ, bà thường thấy người lớn trồng bông, dệt vải. Cha mẹ luôn nhắc nhở con gái phải chịu khó học thêu, dệt để biết làm nên bộ trang phục của dân tộc mình.

"Những chiếc khung cửi ngày xưa vẫn phải được bảo tồn để lưu giữ lịch sử, truyền lại cho các cháu", bà Va bày tỏ.

Với bà, gìn giữ trang phục không chỉ là lưu giữ những bộ quần áo của cha ông để lại mà còn là truyền dạy cho thế hệ sau cách làm ra chúng.

Người trẻ tự hào khoác lên mình trang phục dân tộc

Trong bộ trang phục rực rỡ sắc màu, Giàng Thị Máy, cô gái người Mông ở xã Bắc Mê, hào hứng giới thiệu về những nét đẹp trên bộ quần áo của dân tộc mình.

Theo Máy, công đoạn khó nhất khi làm trang phục truyền thống của phụ nữ Mông là làm váy. Từ những sợi lanh, người phụ nữ phải trải qua nhiều công đoạn tỉ mỉ, có khi mất khoảng một năm mới dệt đủ vải để làm thành một chiếc váy.

Máy vẫn nhớ những ngày được mẹ hướng dẫn nối từng sợi lanh. Khi chưa biết cách nối, em thường thắt nút sợi lanh và bị mẹ nhắc nhở, phải tháo ra làm lại từ đầu.

Những kỷ niệm ấy giúp cô gái trẻ hiểu hơn sự công phu, khéo léo của người phụ nữ khi làm nên bộ trang phục truyền thống.

Máy cho biết, chiếc khăn quấn đầu cũng là một chi tiết quan trọng trong trang phục phụ nữ Mông. Những màu đỏ, xanh, tím, vàng kết hợp hài hòa, thể hiện tình yêu đối với bản sắc văn hóa và sự gắn kết trong cộng đồng.

"Chúng em rất mong muốn có những ngày lễ như thế để được khoác lên mình bộ áo dân tộc, tôn lên vẻ đẹp của người phụ nữ dân tộc Mông", Máy chia sẻ.

Không chỉ mong được mặc trang phục truyền thống trong những dịp cưới hỏi, lễ Tết hay lễ hội Gầu Tào, cô gái trẻ còn muốn giới thiệu nét đẹp của dân tộc mình đến nhiều người hơn thông qua mạng xã hội.

"Em cũng muốn quảng bá những bộ trang phục, bản sắc văn hóa của dân tộc mình lên mạng xã hội để lớp trẻ không bỏ quên và tiếp tục duy trì đến sau này", Máy bày tỏ.

Từ những người lớn tuổi kiên trì gìn giữ nghề thêu, dệt đến những người trẻ tự hào khoác lên mình bộ trang phục truyền thống, mỗi người đang góp phần bảo tồn và lan tỏa bản sắc văn hóa của dân tộc mình.

Để giữa nhịp sống hiện đại, những sắc màu truyền thống vẫn hiện diện trong đời sống, trở thành sợi dây gắn kết các thế hệ và làm phong phú thêm đời sống văn hóa của đồng bào các dân tộc ở Bắc Mê.

Vẻ đẹp ngủ quên giữa núi rừng Bắc Mê

SKĐS - Sông Gâm thơ mộng, hang Bó Lỷ kỳ thú giữa núi rừng Bắc Mê mang vẻ đẹp hoang sơ, giàu tiềm năng phát triển du lịch.