Theo các nguồn sử liệu, di tích Quốc Tử Giám triều Nguyễn lần đầu tiên được xây dựng vào năm Gia Long thứ 2 (1803) với tên gọi là Đốc Học Đường. Tháng 3/1820, vua Minh Mạng cho đổi tên là Quốc Tử Giám, đây được xem là trường đại học đầu tiên được xây dựng dưới triều Nguyễn.
Năm 1993, di tích cùng hệ thống di tích cung đình triều Nguyễn được UNESCO ghi danh vào danh mục Di sản thế giới. Trong nhiều năm, một phần di tích được Bảo tàng Lịch sử Thừa Thiên Huế sử dụng làm trụ sở và nơi trưng bày, lưu giữ hiện vật.
Sau khi bảo tàng chuyển đi, Trung tâm Bảo tồn di tích Cố đô Huế lập hồ sơ tổ chức khảo sát, đánh giá hiện trạng để trình phương án bảo quản, tu bổ.
Di tích Quốc Tử Giám triều Nguyễn có địa chỉ tại đường 23 tháng 8, phường Phú Xuân, TP Huế đang được trùng tu.
Ban Quản lý dự án Di tích Cố đô Huế (thuộc Trung tâm Bảo tồn di tích Cố đô Huế) cho biết, dự án Bảo tồn, tôn tạo thích nghi di tích Quốc Tử Giám - Kinh thành Huế thuộc Kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2021 - 2025, được HĐND tỉnh Thừa Thiên Huế (nay là TP Huế) phê duyệt điều chỉnh chủ trương đầu tư ngày 10/12/2024.
Trên cơ sở đó, Trung tâm Bảo tồn di tích Cố đô Huế tổ chức nghiên cứu, sưu tầm tư liệu văn hóa, lịch sử; tổ chức khảo sát, đánh giá chất lượng hiện trạng công trình; thường xuyên tham vấn, lấy ý kiến góp ý của các chuyên gia, nhà nghiên cứu trong quá trình lập hồ sơ Báo cáo nghiên cứu khả thi.
Dự án được UBND TP Huế phê duyệt đầu tư ngày 5/9/2025 và hoàn tất các thủ tục, khởi công thi công xây dựng ngày 5/1/2026, dự kiến hoàn thành ngày 16/10/2029.
Dự án có tổng mức đầu tư hơn 108 tỷ đồng do liên danh Công ty Cổ phần Tu bổ Di tích Huế - Công ty TNHH Thành Công Lighting - Công ty TNHH Đầu tư Xây dựng và Phòng cháy chữa cháy HBT thi công.
Dự án tập trung tu bổ, phục hồi nhiều hạng mục như Di Luân Đường với phương án hạ giải và tu bổ tổng thể công trình và các hạng mục như hai nhà học tả - hữu, hai nhà Giám Sinh tả - hữu, hai Kiều Gia, bia Huỳnh Tự Thư Thanh…
Bên cạnh việc tu bổ kiến trúc, dự án còn đầu tư đồng bộ hạ tầng như nhà trực bảo vệ, nhà vệ sinh, bãi đỗ xe, sân đường nội bộ hay hệ thống cây xanh...
Nội thất Di Luân Đường, nhà học tả - hữu cũng được thiết kế, thi công các vật dụng nội thất bằng gỗ. Trang bị các tủ kính trưng bày và bảo quản các hiện vật.
Theo ghi nhận của phóng viên, hiện nay tại di tích, các nhà thầu huy động hàng chục công nhân thi công, hạ giải các hạng mục theo phương án được phê duyệt.
Ông Lê Nghi Minh Hiếu, cán bộ Ban Quản lý dự án Di tích Cố đô Huế (thuộc Trung tâm Bảo tồn di tích Cố đô Huế) cho biết, hiện nay, nhà thầu đang triển khai thi công các hạng mục công trình gồm hạ giải công trình chính Di Luân Đường, hạ giải hai nhà học tả - hữu, hai Kiều gia, hạ giải sân đường gạch bát tràng, với khối lượng hạ giải ước đạt 50%.
Theo tiến độ, đến hết năm 2026, nhà thầu thi công sẽ hoàn thành lắp dựng hệ khung mái Di Luân Đường, lắp dựng hệ khung mái nhà học tả và tu bổ nhà học hữu.
Trung tâm Bảo tồn di tích Cố đô Huế cho biết, việc bảo tồn và tôn tạo thích nghi tổng thể di tích Quốc Tử Giám trở thành Bảo tàng Giáo dục Khoa cử, nhằm bảo tồn và phát huy giá trị giáo dục của địa phương cho các thế hệ. Đây là một địa điểm có nhiều giá trị nổi bật, tạo cơ sở vật chất để tổ chức các hoạt động văn hóa phù hợp. Tăng sức hấp dẫn của tuyến du lịch Hoàng Thành - Bảo tàng Mỹ thuật Cung đình Huế - Quốc Tử Giám, thu hút khách tham quan.
Mời bạn đọc xem thêm video:
Cận cảnh hạ giải, trùng tu trường đại học đầu tiên dưới triều Nguyễn ở Huế.
