Điện Voi Ré (còn có tên gọi khác là miếu Long Châu) tọa lạc tại phường Thủy Xuân, TP Huế với khuôn viên có diện tích chừng 2.000m², nằm về phía Đông - Nam đồi Thọ Cương.
Theo tài liệu, tương truyền dưới thời Trịnh - Nguyễn phân tranh, trong một trận giao tranh với quân đội Đàng Ngoài, một dũng tướng của Đàng Trong hy sinh giữa trận tiền. Đau buồn trước cái chết của chủ, con voi của vị dũng tướng chạy về đây, rống lên một tiếng vang trời rồi phẫn uất, như đau thương cùng cực trước khi phủ xuống trút hơi thở cuối cùng.
Cảm động trước sự trung thành của một con vật có nghĩa, người dân địa phương làm lễ an táng, xây mộ cho voi. Người ta vẫn gọi một cách mộc mạc là mộ voi Ré.
Sau khi lên ngôi, vua Gia Long cho xây dựng bên cạnh mộ voi một ngôi điện thờ với tên gọi là Long Châu miếu để thờ các vị thần bảo vệ và miếu thờ bốn con voi dũng cảm nhất trong chiến trận của triều Nguyễn. Từ lịch sử và giai thoại như vậy, dân gian quen gọi miếu này là điện Voi Ré.
Điện Voi Ré được xây dựng theo kiểu nhà truyền thống trùng thiềm điệp ốc. Nhà chính gồm 5 gian 2 chái, mái lợp ngói liệt. Bên trong trang trí bằng hệ thống liên ba bằng gỗ với 104 ô hộc trình bày dọc đơn giản so với những cung điện khác.
Hai bên điện Voi Ré là hai ngôi nhà thờ phụ nhánh được gọi là Đông phối điện và Tây phối điện. Hai ngôi nhà này làm nơi thờ những con voi lập được nhiều chiến công trong trận mạc.
Trước hai ngôi nhà phụ còn có hai miếu phụ thờ thần vị voi, được gọi là miếu Tượng. Cách miếu Tượng khoảng 2m là miếu thờ tượng voi chế tạc tinh xảo bằng đá, cao khoảng 0,7m.
Tuy không có nét kiến trúc tinh tế, điện Voi Ré vẫn được đánh giá là một công trình độc đáo thuộc quần thể di tích cố đô Huế, mang ý nghĩa đặc biệt về tính nhân văn.
Trải qua quá trình tồn tại, nhiều hạng mục công trình tại điện Voi Ré đã xuống cấp, các nhà thờ phụ nay được thay thế tấm lợp bằng tôn. Cổng thành trong khuôn viên di tích bị hư hỏng nhiều phần, bờ tường bong tróc.
Điện Voi Ré được xếp hạng Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp Quốc gia năm 1998 và là một phần của Quần thể di tích Cố đô Huế, được Thủ tướng Chính phủ xếp hạng di tích Quốc gia đặc biệt năm 2009. Hiện nay, di tích do Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế trực tiếp quản lý, trong đó khu vực điện Voi Ré và Hổ Quyền luôn có lực lượng bảo vệ thường xuyên túc trực.
Mời bạn đọc xem thêm video:
Cận cảnh di tích điện Voi Ré.
