Người làm việc trong ngành y tế thường xuyên phải đối mặt với các nguy cơ ảnh hưởng tới sức khỏe, dễ bị phơi nhiễm bệnh, phơi nhiễm các yếu tố độc hại từ môi trường làm việc v.v... Tuy nhiên, chế độ chăm sóc và bảo vệ sức khỏe cho người lao động ngành y còn nhiều bất cập.
Chưa có quyền lợi đặc biệt cho ngành lao động đặc biệt
Ngành Y tế là một ngành lao động đặc biệt, các lĩnh vực hoạt động hầu hết môi trường làm việc có những yếu tố nguy cơ ảnh hưởng tới sức khoẻ người lao động. Lao động trong ngành Y tế còn có tính đa dạng, nhiều lĩnh vực mang tính đặc thù cao như ở bệnh viện, trường học và các cơ sở thực hành khám chữa bệnh, viện nghiên cứu, các trung tâm y tế dự phòng, các Công ty sản xuất vật tư trang thiết bị ngành Y, công ty sản xuất thuốc, hoá dược và các công ty kinh doanh thuốc... Tại mỗi loại hình lao động có các yếu tố tác hại đến sức khoẻ người lao động và tuỳ thuộc vào chức năng nhiệm vụ của mỗi đơn vị, cá nhân. Nhưng đại đa số nhân viên y tế đều phải thường xuyên tiếp xúc với người bệnh, các bệnh phẩm nguy hiểm độc hại, các mầm bệnh, các ổ dịch, các yếu tố độc hại từ môi trường và máy móc trang thiết bị như các yếu tố vật lý, hoá học, sinh học, tia X. Bên cạnh đó cường độ lao động cao, tính khẩn trương và ý thức trách nhiệm trước tính mạng người bệnh; dư luận xã hội, các đòi hỏi của người bệnh và đặc biệt là thu nhập cá nhân thấp; gánh nặng cuộc sống đã đè nặng lên tâm lý và ảnh hướng đến sức khoẻ người lao động trong ngành.
Với những khó khăn, điều kiện làm việc bất lợi như vậy, nhưng công tác bảo hộ lao động, an toàn lao động, vệ sinh lao động, cải thiện điều kiện làm việc, chăm sóc và bảo vệ sức khoẻ người lao động trong ngành Y tế vẫn còn rất nhiều bất cập. Ngoài các chế độ bảo hộ lao động và quyền lợi chung thì người lao động trong ngành Y tế chưa được hưởng chế độ, quyền lợi gì đặc biệt hơn các ngành khác.
 Tập huấn cho nhân viên y tế nguy cơ cao tại Bệnh viện Phú Lộc. |
Công đoàn y tế với sức khỏe người lao động
Là một Công đoàn ngành nghề toàn quốc, với vai trò là đại diện cho người lao động trong toàn ngành Y tế, Công đoàn Y tế Việt Nam luôn luôn đặt mục tiêu cùng phối hợp với lãnh đạo các cấp trong ngành Y tế cải thiện điều kiện làm việc, phòng chống bệnh nghề nghiệp và bảo đảm an toàn cho mọi CBVCLĐ ở vị trí có nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe. Công tác tuyên truyền, vận động người lao động trong ngành thực hiện nghiêm công tác bảo hộ lao động được duy trì thường xuyên, để người lao động được nâng cao nhận thức, tự bảo vệ sức khoẻ của mình cũng như mọi người xung quanh. Công đoàn Y tế Việt Nam đề nghị các cấp công đoàn tuyên truyền, nâng cao nhận thức về việc bảo vệ sức khỏe người lao động ngành y, đồng thời nâng cao năng lực quản lý của nhà nước tại các đơn vị về công tác bảo hộ lao động; đề nghị Bộ Y tế, Chính phủ nghiên cứu cấp tăng kinh phí để các đơn vị hành chính sự nghiệp đảm bảo việc chăm sóc sức khoẻ, thực hiện bảo hiểm rủi ro nghề nghiệp của CBVCLĐ trong ngành khi làm nhiệm vụ.
Tại Đại hội XI Công đoàn Y tế Việt Nam, một trong các chỉ tiêu quyết nghị: Phấn đấu 100% đơn vị hàng năm tổ chức khám sức khoẻ định kỳ, trong đó có 80% người lao động được lập hồ sơ theo dõi sức khỏe đúng quy định, có 80% đơn vị thực hiện tốt công tác bảo hộ lao động theo các văn bản liên Bộ và của Bộ Y tế đã ban hành.
Ban Thường vụ Công đoàn Y tế Việt Nam đã xin ý kiến chỉ đạo của Ban Cán sự Đảng Bộ Y tế và phối hợp với lãnh đạo Cục Quản lý môi trường Y tế - Bộ Y tế kịp thời đưa ra các văn bản hướng dẫn cụ thể về công tác bảo hộ lao động. Phân công Ban Chính sách – Pháp luật phối hợp cùng Phòng sức khoẻ môi trường lao động và tai nạn thương tích Cục Quản lý môi trường Y tế - Bộ Y tế kiểm tra định kỳ, phối hợp trong tuyên truyền, huấn luyện và tổ chức tốt công tác bảo hộ lao động, phòng chống bệnh nghề nghiệp, phong trào “Xanh - Sạch - Đẹp, bảo đảm an toàn vệ sinh lao động”. Vì vậy công tác bảo hộ lao động đã góp phần nhất định vào thành tích chung của ngành; cụ thể là tất cả các đơn vị trực thuộc Bộ Y tế đã thành lập Hội đồng bảo hộ lao động và mạng lưới An toàn vệ sinh viên theo quy định tại Quyết định số 3079/QĐ-BYT ngày 21/8/2008 của Bộ trưởng Bộ Y tế, về việc ban hành quy chế tổ chức và hoạt động của hệ thống làm công tác bảo hộ lao động trong các cơ sở y tế ; một số khó khăn, bất cập trong việc thực thi chế độ, chính sách đối với người lao động đã dần được tháo gỡ, những cải tiến sửa đổi đã thực sự được người lao động trong ngành ủng hộ.
Công đoàn Y tế Việt Nam đã có những đóng góp không nhỏ bằng nhiều hình thức trong việc cải thiện điều kiện làm việc, môi trường lao động trong ngành cơ bản đảm bảo an toàn cho người lao động bởi thực hiện tốt phong trào “Xanh - Sạch - Đẹp, bảo đảm an toàn vệ sinh lao động”. Người lao động trong ngành đã được chăm sóc, bảo vệ sức khoẻ, hàng năm tại các đơn vị đều tổ chức tuyên truyền, huấn luyện công tác bảo hộ lao động, khám sức khoẻ định kỳ, tổ chức khám phát hiện bệnh nghề nghiệp, tại một số đơn vị CBVCLĐ nếu làm việc tại khu vực có nguy cơ lây nhiễm cao thì được tiêm phòng...
Tuy nhiên, trước một số bất cập đang tồn tại, Công đoàn Y tế Việt Nam vẫn đang tiếp tục có những kiến nghị và đề xuất các giải pháp khắc phục như: Kinh phí để khám sức khoẻ định kỳ, giám định bệnh nghề nghiệp, đo đánh giá tác động môi trường, bố trí cán bộ chuyên trách bảo hộ lao động phải có sự hướng dẫn cụ thể của cơ quan chủ quản.
TTƯT. Phạm Thị Luyên (Chủ tịch Công đoàn Y tế Việt Nam)