Chính phủ vừa ban hành Nghị định 292/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Quản lý ngoại thương. Theo đó, tại Phụ lục I Nghị định 292/2026/NĐ-CP quy định cụ thể Danh mục hàng hóa cấm xuất khẩu, cấm nhập khẩu, trong đó có thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.
Danh mục hàng hoá cấm xuất, nhập khẩu
Danh mục hàng hóa cấm xuất khẩu (xem bảng)
Danh mục hàng hóa cấm nhập khẩu (xem bảng)
Thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng là gì?
Thuốc lá điện tử (TLĐT) là các thiết bị điện tử sử dụng pin để làm nóng dung dịch có chứa nicotine và các chất hóa học khác, đựng trong ống/bình chứa dùng một lần hoặc có thể tái nạp, tạo ra sol khí (khói) cho người sử dụng hít vào. Các thành phần chính có trong dung dịch thuốc lá điện tử thường bao gồm: nicotine, propylene glycol, glycerin, và chất tạo hương vị (có hơn 15.500 loại hương vị khác nhau, trong đó, nhiều loại có chứa chất độc). Khói của thuốc lá điện tử: Có chứa nicotine, acetaldehyde, aceton, acrolein, formaldehyde, các hợp chất hữu cơ dễ bay hơi (VOC), hydrocacbon thơm đa vòng (PAHs), nitrosamine đặc trưng của thuốc lá (TSNA) và kim loại (nồng độ chì, crom, niken và fomandehit được tìm thấy trong khói của một số sản phẩm TLĐT ở mức bằng và cao hơn thuốc lá điếu truyền thống).
Thuốc lá nung nóng (TLNN) là sự kết hợp thiết bị điện tử và sản phẩm thuốc lá chuyên dùng làm sản sinh ra sol khí (khói) chứa nicotine và các hóa chất khác cho người sử dụng hít vào. Thành phần nguyên liệu từ thuốc lá (sợi, lá thuốc lá) cùng các chất phụ gia không phải thuốc lá, và thường được tẩm hương liệu. Thuốc lá có thể ở dạng điếu hoặc ở các dạng thiết kế đặc biệt khác như thanh, viên/ngăn chứa thuốc lá. Khói của thuốc lá nung nóng: Có chứa nicotine và các hóa chất độc hại khác giống như trong khói thuốc lá điếu truyền thống. Nồng độ một số hóa chất trong TLNN thấp hơn thuốc lá điếu truyền thống, nhưng nồng độ một số hóa chất khác lại cao hơn, và tạo ra những chất mới không có trong khói thuốc lá thông thường có khả năng gây hại cho sức khỏe.
Tác hại của thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng
Theo Tổ chức Y tế thế giới, sử dụng thuốc lá là nguyên nhân gây ra hơn 8 triệu ca tử vong trên toàn cầu mỗi năm, trong đó hơn 7 triệu người tử vong do sử dụng các sản phẩm thuốc lá. Hút thuốc lá là nguyên nhân trực tiếp gây ra hơn 25 căn bệnh nguy hiểm, bao gồm:
Bệnh ung thư
- Ung thư phổi (theo thống kê của tại Bệnh viện K tại Việt Nam, hơn 90% những người mắc ung thư phổi là người sử dụng thuốc lá).
- Ung thư thanh quản (những người hút thuốc từ 30 đến 39 năm có nguy cơ mắc ung thư thanh quản cao gấp 12 lần so với người không hút thuốc. Những người hút từ 40 năm trở lên có nguy cơ mắc ung thư thanh quản gấp 14 lần so với những người không hút thuốc).
- Ung thư hầu, miệng (Nghiên cứu của Hội ung thư Hoa Kỳ khi theo dõi 352.363 nam và 553.593 nữ từ 1982–1996 cho thấy nguy cơ chết do ung thư miệng hầu tăng lên từ 4 đến 13 lần (ở nam) và từ 2 đến 12 lần (ở nữ) khi số lượng điếu thuốc lá hút hàng ngày tăng lên). Như vậy, nguy cơ mắc ung thư khoang miệng ở nam giới có hút thuốc lá cao hơn 27 lần so với nam giới không hút thuốc lá. Con số này lên tới 14 lần đối với ung thư hầu.
- Ung thư thực quản: Các nhà khoa học Hoa Kỳ đã kết luận được hút thuốc lá năm 1982 thì thuốc lá là nguyên nhân chính gây ra ung thư thực quản. Qua một nghiên cứu theo dõi 25.129 nam giới trong 16 năm từ năm1963 đến năm 1979 cho thấy những người hút thuốc lá liên tục có nguy cơ mắc ung thư thực quản này cao hơn gấp 3,7 lần so với người không hút thuốc.
- Ung thư tuỵ: Người sử dụng nhiều thuốc lá có nguy cơ mắc ung thư tuỵ cao hơn người không bao giờ hút thuốc từ 3 đến 5 lần. Nguy cơ này giảm đi khi người bệnh đã cai thuốc lá.
- Ung thư bàng quang và ung thư thận: Hút thuốc lá có thể gây ra tới 30% đến 40% các trường hợp ung thư bàng quang. Hút thuốc lá gây ra 70 - 82% các trường hợp ung thư quanh thận và ung thư niệu quản của nam và 37-61% ở nữ 18. Nguy cơ mắc ung thư thận ở những người hút thuốc cao hơn người không hút thuốc có thể tới 5 lần.
- Ung thư cổ tử cung: Có mối quan hệ nhân quả giữ hút thuốc lá và ung thư cổ tử cung. Nguy cơ mắc ung thư tử cung ở người hút thuốc có thể cao gấp 5 lần người không hút thuốc. Nguy cơ mắc giảm sau khi cai thuốc.
- Ung thư dạ dày: Nhiều nghiên cứu dịch tễ học cho thấy tỷ lệ mắc ung thư dạ dày ở người hút thuốc lá cao hơn ở nhóm những người không hút thuốc
Bệnh tim mạch
Khói thuốc khi vào cơ thể sẽ gây ra một số tác động ngay lập tức lên tim và mạch máu. Từ năm 1940, các nhà khoa học đã phát hiện mối liên hệ giữa hút thuốc lá và nguy cơ bị bệnh tim mạch. Một số bệnh mà người hút thuốc có nguy cơ là:
Xơ vữa động mạch: Nguy cơ mắc xơ vữa động mạch của người hút thuốc lá cao gấp 3,9 lần so với người không hút thuốc lá.
Bệnh mạch vành: Hút thuốc lá còn được xác định là yếu tố nguy cơ nghiêm trọng nhất của bệnh nhồi máu cơ tim ở phụ nữ dưới 50 tuổi. Nguy cơ mắc bệnh mạch vành tăng lên 1,6 lần ở người đã từng hút thuốc, lên 3 lần ở người hút từ 1-14 điếu/ngày và lên 5,5 lần ở người hút trên 14 điếu thuốc/ngày. Nguy cơ mắc và tử vong do bệnh mạch vành ở người hút thuốc cao hơn người không hút thuốc từ 2,5 lần đến 75 lần tùy theo mức độ hút thuốc, theo giới và tuổi.
Bệnh mạch máu não: Các nhà khoa đã khẳng định hút thuốc lá là một nguyên nhân gây ra bệnh mạch máu não. Nguy cơ chết do đột quỵ ở người hút thuốc cao hơn người không hút thuốc từ 1,3 đến 2,1 lần tùy vào loại đột quỵ.
Tăng huyết áp: Một tác động nguy hiểm khác của khói thuốc là gây tăng huyết áp cấp tính. Trong vòng vài phút hút thuốc, nhịp tim bắt đầu tăng. Để phản ứng lại sự kích thích này, mạch máu co bóp lại buộc tim phải hoạt động nhiều hơn để luân chuyển ôxy. Ngoài ra, hút thuốc còn làm giảm tác dụng của việc điều trị tăng huyết áp do các chất hóa học trong khói thuốc kích thích gan sản xuất enzym vào trong máu làm hạn chế tác dụng của thuốc.
Bệnh hô hấp
Ảnh hưởng của thuốc lá đến chức năng phổi: Hút thuốc hưởng đến phổi và chức năng phổi như: tổn thương phổi, làm chậm phát triển chức năng phổi ở trẻ nhỏ, làm giảm chức năng phổi. Hút thuốc lá còn gây ra nhiều triệu chứng hô hấp mãn tính như: ho mãn tính, khò khè, có đờm, khó thở. Ngoài ra, hút thuốc cũng gây ra hiện tượng giảm thông khí đường thở.
Các bệnh hô hấp cấp tính: Hút thuốc lá làm nguy cơ mắc các bệnh hô hấp cấp tính từ 1,5 đến 7 lần so với nhóm không hút thuốc. Tỷ lệ tử vong do lao hô hấp ở nhóm hút thuốc lá cao hơn 3 đến 5 lần, tỷ lệ tử vong do cúm và viêm phổi cao hơn từ 1,4 đến 2,6 lần.
Các bệnh hô hấp mạn tính:
Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính: 90% người mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính là người nghiện thuốc lá.
Hen: Ở người hút thuốc bệnh hen sẽ bị nặng hơn do chịu nhiều đờm, giảm hoạt động của lông mao, dễ bị nhiễm bệnh và dị ứng.
Viêm đường hô hấp mãn tính: Hút thuốc làm suy yếu hệ miễn dịch của cơ thể. Nguy cơ viêm đường hô hấp mãn cao hơn ở người không hút thuốc.
Hút thuốc và sức khỏe sinh sản: Hút thuốc lá làm giảm khả năng sinh sản ở nam giới do khói thuốc kìm hãm enzym chất cần thiết cho tinh trùng có thể hoạt động được từ giảm lượng tinh trùng của nam giới. Những người hút thuốc có nguy cơ bị liệt dương cao gấp 2 lần so với người không hút thuốc. Nguyên nhân do các chất độc trong khói thuốc làm xơ vữa động mạch ở dương vật, làm giảm lượng máu tới dương vật.
Hút thuốc lá ảnh hưởng tới khả năng sinh sản ở nữ giới: Hút thuốc làm giảm khả năng sinh sản của nữ, làm chu kỳ kinh nguyệt ngắn lại, ảnh hưởng đến khả năng thụ thai. Các nghiên cứu cho thấy phụ nữ hút thuốc, khả năng mang thai chỉ bằng từ 50% đến 89% so với phụ nữ không hút thuốc. Hút thuốc lá là yếu tố nguy cơ của việc thai ngoài tử cung, gây đẻ non hoặc thai chết.
