Đoàn chúng tôi làm việc với các đồng nghiệp làm y tế xã, thôn bản, các tình nguyện viên. Chúng tôi trao đổi với họ về chuyên môn, mục đích chuyến đi này là cung cấp kiến thức cho họ, lập kế hoạch khám, phát hiện bệnh nhân phong trong cộng đồng. Từ năm 2006, tỉnh Điện Biên mỗi năm phát hiện 5 - 8 bệnh nhân. Từ đầu năm nay, các cán bộ thuộc Trung tâm phòng chống bệnh xã hội tỉnh đã phát hiện được 4 bệnh nhân phong mới. Đó chính là lý do mà Bệnh viện Da liễu TW đã quyết định chọn Điện Biên làm địa bàn điều tra dịch tễ bệnh phong. Thạc sĩ Đào Hữu Ghi giảng cho các cán bộ y tế ở đây về các triệu chứng của bệnh phong, cách phát hiện bệnh khi có các triệu chứng sớm. Có một gia đình ở đây mà người bố bị bệnh phong điều trị muộn nên bị di chứng tàn tật chân tay, bị cò, cụt rụt các ngón, nhưng có người con trai được y tế phát hiện sớm qua khám tiếp xúc nên được điều trị kịp thời, bệnh khỏi hoàn toàn và không để lại di chứng gì. Anh con trai này đã lấy vợ, có con như mọi người khác mà không bị kỳ thị. BS. Ninh, Phó Giám đốc Trung tâm trao đổi về kế hoạch khám phát hiện trong thời gian tới. Các học viên được phát các tờ rơi, trong đó có các hình ảnh về bệnh phong. Tất cả người dân được khám sàng lọc bệnh da, sau đó các bác sĩ của Trung tâm phòng chống bệnh xã hội sẽ khám hội chẩn để xác định chẩn đoán. Tất cả bệnh nhân da được cấp thuốc điều trị của Chương trình mục tiêu quốc gia phòng chống bệnh phong. Nếu phát hiện được bệnh nhân phong mới, họ được điều trị miễn phí, hàng tháng, hàng quý, các cán bộ chuyên trách phòng chống phong của huyện, tỉnh đến khám, phát thuốc, kiểm tra xem bệnh nhân có xuất hiện cơn phản ứng hay tàn tật thêm không? Mỗi lần như vậy, những người tiếp xúc với bệnh nhân trong gia đình, hàng xóm, nơi làm việc cũng được khám - gọi là khám tiếp xúc để phát hiện có ai bị lây nhiễm không? Y sĩ Phong, Trạm trưởng y tế xã cho biết, tại xã cũng có bệnh nhân phong và đã được điều trị khỏi. Người bệnh vẫn được sống, làm việc trong cộng đồng, con cái họ lấy vợ chồng, được đi học bình thường. Khác hẳn với nhiều năm trước, nhân dân còn sợ hãi, kỳ thị bệnh nhân phong. Đó là thành công lớn nhất của chương trình phòng chống phong ở Việt Nam mà người khởi xướng, lãnh đạo là cố giáo sư Lê Kinh Duệ. Người bệnh phong ở khắp mọi miền nước ta đều được điều trị, chăm sóc rất tốt, họ vẫn sinh hoạt như mọi người trong cộng đồng. Vì vậy, số lượng bệnh nhân phong mới hàng năm từ vài ngàn trường hợp cho đến nay chỉ còn khoảng 500 trường hợp/năm.
Tuyến xã, nơi các chương trình đều đến với người dân, trao đổi với BS. Minh, Giám đốc Trung tâm y tế huyện Điện Biên Đông, chương trình chống lao, mắt, bướu cổ, nước sạch, an toàn vệ sinh thực phẩm… và cả túi dụng cụ cho phụ nữ có thai sử dụng khi đẻ ở nhà vì chỉ có 17% phụ nữ có thai đến đẻ ở các cơ sở y tế, còn 83% là đẻ ở nhà… Trên tường trạm xá, nhiều áp-phích của các chương trình được dán lên, trong đó có tờ về các triệu chứng sớm của bệnh phong.
TTƯT. TS. Nguyễn Duy Hưng