Trong văn hóa Việt, những cuộc nhậu hay gặp gỡ bạn bè sau giờ làm được xem là một phần của giao tiếp xã hội. Tuy nhiên, với nhiều người vợ, đây lại là sự khó chịu, bực bội. Lo lắng cho sức khỏe của chồng, sợ tai nạn giao thông hay đơn giản là cảm giác bất an khi chồng vắng nhà khiến nhiều chị em chọn giải pháp mạnh tay: Cấm vận.
Không ít người vợ tịch thu chìa khóa xe, kiểm soát điện thoại, thậm chí gọi điện quấy rầy bạn bè của chồng để ngăn cản việc tụ tập. Xuất phát điểm có thể là tình yêu thương và sự lo lắng, nhưng khi vượt quá giới hạn, sự quan tâm ấy lại biến thành sự ngột ngạt, tước đi quyền tự do tối thiểu của người đàn ông.
Việc kiểm soát quá mức các mối quan hệ xã hội của bạn đời không chỉ gây tổn thương tâm lý mà còn có thể vi phạm pháp luật (ảnh minh họa).
Cản trở bạn đời giao lưu là vi phạm pháp luật
Nhiều người vẫn nghĩ “chồng mình mình giữ”, việc cấm đoán là chuyện nội bộ gia đình. Tuy nhiên, pháp luật Việt Nam đã có những quy định rất rõ ràng về vấn đề này.
Theo Khoản 1 Điều 5 Luật Phòng, chống bạo lực gia đình năm 2022 và Nghị định 144/2021/NĐ-CP, hành vi cô lập, xua đuổi hoặc gây áp lực thường xuyên về tâm lý cũng được coi là bạo lực gia đình. Cụ thể, việc cấm đoán thành viên gia đình gặp gỡ, giao lưu với bạn bè, người thân hay các mối quan hệ xã hội hợp pháp khác là hành vi vi phạm quyền tự do của công dân. Nếu mức độ nghiêm trọng, hành vi này hoàn toàn có thể bị xử phạt hành chính.
Hành vi cô lập, xua đuổi hoặc gây áp lực thường xuyên về tâm lý:
Phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với một trong những hành vi sau đây:
- Cấm thành viên gia đình ra khỏi nhà, ngăn cản thành viên gia đình gặp gỡ người thân, bạn bè hoặc có các mối quan hệ xã hội hợp pháp, lành mạnh nhằm mục đích cô lập, gây áp lực thường xuyên về tâm lý đối với thành viên đó.
- Không cho thành viên gia đình thực hiện quyền làm việc; Không cho thành viên gia đình tham gia các hoạt động xã hội hợp pháp, lành mạnh....
Ngoài ra, người vi phạm còn phải thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả buộc xin lỗi công khai khi nạn nhân có yêu cầu đối với hành vi quy định. Như vậy, ranh giới giữa việc quản chồng và vi phạm pháp luật đôi khi rất mong manh mà nhiều bà vợ không hề hay biết.
Thạc sĩ tâm lý Bùi Thị Hải Yến Nhà sáng lập và điều hành Tâm lý NHC Việt Nam.
Góc nhìn chuyên gia: Hôn nhân là gắn bó, không phải sở hữu
Không chỉ rủi ro về mặt pháp lý, việc cấm đoán còn để lại những vết sẹo tâm lý khó lành cho cả hai phía.
Trao đổi về vấn đề này, Thạc sĩ tâm lý Bùi Thị Hải Yến (Nhà sáng lập và điều hành Tâm lý NHC Việt Nam) nhận định: “Việc một người trong hôn nhân cấm đoán, kiểm soát các mối quan hệ xã hội của bạn đời thực sự có thể để lại những tác động tâm lý tiêu cực lâu dài và âm thầm”.
Theo Thạc sĩ Yến phân tích, người bị kiểm soát (thường là người chồng) dễ rơi vào cảm giác mất tự do cá nhân và cảm thấy không được tôn trọng. Lâu dần họ có thể hình thành tâm lý ức chế, thu mình hoặc phản kháng ngầm, thậm chí có thể dẫn tới nói dối để đạt được điều mình muốn. Ngược lại, người đi kiểm soát (người vợ) cũng chẳng hề sung sướng. Họ thường sống trong trạng thái bất an kéo dài, lo sợ mất mát, ghen tuông và căng thẳng nội tâm.
Thạc sĩ tâm lý Bùi Thị Hải Yến cảnh báo: “Nếu không được nhận diện và điều chỉnh thì mô thức này có thể bào mòn niềm tin, khiến mối quan hệ chuyển từ đồng hành sang nghi kỵ, giám sát; từ yêu thương sang căng thẳng. Lâu dài, cả hai đều dễ cảm thấy lạc lõng, thậm chí là cô đơn ngay trong chính cuộc hôn nhân của mình dù vẫn đang ở cùng nhau”.
Vậy làm sao để dung hòa giữa nhu cầu giao lưu xã hội của chồng và mong muốn yên tâm của vợ? Thạc sĩ tâm lý Bùi Thị Hải Yến đưa ra lời khuyên cốt lõi: “Các cặp đôi cần nhìn nhận rằng hôn nhân là sự gắn bó, không phải sở hữu. Mỗi người vẫn cần có không gian riêng về bạn bè, sở thích để duy trì sự cân bằng tâm lý giữa gia đình, công việc và xã hội”. Để giải quyết mâu thuẫn, chuyên gia khuyến nghị các cặp đôi nên áp dụng chiến thuật “đối thoại thay vì đối đầu”. Thay vì tranh cãi đúng sai khi chồng đi nhậu về muộn, hãy chia sẻ cảm xúc thật của mình.
“Vợ chồng cần ngồi lại với nhau và đưa ra những nguyên tắc của gia đình cho tần suất gặp gỡ bạn bè, thời gian, mức độ hay cách thông báo cho nhau. Những thỏa thuận này cần được xây dựng trên sự tôn trọng lẫn nhau chứ không phải ép buộc” – chuyên gia chia sẻ.
Cuối cùng, nếu mâu thuẫn lặp lại nhiều lần và gây tổn thương kéo dài, việc tìm đến chuyên gia tâm lý để được hỗ trợ, đồng hành là một lựa chọn lành mạnh và thông minh để cứu vãn cuộc hôn nhân trước khi quá muộn.
