Danh hoạ Tom Thomson còn được biết đến dưới cái tên đề tặng "Canada's Van Gogh". Cái chết của danh họa tài hoa này vào năm 1917 đã trở thành cái chết đầy bí ẩn và thu hút nhiều nhất sự quan tâm của các nhà điều tra và công chúng trong lịch sử Canada. Thông qua công nghệ phân tích pháp y bằng phương pháp điều tra hình ảnh tội phạm (CSI), những thông tin mới nhất từ vụ án đã được phát lộ.
Đại danh hoạ Tom Thomson nổi tiếng khắp đất nước Canada bởi những bức vẽ theo chủ đề hoang dã. Những bức hoạ bất hủ của ông là "West Wind" và "The Jack Pine". Ông David Loch, một hoạ gia có tầm cỡ đã thốt lên "Tom Thomson xứng đáng là danh hoạ Van Gogh của Canada". Đó là một danh hoạ có thể trạng cao, da ngăm và khá đẹp trai, ông cũng rất rụt rè song lại không thiếu tố chất của một nghệ sĩ lãng mạn, đáng tiếc là danh hoạ đã sớm lìa bỏ cõi trần thế trong lúc tuổi đời còn rất trẻ, mới 39 xuân xanh. Cũng thật đáng tiếc khi một thời gian ngắn trước đó, người Canada đã đề tặng công lao của một số vị anh hùng trong đó có tên Tom Thomson. Tom Thomson từng viết thư cho một người bạn thân, đại ý nói rằng, mỗi bức vẽ phác thảo hội hoạ của ông có thể bán từ 10 USD - 15 USD một bức, đấy là cái giá tranh rẻ mạt của ngày hôm qua, ngày hôm nay, tranh của danh hoạ Tom Thomson được đánh giá rất cao trên thị trường tranh nghệ thuật thế giới, khi mà mỗi bức tranh của ông có giá thành từ 2 triệu USD trở lên.
 Danh hoạ hàng đầu Canađa, Tom Thomson. |
"Sự thực" về vụ án chấn động nhất Canada này đã bị lãng quên trong gần một thế kỷ qua. Ngược trở lại thời điểm ngày 16/7/1917, khi thi thể của danh hoạ được cho là mất tích đã đột ngột được tìm thấy trong lòng Công viên Algonquin ở Ontario (Canada) với một vết thâm tím tại thái dương bên trái, một bên mắt cá chân bị bọc một tấm lưới đánh cá. Có rất nhiều giả thiết xoay quanh cái chết đáng ngờ này: Nhà danh hoạ chết vì tai nạn? Bị mưu sát? Hay chết vì tự vẫn? Thậm chí có người còn đồn đại rằng cái chết bí ẩn của Tom Thomson là một sự xếp đặt của thiên mệnh. Thi hài danh họa đã được an táng gần vùng hồ Canoe nhưng sau đó lại bị chính người thân trong gia đình yêu cầu khai quật để tiến hành giám định pháp y tìm hiểu nguyên nhân cái chết rất đáng ngờ. Vào năm 1956, một bộ hài cốt đã được khai quật gần khu nghĩa trang hồ Canoe được cho là của danh hoạ Tom Thomson, bởi những nghi ngờ về lỗ thủng ngay trên hộp sọ. Có những giả thuyết cho rằng cái hộp sọ kia là của một nam thanh niên bộ lạc nào đó có tục khoan xương trên hộp sọ. Chỉ đến năm 2009, nhờ những ứng dụng công nghệ hiện đại, các nhà điều tra mới có thể bóc trần sự thật ra ánh sáng...
Vào ngày cuối cùng của mùa đông năm 1973 khi Jimmy Stringer nói với tôi rằng cái xương ống chân của Tom Thomson đã được cất giấu vào trong cái lều chứa củi của ông ta. "Sự thực đã bị ẩn giấu", Jimmy đang ngồi trên chiếc giường lộn xộn trong căn phòng thuê với giá 9USD /đêm mà ông thuê nghỉ lại tại khách sạn Empire ở Huntsville, bang Ontario (Canada). Phải mất gần 40 năm sau đó và trải qua cuộc điều tra bằng phương pháp điều tra hình ảnh tội phạm (CSI), người ta mới chứng minh rằng Tom Thomson chưa bao giờ rời khỏi vùng hồ Canoe.
Bộ xương gây nhiều tranh cãi
Vào mùa thu năm 1956, 4 người đàn ông thừa nhận rằng, họ đã khám phá khu nghĩa trang hồ Canoe... bằng những cái xẻng. Trong lúc đào mộ, họ đã tìm thấy một bộ xương người với cái hộp sọ bị thủng một lỗ ở thái dương bên trái. Ngay trong ngày hôm đó, báo chí địa phương loan tin rầm rộ khi cho rằng đó là hộp sọ của Tom Thomson, nhưng chính quyền bang Ontario đã tiến hành một cuộc phân tích pháp y và tuyên bố rằng bộ xương trên là của một nam thanh niên bộ lạc trong vùng. Hộp sọ được các chuyên gia bảo quản ngay trong ngày hôm đó và đưa ra tuyên bố bước đầu rằng lỗ thủng trên hộp sọ có lẽ là nguyên nhân của nghi thức giải phẫu xương sọ của người xưa, một nghi thức chữa bệnh khá hiếm gặp khi cho rằng làm như thế có thể xoa dịu các cơn đau tại não và thần kinh. Tuy nhiên, người chưa tán thành với nhận định trên chính là TS. Harry Ebbs tại trại nghiên cứu Taylor Statten trên bờ hồ Canoe. Cũng có giả thiết cho rằng, nạn nhân đã bị bắn thủng hộp sọ bằng một viên đạn súng trường. TS. Harry Ebbs đã đến Công viên Queen cùng với những người có liên quan về những phát hiện mới được phát lộ. Ông đã tìm ra những nghịch lý khi cho rằng hài cốt trên là thuộc về một người "Anh-điêng". Theo như các báo cáo đã công bố và người thổ dân trẻ có lẽ đã trải qua một khoá điều trị đặc biệt nhưng sau đó không qua khỏi và đã chết, thế nhưng xác người thổ dân này lại được đem chôn ngay tại ngôi mộ cũ của Tom Thomson. Mặc dù, TS. Harry Ebbs đã nêu những thắc mắc của ông nhưng chính quyền bang Ontario cùng những chuyên gia về giải phẫu tử thi dường như "phớt lờ" lắng nghe ý kiến từ một chuyên gia. TS. Harry Ebbs đã giành phần lớn thời gian trong cuộc đời mình nhằm đi tìm câu trả lời chứng minh rằng Tom Thomson đã chết do bị mưu sát. Ông Harry Ebbs cũng lưu giữ một bức ảnh đặc biệt chụp về hộp sọ bị nghi vấn có từ năm 1956, bức ảnh này chưa bao giờ được công bố trước đó. Chỉ đến năm 2009, bức ảnh này đã trở thành một vật chứng đáng giá khi một nha sĩ tại thành phố Ottawa là Bob Crook và bác sĩ chỉnh răng Jim Hickman bắt đầu lục tung lại những bí ẩn khó giải mã về hồ sơ vụ án Tom Thomson từ năm 1956. Kết quả tìm kiếm của hai cá nhân nghiệp dư sau đó đã nhận được sự quan tâm từ các chuyên gia pháp y ở thành phố Toronto.
 Chiếc sọ người bí ẩn được cho là thi hài của Tom Thomson. |
Trở lại hồ sơ Tom Thomson năm 1956 khi cho rằng hài cốt trên là thuộc về một thổ dân Anh-điêng dựa trên những chiếc răng cửa hiện diện trên hộp sọ. Chiếc răng trên hộp sọ này cũng tương tự như răng được tìm thấy ở miền Bắc nước Anh và Scotland, đều là răng của những thành viên thuộc gia đình của danh hoạ Tom Thomson. TS. Williamson đã ứng dụng công nghệ điều tra hình ảnh tội phạm (CSI) trên máy vi tính. Nhanh chóng sau đó, các nhà khoa học đã chỉ ra một thông tin mới mẻ rằng, hộp sọ trên chắc chắn rằng không phải là của người thổ dân Anh-điêng mà là của "người châu Âu". Bà Susan Pfeiffer, Chủ nhiệm khoa sau đại học thuộc Trường đại học Toronto đã xác nhận tính quốc tế của khám phá về phân tích pháp y, tuyên bố rằng hộp sọ trên chính thức là của người Cáp-ca (người da trắng), đó là một người đàn ông trong độ tuổi trung niên, chứ không phải là thanh niên thổ dân mới 22 tuổi như phía Canada đã công bố, từ đây làm sáng tỏ bí ẩn của năm 1956. Xét dưới góc cạnh của thuật khoan xương, bà Susan đã không tìm thấy những bằng chứng tương tự. Cũng như không thể nào thuật khoan xương lại đem áp dụng một cách bất thường cho một nam thổ dân trẻ tuổi như thế và nếu việc khoan xương đã diễn ra thì nó cũng không thể nào đem khoan ngay tại thái dương nơi mà mảng xương sọ khá dầy. Một nhà khoa học khác, ông Andrew Riddle sau đó đã dùng phần mềm quang trắc tinh vi nhằm so sánh những bức ảnh chụp về hộp sọ đối với các bức vẽ của danh hoạ và tuyên bố: "Xét về cấu trúc hình thái học thì không còn nghi ngờ gì nữa, hộp sọ trên đích thị là của Tom Thomson chứ không phải của một ai khác". TS. Williamson đã chuyển hộp sọ cho hoạ sĩ chuyên về vẽ tranh chân dung tội phạm, bà Victoria Lywood tại Trường cao đẳng John Abbott ở Montreal (Canada). Sau nhiều tháng tái tạo "khuôn mặt" cho hộp sọ, bà Victoria Lywood đã tạo nên một khám phá ấn tượng. Trong một email gửi từ Toronto, bà Lywood có viết: "Ông Williamson. Ông hãy ngồi xuống. Uống một viên thuốc an thần. Mở file đính kèm". Khi file đính kèm trên email được bật lên. Trước mắt ông Williamson là hình ảnh khuôn mặt danh hoạ Tom Thomson hiện lên rõ mồn một. Sự thực đúng như những gì ông Jimmy Stringer đã từng nói, cuối cùng bí ẩn về danh hoạ lỗi lạc cũng đã được bóc trần.
Nguyễn Thanh Hải (tổng hợp)