Những ngày Tết, chế độ ăn mặn, rượu bia nhiều, sinh hoạt thất thường và căng thẳng khi di chuyển, thăm hỏi có thể khiến huyết áp tăng vọt đột ngột, đặc biệt ở người đã mắc tăng huyết áp. Nếu không được xử trí kịp thời, cơn tăng huyết áp có thể gây ra những biến chứng nguy hiểm cho tim mạch và não. Vì vậy, việc nhận biết sớm và biết cách xử lý đúng khi huyết áp tăng đột ngột trong dịp Tết là điều người bệnh và gia đình cần đặc biệt lưu ý.
Cách xử lý cơn tăng huyết áp đột ngột
ThS.BS Nguyễn Thu Huyền (Viện Tim mạch, Bệnh viện 18-9) hướng dẫn cách xử lý tình huống như sau: Đầu tiên là đặt bệnh nhân ngồi nghỉ hay nằm nghỉ. Nếu đang làm việc ngoài trời, đang đi ngoài đường, ở nơi đông người thì nhanh chóng đưa vào nơi có mái che, mát mẻ, thoáng khí, yên tĩnh và tránh kích động, tránh âm thanh, ánh sáng mạnh. Có thể cởi bớt nón mũ, khăn, quần áo để người bệnh được thoải mái hơn và sau đó tiến hành đo lặp lại huyết áp.
Trường hợp 1: Nếu huyết áp tâm thu vẫn cao trên 140 mmHg nhưng dưới 160 mmHg, có thể giữ người bệnh theo dõi tại nhà, hạn chế đi lại, chủ yếu nghỉ ngơi. Bệnh nhân cần tiếp tục dùng thuốc huyết áp trong ngày theo toa điều trị. Đồng thời, cần hạn chế ăn mặn, không hút thuốc lá, tránh lo âu... để huyết áp về ổn định. Nếu vẫn còn bất thường, nên đi tái khám sớm hơn ngày hẹn để bác sĩ điều chỉnh thuốc cho phù hợp.
Xử trí cơn tăng huyết áp đúng cách giúp người bệnh hạn chế biến chứng nguy hiểm.
Trường hợp 2: Nếu huyết áp tâm thu cao trên 160 mmHg, cần sử dụng thuốc hạ áp có sẵn tại nhà đã được tham khảo bác sĩ từ trước. Đây là các loại thuốc khống chế huyết áp khởi đầu tác dụng nhanh, thời gian tác dụng ngắn và thường có dạng bào chế là viên ngậm hoặc nhỏ giọt dưới lưỡi. Trong thời gian này, bệnh nhân cần nghỉ ngơi tuyệt đối trên giường và đo lại huyết áp. Trong trường hợp huyết áp vẫn còn cao hoặc tại nhà không có thuốc kiểm soát huyết áp tức thời thì nên đưa bệnh nhân đến bệnh viện sớm.
Trong bất cứ tình huống nào bệnh nhân vừa có tăng huyết áp đột ngột và vừa có các triệu chứng nêu trên như yếu liệt, đau ngực, khó thở, nhìn mờ, chảy máu, lừ đừ, mê man thì cần đưa đến khoa cấp cứu của các bệnh viện gần nhất để được can thiệp kịp thời.
Sai lầm cần tránh khi xử lý cơn tăng huyết áp
Bác sĩ Huyền cho biết, người bệnh và người nhà thường hay hốt hoảng khi gặp các tình huống bất ngờ. Lúc này việc hốt hoảng sẽ làm tăng huyết áp. Sai lầm thường gặp nhất là vây kín bệnh nhân, đôi khí bấm huyệt hoặc trích máu đầu ngón tay hoặc tai làm ảnh hưởng đến thời gian cấp cứu của bệnh nhân. Việc trích máu cũng làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn, hoặc tăng nguy cơ chảy máu kéo dài, mất máu khó cầm ở những bệnh nhân có dùng thuốc chống đông, tiền sử bệnh rối loạn đông máu.
Dịp Tết là lúc người bệnh tăng huyết áp có thể gặp những biến chứng về sức khỏe nếu không tuân thủ phác đồ điều trị.
Hạn chế cơn tăng huyết áp
Để hạn chế cơn tăng huyết áp và nguy cơ đột quỵ ngày Tết, bác sĩ Huyền khuyến cáo người bệnh:
1. Tuân thủ thuốc điều trị
Uống thuốc đều, không được bỏ thuốc, nên uống thuốc vào giờ cố định ví dụ sau khi ngủ dậy hoặc sau khi ăn sáng, trong trường hợp nếu lỡ quên uống trong ngày thì uống ngay sau khi nhớ. Tránh tình trạng nghĩ rằng sáng quên uống, chiều hoặc tối chợt nhớ ra thì không uống nữa đợi mai mới uống cho đúng giờ.
2. Duy trì thói quen sinh hoạt khoa học, điều độ
Giữ ấm cơ thể là điều đầu tiên cần nhớ để bảo vệ sức khỏe nói chung và tim mạch nói riêng. Khi nhiệt độ thấp, cơ thể nhiễm lạnh sẽ dẫn đến mạch máu giãn, huyết áp và nhịp tim tăng lên đột ngột. Nhất là những người bị xơ vữa động mạch, bệnh mạch vành,... thì nguy cơ biến chứng càng cao hơn. Do đó, cần nhớ các biện pháp giữ ấm ngày Tết, nhất là khi ra ngoài buổi tối hoặc khi trời mưa lạnh như sau: mặc đủ áo ấm, đeo tất, đội mũ, quàng khăn, đeo găng tay, khẩu trang, xức dầu làm ấm người,...
Ngoài ra, dù phải lo nhiều việc ngày tết song không nên thức quá khuya, làm việc mệt mỏi liên tục dẫn đến đột quỵ. Thay vào đó, cần chú ý đi ngủ sớm, ngủ đủ giấc, tránh nhiễm lạnh khi nửa đêm đột ngột thức giấc, tránh tắm muộn sau 22 giờ.
3. Chú ý chế độ ăn uống lành mạnh
Thời tiết ngày tết thường se lạnh khiến mạch máu co lại, làm huyết áp tăng cao, để tránh biến chứng đột quỵ thì cần chăm chỉ uống nước ấm, nước canh, trà hoặc soup nóng hàng ngày.
Ngoài ra, tăng cholesterol trong máu cũng là nguyên nhân ảnh hưởng xấu đến tim mạch, gây biến chứng tương tự. Không nên vì ngày tết mà ăn nhiều món dầu mỡ, chiên rán, thực phẩm nhiều đạm và chất béo kết hợp với các yếu tố khác hình thành cục máu đông gây tắc nghẽn mạch máu nguy hiểm.
Ngoài thực phẩm thì cũng cần chú ý không nên lạm dụng rượu bia trong dịp lễ tết, kết hợp với thời tiết lạnh khiến chất cồn lưu lại trong máu lâu, gây tăng huyết áp dẫn đến đột quỵ.
4. Duy trì thói quen tập thể dục
Thói quen tập thể dục cần được duy trì hàng ngày kể cả vào ngày lễ tết, nên dành từ 15 phút - 30 phút để đi bộ hoặc tập thể dục vận động nhẹ nhàng. Những bài tập này không chỉ giúp nâng cao sức khỏe mà còn giúp hệ tim mạch dẻo dai hơn, lưu thông máu tốt hơn ngăn ngừa biến chứng do cục máu đông hoặc vỡ mạch máu. Người bệnh nên duy trì tập luyện 5 ngày/1 tuần.
Tuy nhiên nếu thời tiết lạnh giá, nên tập thể dục trong nhà, bắt đầu bằng các bài tập làm ấm cơ thể trước khi luyện tập với cường độ cao hơn. Nên tránh đổ mồ hôi nhiều khi gió lạnh, mạch máu có thể bị co thắt đột ngột rất nguy hiểm.
