1. Tập thể dục trong nhà vẫn giúp giảm cân
Về bản chất, giảm cân đòi hỏi năng lượng tiêu hao lớn hơn năng lượng nạp vào và vận động trong nhà có thể giúp giảm cân thông qua cơ chế:
Tiêu hao năng lượng trực tiếp: Các bài tập aerobic như đi bộ tại chỗ, đạp xe tại chỗ, nhảy theo nhạc nhẹ giúp đốt calo ngay trong lúc tập. Mức tiêu hao phụ thuộc cân nặng, cường độ và thời lượng. Cơ thể sử dụng cả đường lẫn mỡ làm nhiên liệu ngay từ đầu buổi tập, nên không cần đợi đến một mốc thời gian nhất định mới bắt đầu "đốt mỡ".
Giữ và tăng khối cơ: Mô cơ lúc nghỉ tiêu hao năng lượng nhiều hơn mô mỡ. Tập kháng lực nhẹ như dây kháng lực, tạ nhỏ giúp bảo tồn khối cơ trong lúc giảm cân, hỗ trợ duy trì mức chuyển hóa.
Cải thiện độ nhạy insulin: Người béo phì thường có tình trạng kháng insulin. Vận động đều đặn, đặc biệt là kết hợp tập kháng lực, giúp cơ bắp sử dụng đường hiệu quả hơn, góp phần cải thiện đường huyết.
Tập trong nhà, bắt đầu nhẹ, tăng dần và kết hợp ăn uống hợp lý là hướng đi bền vững. Nguồn ảnh minh hoạ Pexels.
2. Gợi ý các bài tập trong nhà
Với người nặng cân, ưu tiên bài tập ít gây áp lực lên khớp gối, cổ chân và cột sống, có thể bắt đầu với:
Đi bộ tại chỗ hoặc đi bộ trong nhà: Bắt đầu với 5-10 phút, nhấc chân nhẹ nhàng, tăng dần thời gian và tốc độ.
Đứng lên ngồi xuống từ ghế: Chọn ghế vững, ngồi xuống chậm rồi đứng lên, 8-10 lần mỗi hiệp, 2 hiệp. Đây là phiên bản dễ hơn của squat, vừa tập cơ đùi, cơ mông vừa an toàn cho khớp.
Chống đẩy vào tường: Đứng cách tường một sải tay, chống hai tay vào tường rồi gập khuỷu tay đưa ngực lại gần tường, 8-10 lần, 2 hiệp.
Nâng chân khi ngồi: Ngồi ghế, duỗi thẳng một chân lên rồi hạ xuống, 10 lần mỗi bên, giúp tăng sức mạnh cơ đùi trước.
Tập với dây kháng lực: Các động tác kéo dây tư thế ngồi giúp tăng sức mạnh lưng và tay mà ít tác động lên khớp.
Đạp xe tại chỗ hoặc máy elip: Phù hợp để tăng dần thời lượng tập aerobic với áp lực khớp thấp.
Yoga nhẹ, thái cực quyền, bát đoạn cẩm: Đặc biệt phù hợp với người lớn tuổi hoặc người có đau khớp, giúp cải thiện thăng bằng và độ linh hoạt.
3. Tập bao nhiêu và tăng dần như thế nào?
WHO khuyến nghị người trưởng thành vận động cường độ trung bình khoảng 150-300 phút mỗi tuần, kết hợp tập tăng cường cơ bắp ít nhất 2 ngày mỗi tuần. Người mới bắt đầu không cần đạt ngay mức này.
Bắt đầu từ mức thấp: Có thể chia nhỏ, mỗi lần 10-15 phút, 2-3 lần mỗi ngày. Các đợt vận động ngắn cộng dồn vẫn có giá trị, sau vài tuần, tăng dần thời gian và cường độ.
Ước lượng cường độ: Nhịp tim mục tiêu thường tính theo công thức (220 trừ tuổi) nhân 60-70%. Cách đơn giản hơn là "nghiệm pháp nói chuyện": vận động ở mức vẫn nói được thành câu nhưng không hát được.
Chọn thời điểm: Có thể tận dụng thời gian rảnh buổi sáng, giờ nghỉ trưa hoặc tối, sao cho dễ duy trì lâu dài.
4. Vận động phải đi kèm điều chỉnh ăn uống
Chỉ vận động mà không kiểm soát khẩu phần thường khó thấy hiệu quả, vì năng lượng tiêu hao dễ bị bù lại. Ví dụ một miếng bánh kem khoảng 100g cung cấp tới khoảng 350kcal, tương đương nhiều chục phút nhảy dây.
Hướng tiếp cận an toàn là tạo mức thâm hụt vừa phải khoảng 300-500kcal mỗi ngày: Hạn chế đồ ngọt, đồ chiên rán, tinh bột tinh chế; tăng protein chất lượng (cá, trứng, đậu phụ, thịt nạc) và rau xanh để no lâu; thay một phần cơm trắng bằng ngũ cốc nguyên hạt. Không nên nhịn ăn cực đoan vì dễ gây mất cơ, thiếu dinh dưỡng, rụng tóc và làm việc giảm cân thêm khó khăn.
5. Gợi ý theo từng nhóm đối tượng
Người đi làm văn phòng: Tận dụng thời gian đi bộ tại chỗ hoặc giãn cơ vài phút buổi sáng, đứng lên ngồi xuống từ ghế vào giờ nghỉ trưa, đạp xe tại chỗ hoặc yoga nhẹ buổi tối (tránh vận động mạnh sát giờ ngủ).
Người béo phì mắc đái tháo đường type 2: Tránh tập khi đói, ưu tiên tập sau ăn khoảng 1 giờ; nên đo đường huyết trước khi tập, đặc biệt nếu đang dùng insulin hoặc thuốc dễ gây hạ đường huyết, và mang theo thực phẩm chứa đường dự phòng. Ngưỡng đường huyết cần ăn thêm trước khi tập có thể khác nhau ở từng người, cần được bác sĩ hướng dẫn cụ thể.
Lưu ý an toàn: Khởi động 5-10 phút trước khi tập và giãn cơ sau tập; dừng tập và đi khám nếu xuất hiện đau ngực, khó thở bất thường, chóng mặt hoặc đau khớp nhói. Người béo phì độ nặng, suy tim, bệnh khớp nặng hoặc các bệnh mạn tính khác nên được bác sĩ đánh giá và xây dựng chương trình tập riêng.
