Cách phục hồi hệ tiêu hóa cho trẻ sau sử dụng kháng sinh

Nhưng trên thực tế, sau khi những viên thuốc kháng sinh cuối cùng được uống, một cuộc chiến khác âm thầm hơn, dai dẳng hơn mới chỉ vừa bắt đầu trong cơ thể đứa trẻ. Đó là cuộc chiến hồi sinh hệ vi sinh đường ruột – nơi vốn được mệnh danh là "bộ não thứ hai" và là thành trì của 70% hệ miễn dịch ở trẻ em. Khoảng trống chăm sóc hậu kháng sinh chính là nguyên nhân cốt lõi khiến nhiều trẻ vừa dứt đợt thuốc này được vài tuần đã lại đổ bệnh, phải quay lại bệnh viện.

Kháng sinh là một phát minh vĩ đại cứu sống hàng triệu người, nhưng cơ chế hoạt động của nó giống như một trận bom rải thảm. Kháng sinh không có "mắt" để phân biệt đâu là vi khuẩn có hại và đâu là vi khuẩn có lợi đang bảo vệ đường ruột. Khi một đứa trẻ uống một đợt kháng sinh (đặc biệt là các loại kháng sinh phổ rộng), hàng tỷ lợi khuẩn thuộc sẽ bị tiêu diệt hàng loạt chỉ trong những ngày đầu tiên.

Hậu quả là tình trạng tiêu chảy do kháng sinh, phân sống, chướng bụng,... Nhưng nguy hiểm hơn là hậu quả lâu dài: các nhung mao ruột (nơi hấp thụ chất dinh dưỡng) bị tổn thương. Trẻ rơi vào vòng xoáy bệnh lý:

Ốm => Dùng kháng sinh => Loạn khuẩn, tổn thương ruột => Kém hấp thu, biếng ăn => Suy giảm miễn dịch => Tái nhiễm bệnh => Lại dùng kháng sinh.

Để giúp trẻ "bẻ gãy" vòng xoáy này, giai đoạn khi sử dụng kháng sinh đến 4 tuần ngay sau khi dừng kháng sinh được gọi là "thời điểm vàng" để thực hiện chế độ dinh dưỡng phục hồi chuyên sâu:

Bổ sung lợi khuẩn là việc đầu tiên phải làm

Vì lợi khuẩn giúp khôi phục hệ vi sinh đường ruột, giảm tiêu chảy liên quan đến kháng sinh, hỗ trợ tái tạo hàng rào niêm mạc ruột. Có thể bổ sung từ sớm khi sử dụng kháng sinh, nhưng không phải cứ ra hiệu thuốc mua bất kỳ loại men vi sinh nào cũng có tác dụng.

Nhiều loại lợi khuẩn thông thường sẽ bị phá hủy ngay khi gặp acid của dạ dày trước khi xuống được ruột non. Cha mẹ cần gặp bác sĩ để lựa chọn những men và cách sử dụng những men này phù hợp.

Tiếp tế "lương thực" cho lợi khuẩn (Prebiotics)

Thức ăn của vi khuẩn có lợi chính là Prebiotics – các chất xơ hòa tan mà cơ thể người không tiêu hóa được: GOS (Galacto-oligosaccharides), FOS (Fructo-oligosaccharides) và Inulin có rất nhiều trong chuối chín, yến mạch, măng tây, tỏi tây, hành tây và táo tây.

Khi lợi khuẩn "ăn" các chất xơ này, chúng sẽ lên men và tạo ra các axit béo chuỗi ngắn (SCFA) như butyrate. Chất này chính là nguồn năng lượng chính để nuôi dưỡng và sửa chữa các tế bào biểu mô ruột.

Chữa lành niêm mạc và tái tạo nhung mao ruột

Sau sử dụng kháng sinh, bề mặt ruột của trẻ giống như một mảnh đất bị xói mòn. Chúng ta cần những "vật liệu xây dựng" để chữa lành các vết thương vi mô này.

Kẽm (Zinc): Kẽm là chất xúc tác cho hơn 300 enzyme trong cơ thể, đóng vai trò sống còn trong việc phân chia tế bào, tái tạo biểu mô ruột, giảm tăng tính thấm niêm mạc ruột và hỗ trợ miễn dịch ở ruột.

Ngoài ra, kẽm kích thích các gai vị giác trên lưỡi, giúp trẻ tìm lại cảm giác thèm ăn sau chuỗi ngày biếng ăn vì ốm. Hãy tăng cường thịt bò, thịt lợn, hàu, trứng và các loại hạt… vào chế độ ăn cho trẻ.

Vitamin A: Giúp duy trì biểu mô niêm mạc ruột, tăng cường miễn dịch ruột trong việc hỗ trợ tiết IgA. Thực phẩm có nhiều vitamin A: gan, lòng đỏ trứng, sữa… hoặc những thực phẩm có nhiều tiền vitamin A (beta-caroten): cà rốt, bí đỏ, rau ngót…

Glutamine: Một acid amin có khả năng dọn dẹp các tổn thương ở hàng rào biểu mô ruột, ngăn chặn hiện tượng các phân tử thức ăn chưa tiêu hóa hết lọt qua vách ruột vào máu gây dị ứng. Thịt gà, thịt bò, cá, trứng, sữa, đậu nành… là nguồn giàu glutamine tự nhiên và rất dễ tiêu hóa cho trẻ.

Trong 1 tuần đầu hậu kháng sinh, dạ dày và ruột của trẻ cực kỳ nhạy cảm do vậy nguyên tắc chế biến cần chú ý:

Dễ tiêu: Tránh các loại chất béo bão hòa khó tiêu (đồ chiên rán, mỡ động vật) dễ gây chướng bụng).

Chia nhỏ bữa ăn: Thay vì ép trẻ ăn 3 bữa lớn như ngày thường, hãy chia thành 5 - 6 bữa nhỏ. Việc này giảm tải áp lực cho dạ dày, giúp ruột hấp thu chất dinh dưỡng một cách hiệu quả hơn.

Việc dùng kháng sinh để điều trị nhiễm khuẩn là một chỉ định y khoa cần thiết, nhưng dừng lại ở việc hết sốt, cắt ho là một sự bỏ dở nửa chừng nguy hiểm. Hãy coi hành trình chăm sóc dinh dưỡng phục hồi hậu kháng sinh như một phần bắt buộc của phác đồ điều trị. Chăm sóc tốt "cái bụng" của trẻ lúc này chính là cách bạn đang âm thầm xây dựng lại tấm khiên miễn dịch, giúp con vững vàng trước những đợt tấn công của môi trường xung quanh.

Vitamin D có nhiều trong thực phẩm nào?

SKĐS - Vitamin D từ lâu được biết đến là vi chất thiết yếu đối với sức khỏe xương. Tuy nhiên, trong nhiều năm gần đây, các nghiên cứu cho thấy vitamin D không chỉ tham gia vào quá trình chuyển hóa canxi - phospho mà còn liên quan đến chức năng miễn dịch, cơ, chuyển hóa và sức khỏe toàn thân.