Giữ vệ sinh đúng cách, kiểm soát các yếu tố nguy cơ và duy trì chế độ ăn uống cân bằng là những biện pháp giúp hạn chế nguy cơ nhiễm nấm Candida.
Candida thường tồn tại với số lượng nhỏ trên cơ thể, đặc biệt ở những vùng ấm và ẩm như miệng, đường tiêu hóa, da và âm đạo. Trong điều kiện bình thường, hệ vi sinh vật và hệ miễn dịch giúp kiểm soát sự phát triển của loại nấm này.
Khi sự cân bằng đó bị phá vỡ, Candida có thể phát triển quá mức và gây nhiễm trùng. Nhiễm Candida thường gặp ở miệng, da và cơ quan sinh dục. Trong một số trường hợp hiếm gặp, đặc biệt ở người bị suy giảm miễn dịch nghiêm trọng hoặc đang điều trị tại bệnh viện, nấm có thể xâm nhập vào máu và gây nhiễm nấm toàn thân.
Nguy cơ nhiễm Candida có thể tăng khi sử dụng kháng sinh kéo dài hoặc không đúng chỉ định, mắc đái tháo đường, mang thai, sử dụng corticosteroid, suy giảm miễn dịch hoặc thường xuyên để da và vùng sinh dục trong tình trạng ẩm ướt.
1. Dấu hiệu nhiễm Candida cần lưu ý
Triệu chứng nhiễm Candida phụ thuộc vào vị trí nhiễm nấm.
Nhiễm Candida âm đạo có thể gây ngứa, đỏ rát vùng âm hộ - âm đạo, đau khi quan hệ tình dục, tiểu buốt và khí hư bất thường. Khí hư thường có màu trắng, đặc, có thể giống bã đậu và thường không có mùi hôi rõ rệt.
Nhiễm Candida ở miệng có thể gây xuất hiện các mảng trắng trong miệng hoặc trên lưỡi, kèm theo cảm giác đau rát và khó chịu khi ăn uống.
Nhiễm Candida ở da thường xuất hiện tại các vùng nếp gấp ẩm như bẹn, nách hoặc dưới vú, gây đỏ da, ngứa, rát và có thể xuất hiện các tổn thương nhỏ xung quanh vùng viêm.
Những biểu hiện như mệt mỏi, thay đổi tâm trạng hoặc thèm đồ ngọt không phải là dấu hiệu đặc hiệu của nhiễm Candida. Vì vậy, người bệnh không nên tự chẩn đoán hoặc điều trị dựa trên những biểu hiện này.
Nấm Candida có thể phát triển quá mức và gây nhiễm trùng khi gặp điều kiện thuận lợi. Ảnh AI.
Giữ vùng da và vùng sinh dục khô thoáng
Bên cạnh chế độ ăn uống, vệ sinh và chăm sóc cơ thể đúng cách đóng vai trò quan trọng trong việc phòng ngừa nhiễm Candida.
Sau khi tắm hoặc vận động ra nhiều mồ hôi, cần lau khô cơ thể, đặc biệt là các nếp gấp da. Nên lựa chọn quần áo rộng, thoáng khí, đồ lót có khả năng thấm hút tốt và thay quần áo khi bị ẩm ướt.
Không nên thụt rửa âm đạo hoặc sử dụng các sản phẩm vệ sinh có hương liệu, chất tẩy rửa mạnh vì những sản phẩm này có thể làm thay đổi môi trường tự nhiên và gây kích ứng.
Không tự ý sử dụng thuốc kháng sinh
Sử dụng kháng sinh không đúng chỉ định có thể làm thay đổi hệ vi sinh vật bình thường của cơ thể, tạo điều kiện cho Candida phát triển. Vì vậy, không nên tự mua hoặc sử dụng kháng sinh khi chưa được bác sĩ kê đơn.
Khi nghi ngờ nhiễm Candida, người bệnh cần được thăm khám để xác định vị trí, mức độ nhiễm nấm và lựa chọn thuốc chống nấm phù hợp. Việc tự mua thuốc điều trị nhiều lần có thể khiến quá trình chẩn đoán bị trì hoãn hoặc bỏ sót các bệnh lý khác có triệu chứng tương tự.
2. Ăn uống thế nào để hỗ trợ phòng ngừa nhiễm Candida?
Không có loại thực phẩm nào có thể tiêu diệt hoặc kiểm soát Candida để thay thế thuốc điều trị. Các chế độ ăn được quảng bá là có tác dụng "diệt nấm Candida" hiện chưa có đủ bằng chứng khoa học để khẳng định hiệu quả điều trị.
Tuy nhiên, duy trì chế độ ăn uống cân bằng, đa dạng và kiểm soát tốt đường huyết có thể góp phần bảo vệ sức khỏe tổng thể.
Hạn chế thực phẩm chứa nhiều đường
Nên hạn chế nước ngọt, bánh kẹo, đồ uống có đường và các thực phẩm chứa nhiều đường bổ sung. Đây là vấn đề đặc biệt cần lưu ý ở người mắc đái tháo đường, bởi việc kiểm soát đường huyết kém có thể làm tăng nguy cơ nhiễm Candida và khiến tình trạng nhiễm nấm khó kiểm soát hơn.
Người bệnh không cần loại bỏ hoàn toàn carbohydrate hoặc trái cây khỏi chế độ ăn nếu không có chỉ định y khoa.
Ăn đa dạng rau xanh, trái cây và thực phẩm giàu chất xơ
Rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, các loại đậu và thực phẩm giàu chất xơ cung cấp vitamin, khoáng chất cùng nhiều dưỡng chất cần thiết cho cơ thể.
Chế độ ăn đa dạng cũng góp phần duy trì sức khỏe đường ruột. Tuy nhiên, hiện chưa có bằng chứng cho thấy một loại thực phẩm cụ thể có thể điều trị nhiễm Candida.
Bổ sung đủ protein và chất béo lành mạnh
Thịt, cá, trứng, sữa, các loại đậu, hạt và những nguồn chất béo lành mạnh có thể được sử dụng với khẩu phần phù hợp. Nên ưu tiên thực phẩm tươi, đồng thời hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, chứa nhiều đường, muối và chất béo bão hòa.
3. Khi nào cần đi khám?
Khi xuất hiện các triệu chứng như ngứa, đau rát, khí hư bất thường, tổn thương da hoặc các mảng trắng trong miệng kéo dài, người bệnh nên đi khám để xác định nguyên nhân.
Đặc biệt, phụ nữ bị viêm âm đạo tái phát nhiều lần, phụ nữ mang thai, người mắc đái tháo đường hoặc người bị suy giảm miễn dịch cần được bác sĩ đánh giá kỹ để có hướng xử trí phù hợp.
Phòng ngừa nhiễm Candida không phụ thuộc vào một loại thực phẩm cụ thể. Duy trì chế độ ăn uống cân bằng, kiểm soát tốt đường huyết, giữ cơ thể sạch sẽ và khô thoáng, sử dụng thuốc đúng chỉ định và hạn chế các yếu tố nguy cơ là những biện pháp thiết thực giúp giảm nguy cơ nhiễm nấm.
