Sử dụng máy tính, điện thoại và các thiết bị điện tử trong nhiều giờ liên tục có thể khiến mắt khô, mỏi, nóng rát và nhìn mờ thoáng qua. Điều chỉnh thói quen sử dụng màn hình và chăm sóc mắt đúng cách giúp hạn chế tình trạng này.
Nếu tình trạng kéo dài mà không được xử trí phù hợp, bề mặt nhãn cầu có thể bị tổn thương. Vì vậy, điều chỉnh thói quen sử dụng thiết bị điện tử và chăm sóc mắt đúng cách là điều cần thiết.
1. Vì sao sử dụng máy tính, điện thoại dễ gây khô mắt?
Khô mắt là tình trạng bề mặt nhãn cầu không được cung cấp đủ nước mắt hoặc nước mắt bay hơi quá nhanh, khiến phim nước mắt mất ổn định. Nước mắt có vai trò bôi trơn, bảo vệ bề mặt mắt và giúp duy trì thị lực rõ nét.
Trong thời đại công nghệ số, nhiều người phải làm việc, học tập và giải trí trước màn hình máy tính, điện thoại hoặc máy tính bảng trong thời gian dài. Khi tập trung nhìn màn hình, tần suất chớp mắt thường giảm, khiến nước mắt không được phân bố đều trên bề mặt nhãn cầu và bay hơi nhanh hơn. Đây là một trong những nguyên nhân khiến mắt khô, mỏi và khó chịu.
Ngoài thời gian sử dụng thiết bị điện tử, khô mắt còn có thể liên quan đến môi trường điều hòa, luồng gió thổi trực tiếp vào mặt, thiếu ngủ, tuổi tác, một số loại thuốc hoặc các bệnh lý ảnh hưởng đến tuyến lệ và tuyến bã ở mi mắt.
Các triệu chứng thường gặp gồm cảm giác khô, cộm như có dị vật trong mắt, nóng rát, đỏ mắt, chảy nước mắt phản xạ hoặc nhìn mờ từng lúc. Một số người có thể cảm thấy khó chịu hơn vào cuối ngày hoặc sau nhiều giờ làm việc liên tục.
Khô mắt không phải lúc nào cũng tự khỏi nếu nguyên nhân vẫn tiếp diễn. Trường hợp kéo dài hoặc nặng có thể gây tổn thương bề mặt giác mạc, viêm giác mạc và loét giác mạc. Tuy nhiên, nguy cơ biến chứng phụ thuộc vào mức độ bệnh và nguyên nhân; không phải mọi trường hợp khô mắt đều dẫn đến tổn thương nghiêm trọng.
Sử dụng máy tính, điện thoại kéo dài có thể gây mắt khô, mỏi mắt và nhìn mờ. Ảnh AI
2. Cách phòng ngừa khô mắt khi sử dụng máy tính, điện thoại
Điều chỉnh thời gian và tư thế nhìn màn hình
Người thường xuyên làm việc với máy tính nên chủ động cho mắt nghỉ ngơi, tránh nhìn màn hình liên tục trong nhiều giờ. Có thể áp dụng quy tắc 20 - 20 - 20: cứ sau 20 phút nhìn màn hình, hãy nhìn một vật cách khoảng 6 m trong ít nhất 20 giây.
Nên đặt màn hình cách mắt khoảng 50 - 70 cm, với vị trí màn hình thấp hơn tầm mắt một chút để tạo tư thế nhìn thoải mái. Đồng thời, điều chỉnh độ sáng phù hợp với ánh sáng xung quanh, tránh để màn hình quá sáng hoặc có hiện tượng phản chiếu gây chói.
Sau khoảng 30 - 45 phút làm việc, có thể đứng dậy vận động nhẹ, nhìn ra xa và thư giãn mắt. Nghỉ giải lao thường xuyên giúp giảm cảm giác căng mỏi do nhìn gần kéo dài.
Chớp mắt thường xuyên, tránh luồng gió thổi trực tiếp
Khi tập trung làm việc, nhiều người có xu hướng chớp mắt ít hơn bình thường. Vì vậy, hãy chủ động chớp mắt nhẹ nhàng và đầy đủ để giúp nước mắt phủ đều bề mặt nhãn cầu.
Không nên ngồi ngay dưới luồng gió điều hòa hoặc quạt thổi trực tiếp vào mặt vì điều này có thể khiến nước mắt bay hơi nhanh hơn. Nếu làm việc trong phòng điều hòa nhiều giờ, cần duy trì môi trường thông thoáng, độ ẩm phù hợp và hạn chế tiếp xúc với khói thuốc, bụi hoặc các yếu tố gây kích ứng mắt.
Uống đủ nước mỗi ngày góp phần duy trì cân bằng nước trong cơ thể, nhưng chỉ uống nhiều nước không thể điều trị tất cả các trường hợp khô mắt. Người có triệu chứng kéo dài cần xác định nguyên nhân để có biện pháp chăm sóc phù hợp.
Chăm sóc mắt đúng cách, không tự ý massage mạnh
Một số biện pháp đơn giản như nhắm mắt nghỉ ngắn, chớp mắt chậm hoặc thay đổi hướng nhìn có thể giúp giảm cảm giác khó chịu sau thời gian tập trung kéo dài.
Tuy nhiên, không nên dụi mắt, ấn mạnh lên nhãn cầu hoặc chà xát lòng bàn tay rồi áp lên mắt. Những động tác này không có bằng chứng rõ ràng về hiệu quả điều trị khô mắt, đồng thời có thể gây kích ứng hoặc tổn thương mắt.
Nếu có biểu hiện khô, rát hoặc cộm mắt, người bệnh có thể được tư vấn sử dụng nước mắt nhân tạo phù hợp. Không tự ý sử dụng thuốc nhỏ mắt chứa kháng sinh hoặc corticoid; đồng thời, không nên lạm dụng các loại thuốc nhỏ mắt làm giảm đỏ mắt khi chưa có chỉ định chuyên môn.
Duy trì chế độ ăn uống và nghỉ ngơi hợp lý
Chế độ ăn đa dạng, cân đối giúp cung cấp các dưỡng chất cần thiết cho sức khỏe mắt. Nên bổ sung cá giàu omega-3, rau xanh đậm, cà rốt, cà chua, trái cây và các thực phẩm giàu vitamin, khoáng chất.
Các dưỡng chất này góp phần duy trì sức khỏe tổng thể nhưng không thể thay thế việc điều trị khi đã mắc bệnh khô mắt. Việc sử dụng vitamin hoặc thực phẩm chức năng hỗ trợ sức khỏe mắt chỉ nên thực hiện khi có nhu cầu phù hợp và được nhân viên y tế tư vấn.
Bên cạnh đó, cần ngủ đủ giấc, hạn chế thức khuya và sắp xếp thời gian làm việc hợp lý. Người đeo kính áp tròng nên tuân thủ hướng dẫn vệ sinh, thời gian sử dụng và tháo kính khi có biểu hiện kích ứng.
3. Khi nào cần đi khám mắt?
Nếu tình trạng khô, cộm, nóng rát hoặc nhìn mờ kéo dài, tái diễn thường xuyên hoặc không cải thiện sau khi điều chỉnh thói quen sinh hoạt, người bệnh nên đến cơ sở chuyên khoa mắt để được kiểm tra. Bác sĩ có thể đánh giá phim nước mắt, bề mặt giác mạc và các nguyên nhân liên quan để lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.
Đặc biệt, cần đi khám khẩn cấp nếu xuất hiện tình trạng đau mắt dữ dội, giảm thị lực đột ngột, mắt đỏ nhiều hoặc sợ ánh sáng rõ rệt.
