Vụ nghi ngộ độc thực phẩm sau khi ăn bánh mì tại phường Cẩm Thành, tỉnh Quảng Ngãi, trong tháng 10/2026 tiếp tục gióng lên hồi chuông cảnh báo về an toàn thực phẩm đường phố.
Theo thông tin được công bố ngày 11/10, số người nhập viện liên quan đến vụ việc đã tăng lên 105 trường hợp. Các bệnh nhân có những triệu chứng như sốt, đau bụng, nôn ói và tiêu chảy. Cơ quan chức năng đang tiến hành điều tra, lấy mẫu thực phẩm và bệnh phẩm để làm rõ nguyên nhân.
Thực tế, nguy cơ ngộ độc không chỉ nằm ở thực phẩm sống hoặc chưa được nấu chín kỹ. Những món ăn đã chế biến nhưng để ở nhiệt độ không phù hợp, bị nhiễm bẩn trong quá trình chia, gắp hoặc tiếp xúc với tay và dụng cụ không sạch cũng có thể gây bệnh. Vì vậy, người tiêu dùng cần chủ động phòng ngừa ngay từ khâu lựa chọn món ăn, đồng thời biết cách xử trí khi xuất hiện các triệu chứng bất thường.
1. Chọn thức ăn đường phố thế nào để giảm nguy cơ ngộ độc?
Theo ThS. Đào Thu Trang, Khoa Dinh dưỡng Tiết chế, Bệnh viện Phổi Trung ương, một món ăn trông ngon mắt, có mùi vị bình thường hoặc được bán đông khách chưa chắc đã an toàn. Một số vi sinh vật gây bệnh và độc tố của chúng không làm thực phẩm thay đổi rõ rệt về màu sắc, mùi hay vị. Do đó, người tiêu dùng nên đánh giá cả điều kiện chế biến và bảo quản tại nơi bán.
Khi mua bánh mì, xôi, bún, phở hoặc các món ăn chế biến sẵn, nên ưu tiên cơ sở có khu vực chế biến sạch sẽ, nguyên liệu được che đậy, người bán giữ vệ sinh tay và sử dụng dụng cụ riêng cho thực phẩm sống, chín. Thức ăn nóng nên được phục vụ khi còn nóng; các loại nhân, thịt nguội, trứng, sốt và rau ăn kèm cần được bảo quản phù hợp, tránh để lâu ở nhiệt độ môi trường.
Đối với bánh mì có nhiều loại nhân, cần chú ý cả phần bánh và các nguyên liệu đi kèm. Thịt, chả, trứng, pate, sốt và rau sống đều có thể trở thành nguồn gây nhiễm nếu nguyên liệu ban đầu không an toàn hoặc bị nhiễm bẩn trong quá trình chế biến. Việc nướng nóng vỏ bánh không bảo đảm loại bỏ được mọi nguy cơ từ phần nhân đã nhiễm bẩn, đặc biệt khi một số nguyên liệu được thêm vào sau khi nướng.
Người mua nên tránh những món có dấu hiệu ôi thiu, đổi màu, có mùi lạ hoặc được bày bán gần nơi tập kết rác, cống thoát nước, khu vực nhiều bụi bẩn và côn trùng. Tuy nhiên, không nên chỉ dựa vào cảm quan để quyết định thực phẩm có an toàn hay không. Điều kiện vệ sinh và cách bảo quản mới là những yếu tố cần được quan tâm xuyên suốt.
Theo ThS. Đào Thu Trang, nếu mua thức ăn mang về, nên ăn sớm sau khi chế biến. Thực phẩm dễ hỏng không nên để ở nhiệt độ phòng quá 2 giờ; nếu nhiệt độ môi trường trên 32°C hoặc độ ẩm không khí cao, thời gian này giảm xuống còn 1 giờ. Thức ăn cần được bảo quản lạnh kịp thời nếu chưa dùng ngay và hâm nóng kỹ trước khi ăn. Khi không rõ thực phẩm đã được bảo quản trong bao lâu hoặc có an toàn hay không, tốt nhất không nên tiếp tục sử dụng.
Để đảm bảo an toàn thực phẩm, người tiêu dùng nên đánh giá cả điều kiện chế biến và bảo quản tại nơi bán. Ảnh minh họa AI.
2. Nôn ói, tiêu chảy sau ăn: Bù nước đúng cách, tránh tự dùng thuốc
Các triệu chứng thường gặp khi bị ngộ độc thực phẩm bao gồm đau bụng, buồn nôn, nôn, tiêu chảy và có thể sốt. Thời điểm khởi phát rất khác nhau, tùy thuộc vào tác nhân gây bệnh. Vì vậy, không thể loại trừ ngộ độc chỉ vì các triệu chứng chưa xuất hiện ngay sau bữa ăn.
Một trong những nguy cơ cần quan tâm nhất khi nôn ói, tiêu chảy nhiều lần là mất nước và điện giải. Người bệnh có thể khát nhiều, khô miệng, tiểu ít, mệt mỏi hoặc chóng mặt khi đứng dậy. Trẻ nhỏ và người cao tuổi có thể diễn tiến nặng nhanh hơn, nên cần được theo dõi sát.
Khi người bệnh còn tỉnh táo, uống được và chưa có dấu hiệu nguy hiểm, cần ưu tiên bù nước sớm. Dung dịch oresol (ORS) là lựa chọn phù hợp để bù nước và các chất điện giải đã mất qua phân, chất nôn; nên pha đúng toàn bộ lượng bột trong gói với lượng nước sạch được ghi trên bao bì. Không tự ý chia gói để pha ước lượng, thêm đường, muối hoặc pha đặc hơn hướng dẫn vì có thể làm sai lệch nồng độ điện giải.
Nếu người bệnh buồn nôn, hãy cho uống từng ngụm nhỏ, chậm và thường xuyên thay vì uống nhiều cùng lúc. Nếu nôn, có thể tạm dừng một lát rồi thử lại bằng lượng nhỏ hơn. Trường hợp người bệnh nôn liên tục hoặc có dấu hiệu mất nước rõ rệt, cần đến cơ sở y tế để được đánh giá và điều trị; không nên cố bù nước tại nhà kéo dài.
Nước lọc có thể giúp bổ sung dịch, nhưng khi tiêu chảy nhiều, dung dịch ORS thường phù hợp hơn vì cung cấp cả nước và điện giải; tránh dùng rượu bia, đồ uống chứa nhiều đường hoặc nước tăng lực để thay thế ORS. Người bệnh có thể ăn thức ăn mềm, dễ tiêu theo khả năng dung nạp, không cần nhịn ăn kéo dài. Trẻ đang bú mẹ nên tiếp tục được bú nếu có thể.
ThS. Đào Thu Trang cho biết, người bệnh không tự ý dùng kháng sinh hoặc thuốc cầm tiêu chảy. Kháng sinh chỉ được sử dụng khi có chỉ định phù hợp, tùy nguyên nhân gây bệnh và tình trạng người bệnh. Thuốc cầm tiêu chảy có thể không phù hợp khi người bệnh sốt cao hoặc đi ngoài ra máu. Tự ý dùng thuốc có thể gây tác dụng không mong muốn và làm chậm việc thăm khám, điều trị.
Nếu nghi ngờ ngộ độc liên quan đến một cơ sở bán thức ăn, người bệnh nên lưu lại thông tin về món đã ăn, thời điểm ăn và thời gian xuất hiện triệu chứng; đồng thời thông báo cho cơ sở y tế hoặc cơ quan chức năng. Không nên tiếp tục ăn phần thực phẩm còn lại để kiểm tra, nếm thử hoặc chia sẻ cho người khác.
3. Những dấu hiệu nào cần đến bệnh viện ngay?
Không phải trường hợp nôn ói, tiêu chảy nào cũng cần nhập viện, nhưng người bệnh không nên chủ quan khi triệu chứng xuất hiện dồn dập hoặc ngày càng nặng.
Theo đó, người bệnh cần đến cơ sở y tế ngay nếu có một trong các dấu hiệu sau:
- Nôn liên tục, không thể uống hoặc giữ được nước; tiêu chảy nhiều lần kèm mệt lả.
- Dấu hiệu mất nước rõ như tiểu rất ít hoặc không tiểu, khô miệng nhiều, chóng mặt khi đứng, lơ mơ hoặc ngất.
- Đau bụng dữ dội, sốt cao, đi ngoài phân có máu hoặc phân đen bất thường.
- Co giật, rối loạn ý thức, khó thở, da lạnh ẩm hoặc có biểu hiện choáng.
Người bệnh có dấu hiệu rối loạn ý thức, ngất, co giật, khó thở hoặc nghi ngờ sốc cần được cấp cứu ngay. Không cho người đang lơ mơ uống nước hay oresol vì có nguy cơ sặc.
Trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người mắc bệnh mạn tính cần được thăm khám sớm hơn khi xuất hiện triệu chứng đáng lo ngại. Đối với trẻ nhỏ, biểu hiện như ít tiểu, ít nước mắt khi khóc, miệng khô, mắt trũng, bú hoặc uống kém, li bì cần được đặc biệt lưu ý. Không nên chờ đủ một số giờ hay số lần tiêu chảy nhất định mới đưa trẻ đi khám.
Ngay cả khi triệu chứng ban đầu còn nhẹ, nếu người bệnh từng ăn tại cơ sở đang được cơ quan chức năng xác định có liên quan đến vụ nghi ngộ độc tập thể, cần chủ động liên hệ cơ sở y tế để được hướng dẫn. Nhiều người cùng xuất hiện triệu chứng sau khi ăn một món hoặc mua thực phẩm tại cùng địa điểm là dấu hiệu cần được báo cáo và điều tra, không nên chỉ tự điều trị riêng lẻ tại nhà, ThS. Đào Thu Trang khuyến cáo.
Ngộ độc thực phẩm có thể diễn tiến từ nhẹ đến nặng tùy tác nhân, lượng thực phẩm nhiễm bẩn và tình trạng sức khỏe của từng người. Chủ động lựa chọn nơi bán bảo đảm vệ sinh, ăn uống đúng cách và nhận biết sớm dấu hiệu mất nước sẽ giúp giảm nguy cơ biến chứng. Khi có biểu hiện nghiêm trọng, việc thăm khám kịp thời quan trọng hơn mọi biện pháp tự xử trí tại nhà.
Mời bạn đọc xem thêm:
