42 ca mắc não mô cầu tại phía Nam, 7 ca tử vong
TPHCM vừa ghi nhận chùm 4 ca bệnh não mô cầu nhóm B tại Trường THCS Hai Bà Trưng (xã Hiệp Phước). Hiện 1 bệnh nhi đã tử vong, 3 bệnh nhi tỉnh, sinh hiệu ổn định. 23 học sinh Trường THCS Hai Bà Trưng có triệu chứng viêm hô hấp đang được điều trị nội trú tại Bệnh viện Bệnh Nhiêt đới TPHCM.
Theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TPHCM (HCDC), bệnh do não mô cầu là bệnh nhiễm khuẩn cấp tính do vi khuẩn Neisseria meningitidis gây ra, lây truyền chủ yếu qua đường hô hấp khi tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết mũi, hầu, họng của người bệnh hoặc người lành mang vi khuẩn.
Từ đầu năm tới nay, khu vực phía Nam đã ghi nhận 42 ca mắc não mô cầu. Ảnh: SYT.
Theo HCDC, cứ 10 người thì có khoảng 1 người mang vi khuẩn não mô cầu nhưng không có triệu chứng. Thời gian ủ bệnh thường từ 2-10 ngày, phổ biến 3-4 ngày. Bệnh thường khởi phát đột ngột với các triệu chứng sốt cao, đau đầu dữ dội, buồn nôn hoặc nôn, cứng gáy, sợ ánh sáng. Ở trẻ nhỏ, trẻ có thể bỏ bú, quấy khóc, lừ đừ hoặc thóp phồng.
Tính từ đầu năm đến hết ngày 17/10/2026, khu vực phía Nam ghi nhận 42 ca mắc bệnh nhiễm trùng do não mô cầu, trong đó có 7 ca tử vong. Các ca mắc xuất hiện tập trung chủ yếu từ tháng 2 đến tháng 6.
Trong số các ca dương tính được xét nghiệm khẳng định, khoảng 94% thuộc nhóm huyết thanh B. Các trường hợp mắc được ghi nhận tại 8 tỉnh, thành phố trong khu vực: TPHCM (57,1%) Cà Mau (11,9%) và Đồng Tháp (9,5%)…
Về phân bố theo tuổi, nhóm 11–15 tuổi chiếm tỷ lệ cao nhất (28,6%). Ghi nhận 3 ổ dịch trường trại ở An Giang, Cà Mau và TPHCM.
Vết tử ban dạng bản đồ đặc trưng
Nhiều phụ huynh lo lắng trước những triệu chứng dễ nhầm lẫn với các bệnh thông thường như sốt, đau đầu, đau họng hoặc phát ban trên da... BS.CKII Nguyễn Đình Qui – Trưởng khoa Nhiễm, Bệnh viện Nhi đồng 2 (TPHCM) cho biết, bệnh não mô cầu có triệu chứng ban đầu dễ nhầm lẫn với cảm cúm hoặc nhiễm siêu vi thông thường như: Sốt, đau đầu, ho, nôn ói… Tuy nhiên, bệnh có thể diễn tiến rất nhanh, khiến người mắc tử vong chỉ trong vòng 24 giờ nếu không được phát hiện, điều trị kịp thời.
Bệnh não mô cầu đặc trưng với các vết tử ban. Ảnh: P.T.
Theo BS.CKII Nguyễn Đình Qui, một trong những dấu hiệu đặc trưng của bệnh não mô cầu là sự xuất hiện của các vết tử ban trên da có màu đỏ thẫm hoặc tím đen, hoại tử ở trung tâm, phần rìa của các vết tử ban thường không đều, có hình dạng rằn ri giống như bản đồ và có thể lan rộng khi bệnh nặng.
Các vết ban thường dễ gây nhầm lẫn với bệnh cảnh của sốt xuất huyết Dengue, ban đỏ do nhiễm siêu vi…Để phân biệt các vết ban da với các bệnh có biểu hiện ngoài da của các bệnh khác, BS.CKII Nguyễn Đình Qui cho biết, ở bệnh nhân sốt xuất huyết Dengue, các chấm xuất huyết nhỏ li ti có thể xuất hiện trên da, đặc biệt ở tay, chân. Trong khi đó, ban đỏ do nhiễm siêu vi thường nhạt màu hoặc biến mất khi dùng tay ấn vào, sau đó xuất hiện trở lại khi buông tay.
"Khi trẻ sốt, đau đầu kèm xuất hiện những vết tử ban màu đỏ thẫm hoặc tím đen có hình dạng giống bản đồ, phụ huynh cần nghĩ ngay đến bệnh não mô cầu và nhanh chóng đưa trẻ đến cơ sở y tế để được chẩn đoán, cách ly và điều trị kịp thời", Trưởng khoa Nhiễm, Bệnh viện Nhi đồng 2 nhấn mạnh.
HCDC khuyến cáo, khi xuất hiện các triệu chứng viêm hô hấp cấp như sốt, ho, đau họng, người dân không nên tự phán đoán bệnh mà cần đến cơ sở y tế để được thăm khám, chẩn đoán và điều trị phù hợp. Đặc biệt, cần đi khám ngay nếu sốt cao kèm đau đầu dữ dội, nôn, cứng cổ, lơ mơ, mệt bất thường hoặc xuất hiện các chấm xuất huyết, phát ban trên da.
Phát hiện muộn, nguy cơ tử vong và di chứng nặng nề
Theo BS.CKII Nguyễn Đình Qui, bệnh não mô cầu diễn tiến rất nhanh. Người mắc có thể khởi phát với các triệu chứng sốt, đau đầu, nôn ói, sau đó xuất hiện ban xuất huyết, lơ mơ, hôn mê và tử vong chỉ trong vòng 24 giờ nếu không được điều trị kịp thời.
Đáng lo ngại, tỷ lệ tử vong do bệnh não mô cầu có thể lên đến 8-15%, khoảng 10-20% người sống sót có nguy cơ chịu di chứng lâu dài như liệt, điếc, hoại tử đầu chi dẫn đến phải cắt cụt chi. Đối với trẻ nhỏ, bệnh có thể ảnh hưởng đến sự phát triển về sau. Nếu được phát hiện và điều trị kịp thời, người bệnh hầu như không để lại di chứng.
Sau khi khởi phát bệnh, bệnh nhân có thể tử vong trong vòng 24h nếu không được điều trị kịp thời. Ảnh: P.Thương.
Bên cạnh những ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, việc phát hiện muộn còn làm gia tăng chi phí điều trị do phải áp dụng nhiều kỹ thuật y tế chuyên sâu. Các di chứng kéo dài cũng trở thành gánh nặng cho gia đình và xã hội.
Đáng chú ý, bác sĩ Qui nhấn mạnh, não mô cầu không chỉ xảy ra ở trẻ em mà có thể gặp ở mọi lứa tuổi. Thực tế, trong năm 2025, các ca mắc chủ yếu được ghi nhận ở nhóm thanh thiếu niên. Dù tỷ lệ mắc có xu hướng giảm theo độ tuổi, nhưng người trưởng thành, người lớn từ 60-65 tuổi vẫn có nguy cơ mắc bệnh, gặp biến chứng nặng và tử vong.
Làm gì để phòng ngừa bệnh não mô cầu?
Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TPHCM khuyến cáo, người dân không chủ quan nhưng cũng không nên hoang mang trước dịch bệnh, bởi tiếp xúc với người mắc bệnh không đồng nghĩa chắc chắn sẽ bị lây nhiễm. Theo đó, những trường hợp tiếp xúc gần với ca bệnh cần được đánh giá, sử dụng kháng sinh dự phòng theo chỉ định, tốt nhất trong vòng 24 giờ và theo dõi sức khỏe trong 10 ngày.
TPHCM ghi nhận 4 ca não mô cầu tại Trường THCS Hai Bà Trưng. Ảnh: SYT.
Về phòng bệnh chủ động, Trưởng khoa Nhiễm, Bệnh viện Nhi đồng 2 cho biết, não mô cầu nhóm B chiếm ưu thế tại TPHCM trong khoảng 10 năm qua. Người dân nên đến cơ sở tiêm chủng để được tư vấn lựa chọn vaccine phù hợp, phòng các nhóm não mô cầu phổ biến.
HCDC khuyến cáo học sinh thường xuyên rửa tay bằng xà phòng, che miệng khi ho, hắt hơi, không dùng chung vật dụng cá nhân. Nhà trường cần vệ sinh lớp học, giữ không gian thông thoáng và thông báo cho cơ quan y tế khi phát hiện ca bệnh.
Phụ huynh cần theo dõi sức khỏe trẻ, cho trẻ nghỉ học khi có triệu chứng hô hấp và đưa đi khám nếu xuất hiện dấu hiệu bất thường. Tuyệt đối không tự ý sử dụng kháng sinh khi chưa có chỉ định của nhân viên y tế.
HCDC cũng khuyến cáo người dân không kỳ thị người bệnh, không chia sẻ thông tin chưa kiểm chứng và chủ động cập nhật thông tin từ các kênh chính thức của ngành y tế.
