Rau xanh và trái cây là nhóm thực phẩm lành mạnh không thể thiếu trong bữa ăn hằng ngày có nhiều lợi ích cho sức khỏe như: hỗ trợ bảo vệ tim mạch, giảm nguy cơ ung thư, kiểm soát cân nặng... Tuy nhiên những thực phẩm này cũng tiềm ẩn không ít rủi ro nếu chúng ta không biết cách lựa chọn và chế biến. Vậy làm thế nào để ăn rau quả vừa bổ dưỡng vừa đảm bảo an toàn?
1. Vì sao cần đặc biệt chú ý an toàn khi ăn rau quả?
Các loại vi khuẩn và virus phổ biến như Salmonella, Listeria, Norovirus... thường xuất hiện trên thực phẩm tươi sống. Chúng có thể gây ra hàng loạt vấn đề về tiêu hóa, từ đau bụng, tiêu chảy đến ngộ độc thực phẩm cấp tính.
Chuỗi hành trình từ nông trại đến bàn ăn rất dài. Rau quả có thể bị nhiễm khuẩn từ:
- Nguồn phân bón hoặc nước tưới nhiễm bẩn khi còn ở đồng ruộng.
- Đất trồng, dụng cụ tại cơ sở đóng gói, xe vận chuyển.
- Bàn tay chưa rửa sạch của người bán hoặc chính người chế biến tại nhà.
- Hiện tượng ô nhiễm chéo ngay trong tủ lạnh và gian bếp gia đình.
Đặc biệt, ăn rau mầm sống mang rủi ro ngộ độc cao. Môi trường ấm và ẩm ướt bắt buộc để hạt mầm nảy mầm lại là "thiên đường" lý tưởng cho vi khuẩn sinh sôi.
Việc rửa thông thường không thể loại bỏ vi khuẩn. Chúng bám chặt vào bề mặt lá, vỏ trái cây, thậm chí xâm nhập vào bên trong qua các vết dập nát.
Nên rửa sạch rau quả dưới vòi nước chảy.
2. Nguyên tắc lựa chọn và sử dụng rau quả an toàn
Nguyên tắc lựa chọn và bảo quản
Chọn rau quả an toàn, lành lặn: Chọn rau quả tươi được trồng theo tiêu chuẩn an toàn, không bị dập nát, thâm tím hay có dấu hiệu hư hỏng.
Ưu tiên rau quả theo mùa: Rau quả đúng mùa không chỉ tươi ngon, chi phí hợp lý mà còn đạt hàm lượng dinh dưỡng cao nhất.
Tách riêng thực phẩm: Khi đi chợ cũng như lúc sắp xếp vào tủ lạnh, luôn để riêng rau quả với thịt, gia cầm, hải sản và trứng sống để tránh ô nhiễm chéo.
Bảo quản lạnh đúng cách: Luôn giữ lạnh rau quả (đặc biệt là các loại đã cắt sẵn) trong tủ lạnh ở nhiệt độ phù hợp.
Vệ sinh gian bếp và dụng cụ
- Rửa sạch bàn bếp, thớt và dao sau mỗi lần sử dụng.
- Dùng thớt và dao riêng cho thực phẩm ăn sống (rau củ) và thực phẩm sống từ động vật (thịt, cá).
- Nấu chín kỹ hoặc loại bỏ ngay những phần rau quả vô tình tiếp xúc với thịt, hải sản sống.
Rửa rau quả đúng cách
Thực phẩm an toàn nhất là khi được nấu chín, tiếp theo là được rửa sạch dưới vòi nước.
Rửa dưới vòi nước chảy: Không ngâm rau củ trong chậu/bồn đầy nước vì vi khuẩn từ một chiếc lá hỏng có thể lan ra toàn bộ chậu. Hãy xả trực tiếp dưới vòi nước chảy và vò nhẹ bề mặt lá.
Rửa cả quả chưa gọt vỏ: Ngay cả khi bạn có ý định gọt vỏ (như dưa, táo, xoài...) vẫn phải rửa sạch vỏ trước. Lưỡi dao khi cắt có thể đẩy vi trùng từ vỏ ngoài vào thẳng phần thịt quả bên trong.
Loại bỏ phần hỏng: Bóc bỏ lớp lá già/rách bên ngoài của bắp cải, rau diếp... cắt bỏ toàn bộ phần dập nát trước khi rửa.
Lau khô: Dùng khăn giấy sạch lau khô rau quả sau khi rửa.
Không dùng chất tẩy rửa: Tuyệt đối không rửa rau quả bằng xà phòng, nước rửa chén, chất tẩy trắng hay cồn khử trùng. Những hóa chất này gây hại nghiêm trọng cho sức khỏe nếu nuốt phải.
Lưu ý: Nên ăn đa dạng các loại rau quả nhiều màu sắc để nhận được nhiều vitamin và chất chống oxy hóa khác nhau. Để tận dụng tối đa nguồn dinh dưỡng của rau quả, nên ưu tiên ăn toàn bộ trái cây, rau hoặc pha trộn cả xay và ép nước. Việc pha trộn sẽ giữ lại nhiều chất xơ và các hợp chất thực vật có lợi hơn.
