Theo Tổ chức y tế thế giới (TCYTTG)-WHO, sức khỏe tình dục bao gồm sự khỏe mạnh về thể chất, tinh thần và xã hội; đồng thời mỗi người có quyền được có những trải nghiệm tình dục an toàn, thú vị, tự nguyện và không bị cưỡng ép, kỳ thị hay bạo lực.
Pháp luật hiện hành ở Việt Nam không còn cấm hôn nhân cùng giới, nhưng Nhà nước chưa thừa nhận hôn nhân giữa những người cùng giới tính. Với các cặp đôi đồng giới, cũng như mọi cặp đôi khác, duy trì một đời sống tình dục khỏe mạnh không có nghĩa là phải "kiêng khem" hay biến mỗi cuộc yêu thành một bài kiểm tra nguy cơ. Điều quan trọng là biết cách giảm nguy cơ nhưng vẫn duy trì sự gần gũi, thoải mái và ham muốn.
1. Trước hết, hãy nói chuyện với nhau về tình dục
Nói về điều mình thích, điều không thích, giới hạn của mỗi người, tình trạng sức khỏe và xét nghiệm các bệnh lây truyền qua đường tình dục (STI) không làm mất đi sự lãng mạn. Ngược lại, sự tin tưởng và giao tiếp tốt thường giúp hai người thoải mái hơn trong quan hệ tình dục.
Bao cao su và chất bôi trơn nên được xem là một phần của cuộc yêu chứ không phải "rào cản". Bao cao su sử dụng đúng và thường xuyên giúp giảm đáng kể nguy cơ HIV và nhiều STI. Với quan hệ hậu môn, chất bôi trơn đặc biệt quan trọng vì trực tràng không tự tạo chất bôi trơn như âm đạo, nên ưu tiên chất bôi trơn nền nước hoặc silicone phù hợp với bao cao su.
Tình dục là một phần tự nhiên của đời sống con người và sức khỏe tình dục không chỉ đơn thuần là "không mắc bệnh". Ảnh AI
Đừng quên xét nghiệm định kỳ. Nhiều STI có thể không gây triệu chứng. Vì vậy, chỉ dựa vào việc "cả hai đều khỏe mạnh" là chưa đủ. Tùy hình thức quan hệ và mức độ nguy cơ, bác sĩ có thể tư vấn xét nghiệm HIV, giang mai, lậu, chlamydia, viêm gan B và các STI khác. Xét nghiệm cũng nên được thực hiện ở vị trí phơi nhiễm phù hợp, chẳng hạn họng hoặc trực tràng khi có nguy cơ tại những vị trí này.
Vaccine cũng là một phần của bảo vệ sức khỏe tình dục. Vaccine viêm gan B và HPV có vai trò quan trọng trong phòng các nhiễm trùng liên quan đến tình dục. Việc tiêm vaccine nên được tư vấn theo tuổi, tiền sử tiêm chủng và nguy cơ cá nhân.
Với người có nguy cơ nhiễm HIV cao, Dự phòng trước phơi nhiễm - PrEP là một lựa chọn dự phòng rất hiệu quả khi được sử dụng đúng chỉ định. Tuy nhiên, PrEP phòng HIV chứ không phòng các STI khác, vì vậy không nên xem PrEP là sự thay thế hoàn toàn cho bao cao su và các biện pháp phòng STI.
Cuối cùng, "giữ lửa" không chỉ nằm ở kỹ thuật quan hệ tình dục. Sự hấp dẫn, thân mật, âu yếm, giao tiếp, tôn trọng và cảm giác an toàn mới là nền tảng giúp đời sống tình dục bền vững. WHO cũng nhấn mạnh rằng việc đưa niềm vui và sự thân mật vào tư vấn tình dục có thể giúp mọi người thực hành tình dục an toàn tốt hơn.
2. Luôn luôn phải hiểu rất rõ những nguy cơ sức khỏe nếu tình dục đồng giới không an toàn
Tình dục đồng giới, cũng như mọi hình thức quan hệ tình dục khác, có thể mang lại sự gần gũi và thỏa mãn. Tuy nhiên, nếu quan hệ không an toàn, nguy cơ sức khỏe có thể gia tăng. Điều quan trọng là nguy cơ không đến từ xu hướng tình dục, mà chủ yếu liên quan đến cách thức quan hệ và các yếu tố phơi nhiễm.
Nguy cơ đáng lưu ý nhất là các bệnh lây truyền qua đường tình dục như HIV, giang mai, lậu, Chlamydia, herpes sinh dục, HPV và viêm gan B. Nhiều STI không gây triệu chứng rõ ràng, vì vậy một người hoàn toàn có thể nhiễm bệnh và truyền cho bạn tình mà không biết.
Đặc biệt, quan hệ tình dục qua đường hậu môn không sử dụng bao cao su có nguy cơ lây truyền HIV cao hơn so với nhiều hình thức quan hệ tình dục khác, do niêm mạc trực tràng dễ bị tổn thương và tạo điều kiện cho virus xâm nhập. Nguy cơ cũng tăng khi có các STI khác, đặc biệt những bệnh gây tổn thương, loét hoặc viêm niêm mạc.
Tình dục đồng giới không phải là vấn đề cần né tránh trong chăm sóc sức khỏe.
Quan hệ bằng miệng cũng không hoàn toàn không có nguy cơ. Lậu, giang mai, Chlamydia, herpes và HPV có thể lây truyền qua tiếp xúc miệng–sinh dục; một số nhiễm trùng còn có thể khu trú ở họng hoặc vùng hậu môn mà không có biểu hiện rõ ràng. Tuy nhiên, nguy cơ lây HIV qua quan hệ bằng miệng thấp hơn nhiều so với quan hệ hậu môn hoặc âm đạo.
Ngoài nhiễm trùng, quan hệ tình dục không an toàn còn có thể gây tổn thương vùng sinh dục hoặc hậu môn, nhất là khi thiếu chất bôi trơn, quan hệ mạnh hoặc không sử dụng biện pháp bảo vệ phù hợp. Với quan hệ hậu môn, sử dụng chất bôi trơn gốc nước hoặc silicone giúp giảm ma sát, đồng thời làm giảm khả năng bao cao su bị rách hoặc tuột.
Một vấn đề khác là sức khỏe tâm lý và chất lượng mối quan hệ. Lo lắng về HIV/STI, cảm giác tội lỗi, giấu giếm, thiếu sự đồng thuận hoặc bị ép buộc có thể ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe tinh thần và đời sống tình dục. Vì vậy, tình dục an toàn không chỉ là phòng bệnh mà còn phải bảo đảm sự tự nguyện, tôn trọng, giao tiếp cởi mở và quyền từ chối của mỗi người.
Thông điệp dành cho cộng đồng: Tình dục đồng giới không phải là vấn đề cần né tránh trong chăm sóc sức khỏe. Một đời sống tình dục khỏe mạnh là sự kết hợp của khoái cảm, sự tự nguyện, tôn trọng và an toàn. Hiểu đúng nguy cơ, xét nghiệm định kỳ, tiêm vaccine phù hợp, sử dụng bao cao su và chất bôi trơn, và chủ động dự phòng HIV khi cần thiết – đó chính là cách vừa bảo vệ sức khỏe, vừa giữ được sự gần gũi và "ngọn lửa" của tình yêu. Quan hệ tình dục an toàn không có nghĩa là phải từ bỏ sự thân mật và khoái cảm. Mục tiêu là biết nguy cơ, chủ động phòng ngừa, xét nghiệm khi cần và tôn trọng sự đồng thuận của cả hai. Tình dục an toàn giúp bảo vệ cả sức khỏe thể chất, tinh thần và sự bền vững của mối quan hệ.
