Nghề báo là một trong những lĩnh vực có cường độ lao động trí óc cao, thường đi kèm với thời gian làm việc kéo dài và nhịp độ không ổn định. Trong thực tế, đau cổ vai gáy ở người làm báo thường không xuất phát từ một nguyên nhân đơn lẻ mà là sự cộng hưởng của nhiều điều kiện làm việc bất lợi.
Trước hết, việc duy trì tư thế tĩnh trong thời gian dài, đặc biệt là khi ngồi trước máy tính với đầu cúi về phía trước hoặc lưng không được hỗ trợ đúng cách, là yếu tố cơ học quan trọng gây quá tải cho hệ cơ vùng cổ và vai.
Song song với đó, áp lực về thời gian và yêu cầu xử lý thông tin liên tục khiến thần kinh căng thẳng kéo dài, làm tăng trương lực cơ và hạn chế khả năng thư giãn tự nhiên của hệ cơ. Ở một số trường hợp, thói quen làm việc ban đêm hoặc thiếu ngủ còn làm suy giảm quá trình phục hồi sinh lý của cơ, khiến tình trạng đau mỏi dễ tích lũy theo thời gian.
Đối với phóng viên hiện trường, việc mang vác thiết bị nặng hay phải di chuyển liên tục có thể làm gia tăng áp lực lên cột sống cổ và vai, đặc biệt khi không có sự phân bổ lực phù hợp. Dưới góc nhìn sinh lý học, những tác động lặp đi lặp lại này làm giảm tuần hoàn tại chỗ, dễ dẫn đến tình trạng co cứng cơ và gây đau.
Từ những đặc thù trên, không khó để lý giải vì sao đau cổ vai gáy lại trở thành "bệnh nghề nghiệp" đặc trưng của giới báo chí. Trong Đông y, các biểu hiện này thường được lý giải là sự suy giảm lưu thông khí huyết, chính khí của cơ thể suy giảm, làm giảm khả năng chống đỡ với các tác nhân gây bệnh. Dù cách diễn giải khác nhau, cả y học hiện đại và Đông y đều gặp nhau ở một điểm: khi cơ không được vận động hợp lý và không có đủ thời gian phục hồi, nguy cơ xuất hiện đau cổ vai gáy sẽ tăng lên rõ rệt.
Động tác quay cổ giúp phục hồi sự dẻo dai cho cột sống cổ.
1. Giải pháp giảm đau cổ vai gáy theo Đông y
Để đối phó với cơn đau nhức mà không lạm dụng thuốc giảm đau, các biện pháp Đông y mang lại hiệu quả bền vững, an toàn và dễ thực hiện. Dưới đây là 3 phương pháp nổi bật:
Xoa bóp, bấm huyệt đả thông kinh lạc: Chỉ với 5-10 phút tự xoa bóp, các nhà báo có thể giải phóng đáng kể sự căng cứng cơ:
Day ấn huyệt Phong trì: Vị trí nằm ở chỗ lõm dưới xương chẩm, hai bên bờ ngoài cơ thang. Dùng hai ngón tay cái day ấn nhẹ nhàng trong 1-2 phút giúp tán phong hàn, giảm đau đầu, mỏi gáy.
Bấm huyệt Kiên tỉnh: Vị trí ở điểm cao nhất của bờ vai (điểm giữa đường nối từ huyệt Đại chùy dưới cổ đến mỏm cùng vai). Ấn huyệt này giúp giảm co cứng cơ thang, xua tan cảm giác nặng nề trên vai.
Xát vùng cổ gáy: Đan hai bàn tay vào nhau, chà xát mạnh phía sau gáy cho đến khi vùng da nóng lên. Việc này giúp kích thích lưu thông máu tại chỗ rất tốt.
Chườm ấm bằng thảo dược: Nhiệt trị liệu kết hợp tinh dầu thảo mộc là giải pháp tốt giúp giãn cơ nhanh chóng.
Bài thuốc ngải cứu sao muối: Dùng một nắm lá ngải cứu tươi, sao nóng cùng một ít muối hạt. Bọc hỗn hợp vào khăn sạch và chườm lên vùng cổ vai gáy bị đau. Hơi nóng và tinh dầu ngải cứu có tác dụng khu hàn, thông kinh hoạt lạc, giảm đau nhanh chóng.
Ngải cứu rang muối giúp giãn cơ nhanh chóng.
Túi chườm thảo dược: Phóng viên cũng có thể trang bị sẵn các túi chườm này (chứa quế, hồi, ngải cứu, xuyên khung...) quay trong lò vi sóng vài phút và chườm ngay tại bàn làm việc trong lúc chỉnh sửa bài vở.
Tập luyện dưỡng sinh, kéo giãn cơ: Các bài tập vận động nhẹ nhàng giúp phục hồi sự dẻo dai cho cột sống cổ.
Động tác quay cổ: Ngồi thẳng lưng, từ từ cúi đầu gập cằm vào ngực, sau đó ngửa tối đa ra sau; tiếp tục nghiêng đầu sang trái, sang phải. Mỗi thao tác giữ khoảng 5 giây, thực hiện chậm để cảm nhận sự căng giãn.
Nhún vai: Ngồi thẳng, hít sâu và nâng hai vai lên cao sát tai, giữ 3 giây rồi thở ra, thả lỏng vai hạ xuống tự nhiên. Lặp lại 10 lần giúp giải tỏa sức ép cho cơ vai.
2. Cách chăm sóc sức khỏe ở người làm báo
Đối với người làm báo, sức khỏe chính là yếu tố quan trọng để duy trì đam mê và cống hiến. Để phòng ngừa hội chứng đau cổ vai gáy, các phóng viên cần lưu ý:
Thiết lập không gian làm việc chuẩn: Màn hình máy tính phải đặt ngang tầm mắt để không phải cúi gập hay ngửa cổ. Sử dụng ghế ngồi có phần tựa lưng hỗ trợ đường cong tự nhiên của cột sống, đặt hai chân chạm sàn thoải mái.
Nguyên tắc "5 phút vàng": Cứ sau mỗi 45-60 phút ngồi làm việc, nên rời mắt khỏi màn hình, đứng lên đi lại, vươn vai hoặc uống một cốc nước. Không nên để áp lực deadline khiến cơ thể ngồi liên tục trong thời gian dài.
Tối ưu hóa hành trang tác nghiệp: Đối với phóng viên hiện trường, nên sử dụng ba lô có đai trợ lực thay vì đeo túi chéo một bên vai. Chỉ mang theo những thiết bị thực sự cần thiết để giảm tải trọng lượng lên cột sống.
Duy trì lối sống cân bằng: Chú ý giữ ấm vùng cổ gáy khi làm việc trong phòng điều hòa lạnh hoặc đi tác nghiệp vào ban đêm. Bổ sung các thực phẩm giàu canxi, omega-3, vitamin nhóm B. Hạn chế lạm dụng cà phê, thuốc lá, thức uống có cồn vì chúng có thể cản trở quá trình lưu thông máu.
Quản lý căng thẳng: Dành thời gian cho các sở thích cá nhân, tập yoga, thiền định hoặc các bài tập hít thở sâu để cân bằng cảm xúc sau những giờ bám đuổi sự kiện căng thẳng.
Một trí tuệ minh mẫn chỉ có thể tồn tại trong một cơ thể khỏe mạnh. Với những phương pháp Đông y đơn giản cùng ý thức phòng ngừa tích cực, chứng đau cổ vai gáy sẽ không còn là rào cản, giúp các nhà báo, phóng viên luôn giữ vững phong độ, sự tinh anh, tiếp tục mang đến cho đời những tác phẩm báo chí giá trị, nhân văn.
Xem thêm bài đang được quan tâm:
