Bệnh não mô cầu do vi khuẩn Neisseria meningitidis (song cầu khuẩn Gram âm) gây ra. Vi khuẩn này có thể cư trú tại vùng hầu họng của người mà không gây ra triệu chứng nào.
Ở mức độ nhẹ, vi khuẩn có thể chỉ gây viêm họng và người bệnh có thể khỏi sau khi được điều trị bằng kháng sinh. Một số trường hợp, vi khuẩn xâm nhập vào màng não, gây viêm màng não. Bệnh viêm màng não có thể điều trị hiệu quả nếu được phát hiện kịp thời.
Không phải tất cả người nhiễm vi khuẩn não mô cầu đều có biểu hiện bệnh giống nhau. Một trong những nguy cơ lớn nhất của bệnh não mô cầu là diễn tiến nhanh, trong khi các biểu hiện ban đầu có thể gây nhầm lẫn với nhiều bệnh thông thường.
Khi mắc bệnh, người bệnh có thể sốt, đau đầu, mệt mỏi, buồn nôn hoặc chán ăn. Những triệu chứng này khiến việc ăn uống trở nên khó khăn, làm tăng nguy cơ thiếu năng lượng và dưỡng chất. Vì vậy, bên cạnh điều trị theo chỉ định của bác sĩ, chăm sóc dinh dưỡng phù hợp có vai trò hỗ trợ duy trì thể trạng và phục hồi sức khỏe.
1. Người bệnh não mô cầu nên ăn thực phẩm mềm, dễ tiêu hóa
Khi mệt mỏi, sốt hoặc buồn nôn, người bệnh thường khó ăn những bữa lớn. Thay vì ép ăn nhiều trong một lần, nên chia khẩu phần thành nhiều bữa nhỏ trong ngày, lựa chọn các món mềm, dễ nhai và dễ tiêu hóa.
Các món như cháo thịt băm, súp gà, trứng hấp, cá hấp mềm hoặc khoai tây nghiền có thể phù hợp tùy theo khả năng ăn uống của người bệnh. Nếu người bệnh đau họng, có thể chọn thức ăn mềm, ấm vừa phải, tránh món quá nóng, cay hoặc có kết cấu khô cứng gây khó chịu khi nuốt.
Nên thay đổi thực đơn để tránh cảm giác ngán, đồng thời ưu tiên những món người bệnh yêu thích và có thể dung nạp tốt.
2. Bảo đảm đủ năng lượng và protein giúp cơ thể nhanh hồi phục
Khi bị nhiễm trùng, cơ thể cần năng lượng và protein để duy trì hoạt động của các cơ quan, hỗ trợ sửa chữa mô và phục hồi sau bệnh. Nếu ăn quá ít trong nhiều ngày, người bệnh có thể suy giảm thể trạng, đặc biệt ở trẻ nhỏ, người cao tuổi hoặc người vốn có tình trạng dinh dưỡng kém.
Khi mắc bệnh viêm màng não do não mô cầu, chế độ ăn uống hợp lý là rất quan trọng trong quá trình điều trị và hồi phục. Ảnh minh họa AI.
Các thực phẩm giàu protein nên được bổ sung phù hợp trong khẩu phần, gồm thịt nạc, cá, trứng, sữa, tôm và các loại đậu. Có thể kết hợp những thực phẩm này với cơm, cháo, mì hoặc khoai củ để cung cấp đủ năng lượng.
Với người ăn uống kém, có thể tăng giá trị dinh dưỡng của từng bữa bằng cách bổ sung thịt băm, trứng hoặc sữa cao đạm phù hợp. Không nên chỉ cho người bệnh ăn cháo loãng kéo dài vì món ăn này có thể không cung cấp đủ năng lượng và protein.
3. Bổ sung đủ nước và theo dõi khả năng ăn uống
Sốt có thể làm tăng nhu cầu chất lỏng, trong khi buồn nôn hoặc nôn ói khiến người bệnh khó uống đủ nước. Vì vậy, cần khuyến khích người bệnh uống nước từng ngụm nhỏ, chia nhiều lần trong ngày nếu người bệnh vẫn tỉnh táo và nuốt an toàn.
Ngoài nước lọc, người bệnh có thể bổ sung chất lỏng từ canh, súp hoặc sữa nếu dung nạp tốt. Dung dịch bù nước điện giải có thể cần thiết trong một số trường hợp, nhưng nên sử dụng theo hướng dẫn của nhân viên y tế, đặc biệt khi người bệnh có bệnh nền.
Người chăm sóc cần theo dõi lượng thức ăn, nước uống, tình trạng nôn ói và lượng nước tiểu hàng ngày. Nếu người bệnh ăn uống rất kém, nôn liên tục, tiểu ít hoặc có dấu hiệu mất nước, cần thông báo cho nhân viên y tế để được đánh giá và xử trí.
Đặc biệt, không cho người bệnh ăn uống bằng đường miệng khi lơ mơ, rối loạn ý thức hoặc khó nuốt vì có nguy cơ sặc. Trong những trường hợp này, việc hỗ trợ dinh dưỡng cần do nhân viên y tế quyết định.
Bệnh não mô cầu nếu được điều trị tốt và kịp thời, tỷ lệ khỏi bệnh có thể lên đến 95%. Tuy nhiên, nếu không được phát hiện sớm và điều trị muộn, người bệnh phải đối mặt với nhiều di chứng sức khỏe lâu dài. Vì vậy, người bệnh cần tuân thủ phác đồ của bác sĩ, không tự ý sử dụng thực phẩm chức năng, thuốc bổ hoặc các bài thuốc truyền miệng để thay thế điều trị.
Ngay cả khi được điều trị, một số trường hợp vẫn có thể gặp biến chứng như tổn thương thần kinh, giảm thính lực, di chứng vận động hoặc tổn thương các cơ quan do nhiễm khuẩn huyết. Bệnh nặng có thể dẫn đến sốc và tử vong. Do đó, khi xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ cần đến bệnh viện càng sớm càng tốt.
