Cách chăm sóc da hàng ngày với người bệnh vảy nến để kiểm soát bệnh hiệu quả

Vảy nến là bệnh viêm da mạn tính, không lây, do rối loạn miễn dịch làm tế bào sừng tăng sinh nhanh. Tổn thương thường là mảng đỏ, giới hạn rõ, có vảy trắng bạc, hay gặp ở da đầu, khuỷu tay, đầu gối, lưng, nếp gấp hoặc vùng dễ cọ xát. Một số người bệnh có tổn thương móng, ngứa nhiều, nứt đau lòng bàn tay - bàn chân hoặc đau, sưng, cứng khớp.

Mục tiêu chăm sóc với người bệnh vảy nến là giảm khô da, bong vảy, đỏ da và ngứa; làm mềm tổn thương, tránh nứt và chảy máu; hạn chế tổn thương mới do cào gãi, kỳ cọ; tăng hiệu quả thuốc bôi và thuốc toàn thân; phòng nhiễm khuẩn, đỏ da toàn thân, vảy nến mủ; sàng lọc đau khớp, rối loạn giấc ngủ và tự ti…

Cách chăm sóc da hàng ngày với người bệnh vảy nến

Theo CNĐD Nguyễn Thị Hường, Khoa D3, Bệnh viện Da liễu Trung ương, người bệnh vảy nến nên:

• Tắm bằng nước ấm, tránh nước nóng, thời gian tắm từ 5-10 phút. Dùng sữa tắm dịu nhẹ, ít mùi, không sát khuẩn thường quy. Không kỳ cọ, không chà bằng khăn thô ráp. Lau da bằng cách thấm nhẹ và bôi dưỡng ẩm ngay sau tắm, sau rửa tay. Tránh tự tắm lá, đắp thuốc nam, xông hơi nóng.
• Không bóc vảy khô bằng tay.
• Chọn kem hoặc mỡ dưỡng ẩm đặc, không hương liệu.
• Bôi lại 2-3 lần/ngày nếu da khô.
• Mặc quần áo mềm, rộng, thấm mồ hôi.
• Cắt móng tay ngắn, sạch.
• Mang găng khi tiếp xúc hóa chất, xà phòng, nước tẩy.

Cách chăm sóc từng vùng tổn thương với người bệnh vảy nến

Mảng dày và nhiều vảy

• Làm mềm vảy bằng dưỡng ẩm trước.
• Chỉ lấy vảy bong tự nhiên.
• Dùng thuốc bong sừng khi bác sĩ chỉ định.
• Không băng kín corticoid mạnh nếu chưa được dặn.
• Theo dõi nứt da và chảy máu

Da đầu

• Làm ướt tóc và da đầu trước khi gội.
• Dùng dầu gội điều trị đúng thời gian lưu thuốc.
• Gỡ vảy nhẹ sau khi đã mềm.
• Không cào da đầu bằng móng.
• Tránh nhuộm, uốn, duỗi khi đang bùng phát.

Nếp gấp và sinh dục

• Giữ vùng da khô, thoáng.
• Tránh cọ xát và quần bó.
• Không tự dùng corticoid mạnh.
• Báo bác sĩ nếu rỉ dịch, đau, hoặc nứt.

Lòng bàn tay, bàn chân và móng

• Dưỡng ẩm bôi dày sau rửa tay, trước khi ngủ.
• Che phủ vết nứt bằng gạc không dính khi cần.
• Mang giày mềm, tránh tì đè lâu.

Cách giảm ngứa và đau rát

Để giảm ngứa và đau rát, người bệnh vảy nến nên:

• Bôi dưỡng ẩm thay vì gãi.
• Giữ phòng ngủ thoáng, tránh nóng và đổ mồ hôi.
• Tránh len, vải thô, quần áo bó.
• Dùng thuốc giảm ngứa theo y lệnh của bác sĩ.
• Báo bác sĩ nếu ngứa làm mất ngủ kéo dài.
• Xử trí stress bằng đi bộ, thở chậm, thư giãn ngắn.

Hướng dẫn cách dùng thuốc bôi

• Người bệnh cần ghi nhớ thuốc nào, bôi vùng nào, lúc nào.
• Bôi lớp mỏng, đủ phủ tổn thương
• Không bôi lan sang da lành nếu không cần.
• Tách thời điểm thuốc bôi và dưỡng ẩm theo hướng dẫn.
• Không tự tăng số lần bôi corticoid.
• Không dùng corticoid mạnh lâu ngày ở mặt, nếp gấp, sinh dục.
• Theo dõi teo da, rạn da, giãn mạch, kích ứng.

Lưu ý: Để phòng nhiễm khuẩn và biến chứng, người bệnh vảy nến nên:

• Rửa tay trước khi bôi thuốc hoặc thay băng.
• Che phủ vết nứt, trợt, chảy máu bằng gạc sạch nếu cần.
• Không dùng chung khăn, dao cạo, đồ cắt móng.
• Điều trị sớm viêm họng, viêm da, nấm kẽ.
• Tái khám sớm nếu tổn thương lan nhanh.
• Đến viện ngay khi đỏ da gần toàn thân, có mụn mủ lan rộng hoặc sốt, đau khớp, sưng khớp, cứng khớp buổi sáng.

Dinh dưỡng và lối sống với người bệnh vảy nến

Người bệnh vảy nến cần:

• Duy trì cân nặng hợp lý.
• Ăn nhiều rau, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt.
• Ưu tiên cá, đạm nạc, đậu, hạt.
• Hạn chế đồ ngọt, đồ chiên, thực phẩm chế biến sẵn.
• Uống đủ nước nếu không có chống chỉ định.
• Hạn chế rượu bia.
• Ngừng hút thuốc; tránh khói thuốc.
• Ngủ đủ, giữ giờ ngủ ổn định.
• Vận động đều: đi bộ, đạp xe, bơi, yoga nhẹ.
• Ghi nhật ký yếu tố làm bệnh bùng phát.