Đào nương Phạm Thị Huệ vừa được tổ chức World Master ghi vào danh sách Nghệ nhân thế giới. Đây là nghệ nhân ca trù đầu tiên của VN nhận danh xưng này. Chúng tôi đã có cuộc trò chuyện với Nghệ nhân thế giới Phạm Thị Huệ.
World Master được hiểu là Nghệ nhân thế giới, cơ duyên nào đưa chị đến với danh xưng này?
Nghệ nhân Phạm Thị Huệ: Tôi được vinh dự nhận danh xưng này rất tình cờ và may mắn. Tháng 6/2011, tôi cùng những thành viên Giáo phường Ca trù Thăng Long tham gia Lễ hội Di sản Văn hóa phi vật thể được tổ chức tại Hàn Quốc. Xem các buổi diễn của Giáo phường Ca trù Thăng Long, Đại sứ quán Hàn Quốc đã gửi thư mời tham gia tổ chức này cho Đại sứ VN tại Hàn Quốc. Hồ sơ đề nghị tôi tham gia được chuyển qua đường ngoại giao về VN. Về nước, tôi gửi cho họ lý lịch trích ngang cùng hai bộ phim do VTV thực hiện và Đài Truyền hình NHK Nhật Bản sản xuất. Đầu tháng 9/2011, tôi nhận được thư chúc mừng và chứng nhận World Master của tổ chức này.
Trong những năm qua, có nhiều Di sản văn hóa phi vật thể của VN đã được UNESCO vinh danh, được thế giới đánh giá cao. Tại sao cho đến nay, danh hiệu Nghệ nhân thế giới mà chị vừa được vinh danh xem ra lại mới mẻ và ít nhiều xa lạ với nghệ nhân VN như vậy?
 Nghệ nhân Phạm Thị Huệ và ca nương Nguyễn Thị Chúc. Ảnh: Phúc Anh |
Nghệ nhân Phạm Thị Huệ:
Theo tôi biết thì tổ chức này là của Hàn Quốc và họ vinh danh cho nghệ nhân của nhiều nước khác nhau trên thế giới. Trước khi tôi được bằng chứng nhận của tổ chức này, ở VN đã có hai người tham gia tổ chức này. Đó là NSND Xuân Hoạch – đàn nguyệt và NSƯT Kim Chung – múa dân gian. Hy vọng, chúng ta sẽ có nhiều nghệ sĩ, nghệ nhân được thế giới công nhận nhiều hơn nữa trong tương lai.
Như vậy chị là ca nương ca trù VN đầu tiên được tổ chức này vinh danh, đây là tín hiệu vui cho Di sản thế giới đang cần bảo vệ khẩn cấp.
Nghệ nhân Phạm Thị Huệ: Đối với tôi, đây là niềm vinh dự. Công chúng giờ đây đã chú ý, quan tâm thưởng thức ca trù nhiều hơn. Những buổi sinh hoạt, trình diễn của Giáo phường Ca trù Thăng Long tại đền Quán Đế - 28 Hàng Buồm gần đây ngoài những người VN yêu thích, quan tâm đến ca trù còn có nhiều khách du lịch nước ngoài đến thưởng thức, tìm hiểu ca trù. Bắt đầu từ tháng 9/2011, Giáo phường Ca trù Thăng Long đã chính thức thêm điểm diễn mới tại ngôi nhà cổ 87 Mã Mây. Chúng tôi sẽ cố gắng duy trì sinh hoạt, trình diễn liên tục các ngày trong tuần vào buổi tối. Hy vọng sẽ có nhiều công chúng đến thưởng thức, cổ vũ ca trù.
Hai điểm diễn đỏ đèn hằng đêm trong khu phố cổ liệu có quá sức với Giáo phường Ca trù Thăng Long?
 |
Nghệ nhân Phạm Thị Huệ:
Giáo phường Ca trù Thăng Long hiện đã phát triển với hơn 20 ca nương, kép đàn, quan viên… Bên cạnh đó, chúng tôi còn mời thêm đào nương Phạm Thị Mận và kép đàn Nguyễn Văn Tuyến của CLB Ca trù Lỗ Khê tham gia. Lẽ dĩ nhiên, thêm điểm diễn mới thì vất vả hơn về nhiều mặt. Hiện chúng tôi thu hai mức phí cho mỗi đêm diễn là 100.000 đồng với khán thính giả người Việt và 10 USD với khách du lịch nước ngoài. Nguồn thu đó sẽ trang trải kinh phí cho Giáo phường hoạt động thường xuyên và ít nhiều đem đến nguồn thu cho ca nương, kép đàn, quan viên chứ không chỉ theo ca trù chỉ vì sở thích, đam mê…
Đưa ca trù vào phố cổ, phục vụ khách du lịch là con đường gian nan, chắc Giáo phường đối mặt với không ít khó khăn?
Nghệ nhân Phạm Thị Huệ: May mắn cho Giáo phường Ca trù Thăng Long là những hoạt động nhóm được sự cảm thông, hưởng ứng của Ban quản lý đền hay nhà cổ. Gần như chúng tôi chỉ phải trang trải phần điện nước. Khó khăn trước mắt là hiện Giáo phường rất cần thuyết minh viên vừa giỏi ngoại ngữ vừa có hiểu biết về ca trù bởi vì khi đưa ca trù vào phố cổ, có nhiều khách du lịch nước ngoài. Kinh phí của Giáo phường cũng hạn hẹp nên thực sự rất mong có được tình nguyện viên yêu văn hóa dân tộc nói chung và ca trù nói riêng tham gia sát cánh cùng Giáo phường.
Phúc Nghệ (thực hiện)