1. Cá thu bè là cá gì?
Cá thu bè có tên khoa học là Scomberoides lysan, thuộc họ cá khế (Carangidae). Loài này còn có tên tiếng Anh là Double-dotted queenfish hoặc Doublespotted queenfish. Tại Việt Nam, cá được gọi bằng nhiều tên như cá bè, cá bè cam, cá thu bè.
Cá có thân hình thoi, dẹp hai bên, phần đuôi thon nhỏ. Lưng thường có màu xanh xám, bụng trắng bạc. Đặc điểm nhận dạng nổi bật là hai bên thân có khoảng 5 - 8 đốm đen hoặc xám sẫm xếp thành hàng dọc phía trên và dưới đường bên. Vây lưng có phần chóp sẫm màu.
Theo FishBase, cá thu bè phân bố rộng ở vùng biển nhiệt đới thuộc Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương, từ Đông Phi, Biển Đỏ đến Hawaii, phía bắc tới Nhật Bản và phía nam tới Australia. Tại Việt Nam, loài cá này được ghi nhận ở vịnh Bắc Bộ, miền Trung và Nam Bộ.
Cá sống ở vùng biển ven bờ, rạn san hô và có thể xuất hiện tại vùng nước lợ. Cá trưởng thành chủ yếu ăn cá nhỏ và giáp xác. Kích thước phổ biến được FishBase ghi nhận khoảng 60 cm, cá thể lớn nhất có thể đạt chiều dài 110 cm và trọng lượng 11 kg.
2. Giá trị dinh dưỡng của cá thu bè
Cá thu bè. Ảnh minh họa
Cá thu bè là nguồn cung cấp protein chất lượng cao, cần thiết cho quá trình xây dựng, duy trì cơ bắp và sửa chữa các mô trong cơ thể.
Theo dữ liệu dinh dưỡng ước tính của FishBase, trong 100 g thịt cá có khoảng 20,1 g protein, 0,154 g omega-3, 34,6 mg canxi, 0,738 mg sắt, 0,82 mg kẽm và 44,5 microgam selen.
Protein trong cá cung cấp các acid amin cần thiết cho nhiều hoạt động sinh lý. Đây là nguồn đạm động vật phù hợp để đa dạng hóa thực đơn, đặc biệt khi được luân phiên với các loại cá, thịt nạc và trứng.
Cá cũng cung cấp omega-3, nhóm acid béo không no có vai trò đối với sức khỏe tim mạch và não bộ. Tuy nhiên, hàm lượng omega-3 trong cá thu bè theo dữ liệu hiện có không cao bằng một số loại cá béo như cá hồi, cá mòi và cá trích.
Ngoài ra, selen tham gia hoạt động của các enzyme chống oxy hóa, hỗ trợ chức năng tuyến giáp và hệ miễn dịch. Sắt và kẽm cũng là những vi chất cần thiết cho quá trình tạo máu, chuyển hóa và duy trì hoạt động bình thường của cơ thể.
3. Ăn cá thu bè có nguy cơ nhiễm thủy ngân không?
Cần phân biệt cá thu bè với cá thu vua vì đây là hai loài hoàn toàn khác nhau.
Cá thu vua (King mackerel), tên khoa học Scomberomorus cavalla, là loài cá có hàm lượng thủy ngân cao. Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) xếp cá thu vua vào nhóm cần tránh đối với phụ nữ mang thai, phụ nữ cho con bú và trẻ nhỏ.
Cá thu bè có tên khoa học Scomberoides lysan, thuộc họ cá khế. Không thể lấy dữ liệu thủy ngân của cá thu vua để áp dụng cho cá thu bè chỉ vì hai loài có tên gọi gần giống nhau.
Hiện chưa có đủ dữ liệu phân tích để xác định chính xác hàm lượng thủy ngân trong cá thu bè tại thị trường Việt Nam. Do đó, chưa có cơ sở nhận định loài cá này chứa nhiều thủy ngân hoặc cần hạn chế ăn vì nguy cơ nhiễm độc.
Thủy ngân trong cá biển thường tồn tại chủ yếu dưới dạng methylmercury trong mô cơ. Chất này có khả năng tích lũy trong cơ thể khi tiêu thụ thường xuyên thực phẩm nhiễm thủy ngân, đặc biệt đáng lưu ý đối với sự phát triển hệ thần kinh của thai nhi và trẻ nhỏ.
4. Cách ăn cá thu bè an toàn
Cá thu bè có thể chế biến thành nhiều món như kho, hấp, nướng hoặc nấu canh. Khi mua cá, nên chọn con còn tươi, mắt trong, mang đỏ, thịt có độ đàn hồi và không có mùi bất thường.
Cá cần được bảo quản lạnh đúng cách, sơ chế sạch và nấu chín trước khi ăn. Không sử dụng cá có dấu hiệu ôi hỏng hoặc không rõ điều kiện bảo quản.
Để cân bằng dinh dưỡng và hạn chế nguy cơ tiếp xúc với các chất ô nhiễm, nên ăn đa dạng các loại cá trong thực đơn, lựa chọn những loại cá có hàm lượng thủy ngân thấp.
