John Updike là một trong những nhà văn lớn nhất của Mỹ thế hệ sau chiến tranh, ông vừa qua đời ngày 27/1/2009 tại tiểu bang Massachusetts, hưởng thọ 76 tuổi. Với một văn nghiệp trải dài trên nửa thế kỷ, John Updike đã đoạt được nhiều giải thưởng văn học của Mỹ và giải của Hội các nhà phê bình sách quốc gia.
 John Updike. |
Hồi nhỏ, John Updike sống cách trường học không xa, ông là đứa con độc nhất trong gia đình.
Nhờ học rất giỏi ở trường phổ thông, John Updike đã được nhận học bổng vào Đại học Harvard. Ở đại học ông cũng học giỏi, hơn nữa đã thử sức đồng thời cả văn học và hội họa. Tốt nghiệp Harvard với tấm bằng loại ưu, ông được nhận thêm một học bổng và cùng vợ lên đường tới Đại học Oxford (Anh) để tiếp tục học mỹ thuật. Tuy nhiên, sau khi sinh con gái đầu lòng, nhà văn tương lai và vợ đã trở về New York. Chẳng bao lâu, ông trở thành phóng viên của tuần báo có uy tín The New Yorker, nơi ông phụ trách chuyên mục “Talk of the Town”. Khi đứa con thứ hai ra đời, gia đình John Updike lại chuyển từ New York đến Massachusetts, từ đó cho tới cuối đời, ông không bao giờ rời tiểu bang này, trừ những chuyến công tác.
Từ năm 1959, mỗi năm John Updike xuất bản hoặc một cuốn tiểu thuyết, hoặc một tập truyện ngắn, hoặc một tập thơ. Năm 1960, ông xuất bản Rabbit, Run, cuốn tiểu thuyết thứ nhất trong bộ sách về nhân vật Harry Angstrom, có biệt danh “Rabbit”. Rabbit, Run đã trở thành cuốn sách tai tiếng đối với thời bấy giờ vì trong đó John Updike viết nhiều về chuyện ngoại tình và tình dục.
John Updike còn viết tiếp bốn cuốn tiểu thuyết nữa về Rabbit, được xuất bản liên tiếp trong khoảng 10 năm: Rabbit Redux (1971), Rabbit Is Rich (1981), Rabbit At Rest (1990) và Rabbit Remembered (2000). Hai cuốn Rabbit Is Rich và Rabbit At Rest đã mang về cho nhà văn hai giải thưởng Pulitze.
Rabbit At Rest là một bản cáo trạng nghiêm khắc về xã hội Mỹ. Trong con mắt của John Updike, quốc gia này đã ngập những rác rưởi, từ thức ăn gây béo phì đến vô tuyến truyền hình, hay những món nợ khổng lồ của ngoại quốc; một đất nước đã quá mệt mỏi về tinh thần dù chiến tranh lạnh đã chấm dứt.
John Updike nói rằng bản thân ông có thể trở thành Rabbit, nếu như ông không say mê nghề văn như vậy. Để đối lập với Rabbit Angstrom, ông đã sáng tạo ra nhân vật có tên Henry Bech, “một nhà văn Mỹ nổi tiếng, ít nhiều có độc giả” và viết 3 cuốn tiểu thuyết về nhân vật này: Bech, a Book, Bech Is Back và Bech at Bay. Henry Bech là nhân vật tương tự như Rabbit Angstrom, một phương án khác của số phận John Updike mà ông không mong đợi cho bản thân, nhưng ông đã được mục sở thị trong giới văn học thân cận.
Trong số tiểu thuyết của John Updike chỉ có một cuốn viết về đề tài thời sự - Terrorist (2006). Đây là câu chuyện về một gã trai 18 tuổi tên là Ahmad Ashmawy Mulloy, sinh trưởng ở New Jersey, tham gia nhóm khủng bố với âm mưu ôm bom tự sát.
Không lâu trước lúc qua đời, John Updike đã xuất bản tiểu thuyết The Widows of Eastwick (2008) - về những “mụ phù thủy” của ông một thời kiều diễm, nhưng nay đã trở nên già nua và cô độc.
John Updike đã xuất bản hơn 25 cuốn tiểu thuyết và hơn 10 tuyển tập truyện ngắn. Nhiều tác phẩm của ông đều được dựng thành phim truyền hình và phim màn ảnh rộng. Ở Mỹ, John Updike được mệnh danh là “ca sĩ của giới trung lưu”, ông chủ yếu viết về những con người bình dị. Các tác phẩm của ông xoay quanh những chủ đề như dục tính, số phận con người, cái chết, và mô tả, phân tích những diễn biến nội tâm của con người, nhằm khám phá những xung đột của cuộc sống tưởng trôi đi lặng lẽ nhưng vô cùng phức tạp. Những bài thơ của ông cũng được ca ngợi và được nhiều người ngưỡng mộ. Nhưng theo Robert Silvers, một chủ xuất bản người Mỹ, John Updike cũng cần được nhớ tới như một phê bình gia hàng đầu. Ông đã viết trên 70 bài phê bình văn chương nghệ thuật.
Năm 2009, John Updike dự định xuất bản hai cuốn sách nữa, nhưng bệnh tật đã ngăn cản ông, khiến ấp ủ của ông mãi dang dở.