Gan nhiễm mỡ là tình trạng tích tụ chất béo trong gan, thường liên quan đến thừa cân, béo phì, đái tháo đường type 2 và rối loạn chuyển hóa.
Bên cạnh điều chỉnh chế độ ăn và tăng cường vận động, uống cà phê cũng có thể mang lại những lợi ích tiềm năng đối với sức khỏe gan. Vậy người mắc gan nhiễm mỡ có nên uống cà phê?
1. Tác dụng của cà phê với người mắc gan nhiễm mỡ

Cà phê có tác dụng tích cực đối với người bị gan nhiễm mỡ nếu được uống đúng cách và với lượng vừa phải. Ảnh minh họa AI
Cà phê chứa nhiều hợp chất sinh học như caffeine, acid chlorogenic và các diterpene. Những thành phần này được nghiên cứu về khả năng chống oxy hóa, điều hòa phản ứng viêm và ảnh hưởng đến quá trình chuyển hóa trong cơ thể.
Một số nghiên cứu trên tế bào và động vật cho thấy các hợp chất trong cà phê có thể tác động đến quá trình tích tụ chất béo, stress oxy hóa và phản ứng viêm tại gan. Đây là những cơ chế có liên quan đến tổn thương tế bào gan và tiến triển bệnh gan mạn tính.
Ở người, các nghiên cứu quan sát ghi nhận người uống cà phê thường xuyên có xu hướng ít gặp tổn thương gan tiến triển hơn. Tuy nhiên, chưa thể khẳng định những lợi ích này hoàn toàn do cà phê, bởi sức khỏe gan còn chịu ảnh hưởng của cân nặng, chế độ ăn, vận động và các bệnh chuyển hóa đi kèm.
2. Cà phê có giúp giảm mỡ gan không?
Gan nhiễm mỡ liên quan đến rối loạn chuyển hóa (MASLD, trước đây thường gọi là NAFLD) là tình trạng tích tụ mỡ trong gan đi kèm các yếu tố nguy cơ chuyển hóa. Người bệnh có thể tiến triển thành viêm gan nhiễm mỡ, xơ hóa và xơ gan nếu tổn thương kéo dài.
Một phân tích gộp công bố năm 2021, tổng hợp 11 nghiên cứu dịch tễ học, không tìm thấy mối liên hệ rõ ràng giữa uống cà phê với tỷ lệ mắc hoặc hiện mắc gan nhiễm mỡ. Điều này cho thấy chưa đủ căn cứ để khẳng định cà phê giúp làm giảm lượng mỡ tích tụ trong gan.
Tuy nhiên, ở những người đã mắc gan nhiễm mỡ, phân tích này ghi nhận người uống cà phê có nguy cơ xơ hóa gan đáng kể thấp hơn khoảng 35% so với nhóm uống ít hơn. Xơ hóa là tình trạng mô sẹo hình thành khi gan bị tổn thương kéo dài, có thể tiến triển thành xơ gan nếu bệnh tiếp tục nặng lên.
Như vậy, mối liên hệ giữa cà phê với nguy cơ xơ hóa gan thấp hơn được ghi nhận rõ hơn so với khả năng giảm mỡ gan. Đây vẫn là kết quả từ nghiên cứu quan sát, chưa chứng minh cà phê có thể làm đảo ngược tổn thương gan.
3. Người mắc gan nhiễm mỡ uống cà phê bao nhiêu là phù hợp?
Một số nghiên cứu quan sát ghi nhận lợi ích liên quan đến sức khỏe gan rõ hơn ở nhóm uống khoảng 3 tách cà phê trở lên mỗi ngày. Hướng dẫn của Hiệp hội Nghiên cứu bệnh gan Hoa Kỳ (AASLD) cũng đề cập mối liên hệ giữa việc uống ít nhất 3 tách cà phê mỗi ngày với nguy cơ bệnh gan tiến triển thấp hơn ở người không có chống chỉ định.
Tuy nhiên, đây không phải mức uống bắt buộc dành cho tất cả người mắc gan nhiễm mỡ. Hàm lượng caffeine trong mỗi tách thay đổi tùy loại cà phê, lượng bột, cách pha và dung tích. Người không quen uống cà phê không cần cố tăng lượng chỉ vì mục đích bảo vệ gan.
Người trưởng thành khỏe mạnh thường được khuyến cáo không tiêu thụ quá 400 mg caffeine mỗi ngày từ tất cả các nguồn. Người nhạy cảm với caffeine, dễ hồi hộp, mất ngủ hoặc có bệnh lý tim mạch cần điều chỉnh lượng uống phù hợp và tham khảo ý kiến bác sĩ khi cần.
4. Lưu ý khi uống cà phê
Cách pha chế ảnh hưởng đến hàm lượng một số hợp chất trong cà phê. Cafestol và kahweol có trong dầu cà phê, trong đó cafestol có thể làm tăng cholesterol toàn phần và LDL-cholesterol. Cà phê lọc qua giấy giúp giữ lại phần lớn các diterpene này, nhờ đó hạn chế tác động làm tăng cholesterol.
Người mắc gan nhiễm mỡ, đặc biệt khi đi kèm rối loạn mỡ máu, nên ưu tiên cà phê lọc giấy, hạn chế thêm đường, sữa đặc hoặc kem béo. Lượng đường bổ sung có thể làm tăng năng lượng khẩu phần, gây khó khăn cho việc kiểm soát cân nặng và chuyển hóa.
Cà phê có thể là một phần trong chế độ ăn phù hợp nhưng không thay thế những biện pháp đã được chứng minh có lợi cho người mắc gan nhiễm mỡ như giảm cân khi thừa cân, ăn uống cân đối, hạn chế đồ uống có đường, tăng vận động và kiểm soát đường huyết, mỡ máu. Người bị gan nhiễm mỡ nên khám sức khỏe định kỳ và theo dõi tình trạng sức khỏe gan.