Cách đây ít ngày, tại Trung tâm Văn hóa và Thương hiệu Italia Casa Italia (18 Lê Phụng Hiểu, Hà Nội), Đại sứ quán Italia phối hợp với UBND TP. Hà Nội, Hội Kiến trúc sư Việt Nam đã tổ chức trao giải Cuộc thi ý tưởng kiến trúc “Historical Hanoi 2013”: Khôi phục Quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục và phố Hàng Đào, khu phố cổ Hà Nội. Lễ trao giải thu hút khá nhiều sự chú ý của truyền thông và giới trẻ. Có thể nói, số đông đều cảm thấy “mãn nhãn” với các bài dự thi nhưng kèm theo đó là tiếng thở dài tiếc nuối, bao giờ những dự án này mới trở thành hiện thực?
 Lễ trao giải cuộc thi Ý tưởng kiến trúc Historical Hanoi 2013. |
Cuộc thi nhằm thu thập các ý tưởng kiến trúc đáp ứng được việc khôi phục cảnh quan đô thị, kiến trúc, giao thông mà vẫn giữ được yếu tố kinh doanh và thủ công gắn chặt với việc sử dụng không gian công cộng với nhiều chức năng. Yêu cầu đối với các bài dự thi là thu thập và phân tích tình hình hiện trạng, sau đó tổ chức và sắp xếp lại không gian kiến trúc nhằm cải thiện chất lượng cảnh quan và hiệu quả sử dụng của khu vực.
Trên cơ sở 10 bài dự thi được lựa chọn, Ban giám khảo Việt Nam đã chọn ra và trao giải cho 3 ý tưởng độc đáo nhất, khả thi nhất. Giải Nhất của cuộc thi được trao cho ý tưởng về Quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục thuộc nhóm thiết kế: NTK Nguyễn Đình Thành và Massimo Alvisi. Ý tưởng thể hiện theo xu hướng hiện đại, độc đáo, xây dựng được biểu tượng mới Quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục với khối đá phẳng mang hình thù phố cổ. Chính giữa là 36 đài phun nước và 36 đèn chiếu sáng. Hai bên là hàng cây cao tạo nên một khu kiến trúc mới vừa có sự liên hệ với lịch sử vừa thể hiện được tính hiện đại.
Giải Nhì được trao cho ý tưởng về Quảng trường Lục Thủy, thuộc nhóm thiết kế của KTS Hoàng Tấn Trúc (trưởng nhóm). Ý tưởng thể hiện theo xu hướng môi trường xanh, lãng mạn. Đồ án được đánh giá là công phu, chi tiết, khả thi.
Giải Ba thể hiện tính thông minh trong đề xuất về tuyến phố Hàng Đào của nhóm KTS Arch, KTS Andrea Revello (trưởng nhóm).
Không quá khó để lý giải về sự “đồng cảm” của Italia với Việt Nam trong lĩnh vực kiến trúc. Lâu nay, kiến trúc là một trong những vấn đề mà Đại sứ quán Italia rất quan tâm triển khai ở Việt Nam. Hội Kiến trúc sư TP. Genova và Hội Kiến trúc sư TP. Hà Nội đã có quan hệ mật thiết, hai bên đã ký biên bản thỏa thuận hợp tác trong lĩnh vực kiến trúc. Hơn nữa, Italia đã có quá nhiều trải nghiệm về phục chế phố cổ.
Kiến trúc sư Giuliano Peirano khuyến cáo, trước hết, TP. Hà Nội phải nhận diện công trình nào là di sản trong tổng thể các công trình thuộc khu phố cổ, từ đó tập trung vào triển khai khôi phục. Trong quá trình thực hiện, Hà Nội cần chú ý đến giải pháp, công nghệ để bảo tồn. Các công nghệ phục chế phải tôn trọng nét cổ. Các nhà quản lý phải chú ý đến cuộc sống của người dân khi tiến hành phục chế và phục chế làm sao để sau khi hoàn thành, người dân vẫn được tiếp tục sinh sống thuận tiện.
Ý tưởng khôi phục cảnh quan đô thị xuất hiện từ rất lâu trong suy nghĩ của người Thủ đô, đến nay, đã có biết bao cuộc thi nhắm vào mục đích này. Thành công của các cuộc thi thể hiện ở những bài dự thi chất lượng, cho thấy sự nghiên cứu tỉ mỉ và có chiều sâu của các kiến trúc sư Việt Nam và kiến trúc sư nước ngoài. Tất nhiên, để phác thảo trở thành hiện thực còn phải phụ thuộc nhiều vấn đề, chỉ biết rằng, những công trình nghiên cứu kiến trúc nhằm khôi phục cảnh quan đô thị hiện tại còn đang nằm trên giấy. Nói cách khác, công trình khôi phục cảnh quan đô thị chỉ là những giấc mơ “không có thật” của các kiến trúc sư. Tổ chức ra nhiều cuộc thi, tâm đắc với kết quả của nó nhưng dường như không mấy ai trăn trở về tính thực thi của những bản phác thảo sẽ đi đến đâu. Giới kiến trúc sư đành tự tan ủi, để biến thành sự thật... còn phải chờ!
Tùng Lâm