Quyết định giảm giá 500 đồng/lít xăng và 300 đồng/lít dầu trong tối 26/8 những tưởng người tiêu dùng sẽ mừng, nhưng ngược lại, đã khiến không ít người bức xúc vì mức giảm quá ít. Không ít ý kiến cho rằng, việc giảm giá xăng dầu có thể thực hiện ở nhiều thời điểm trước nếu các khoản chi phí giá bán lẻ được minh bạch thật sự và quyền lợi của người tiêu dùng được quan tâm đúng mức.
Giá xăng tăng nhiều, giảm ít
Nếu theo dõi các động thái tăng giá xăng dầu gần đây có thể nhận thấy, khi giá thế giới tăng thì giá trong nước lập tức nhảy vọt theo. Trong lần tăng giá ngày 29/3 và duy trì đến tối 26/8, giá xăng dầu các loại đã tăng tới 2.000 - 2.800 đồng/lít tùy loại. Trước đó, vào ngày 24/2, giá xăng A92 cũng tăng tới 2.900 đồng/lít và dầu diesel tăng tới 3.550 đồng/lít. Trong khi đó, giá xăng dầu thế giới liên tục giảm. Mặc dù thế, phải sau một thời gian dài, giá xăng mới chịu giảm nhưng lại giảm không đáng kể.
Hiện nay, Bộ Tài chính quy định cơ sở để điều chỉnh tăng/giảm giá bán lẻ xăng dầu trong nước là giá xăng dầu nhập khẩu tại Singapore trung bình 30 ngày tính từ ngày chốt thời điểm trở về trước. Với cách tính này, giá cơ sở trung bình 30 ngày vẫn cao hơn giá bán lẻ trong nước.
Nhiều ý kiến cho rằng với các điều kiện khi giá thế giới giảm mà cơ quan điều hành giá xăng dầu có thể đưa ra được quyết định giảm giá chứng tỏ cơ sở giảm giá xăng dầu là hoàn toàn có được nếu dựa theo thực tế nhập khẩu, lời lỗ và điều chỉnh chi phí của doanh nghiệp (DN). Hiện giá cơ sở đã bao gồm 300 đồng/lít lợi nhuận định mức, 600 đồng/lít chi phí kinh doanh định mức, trong khi số chi thực tế của khoản này hiện thấp hơn 100 đồng/lít và DN còn có thể giảm tiếp. Do đó, việc giảm giá chưa hẳn đã khiến các DN phải chịu lỗ như giới kinh doanh mặt hàng này thường than thở. Điều này cũng cho thấy một số quy định giá cơ sở trung bình 30 ngày hiện không còn phù hợp với thực tế.
Trong thời gian qua, người dân đã chung tay và chia sẻ với những khó khăn về giá và quản lý giá của các cơ quan chức năng, song việc giảm giá xăng dầu khi giá nhập khẩu giảm cho thấy hoàn toàn có thể giảm được nếu được điều hành linh hoạt, thay vì cứng nhắc theo quy định giá cơ sở mức trung bình 30 ngày.
 Giá xăng tăng phi mã, giảm nhỏ giọt khiến người tiêu dùng bức xúc. |
Doanh nghiệp lãi vẫn kêu lỗ (?!)
Theo các chuyên gia trong lĩnh vực xăng dầu, quyết định tăng hay giảm giá phải theo giá cả nhập khẩu thực tế của DN đầu mối. Nhập ở thời điểm nào, số lượng nhiều hay ít là do nhà nhập khẩu chủ động. Ai cũng biết rằng, các doanh nghiệp không dại gì khi nhập ồ ạt xăng dầu ở thời điểm giá đang có xu hướng lên. Theo số liệu của Tổng cục Hải quan, trong tháng 6/2011 giá dầu diesel nhập khẩu nhiều thời điểm đã có lãi nên các DN đã nhập tới hơn 564.800 tấn, trong khi tháng 7/2011, giá tăng lên, lượng nhập chỉ còn khoảng 200.000 tấn. Nửa đầu tháng 8/2011, giá giảm lại nên lượng nhập khẩu tới hơn 230.400 tấn. Như vậy, với điều kiện giá thế giới trong thời gian gần đây có thể giảm được, chứng tỏ nhiều thời điểm khác cũng có thể giảm. Chẳng hạn như thời điểm trong tháng 6/2011 và đầu tháng 8/2011, giá xăng dầu nhập khẩu giảm nhưng xăng dầu trong nước không giảm. Thậm chí các DN vẫn luôn kêu lỗ. Nhưng chiết khấu trong tháng 6/2011 và nửa đầu tháng 8/2011 lại ở mức quá cao, chủ yếu trong khoảng 700 - 900 đồng/lít xăng dầu tùy loại. Trong khi hiện nay, mức chiết khấu còn 500 - 600 đồng/lít xăng, doanh nghiệp vẫn lãi và có thể giảm thêm. Điều này chứng tỏ quyền lợi người kinh doanh đang được đặt nặng hơn quyền lợi người tiêu dùng.
Vấn đề dư luận đặt ra ở đây là có không ít điểm không rõ ràng trong giá bán xăng dầu. Cách tính giá trung bình 30 ngày mà không tính theo giá nhập của DN? DN lãi nhưng vẫn kêu lỗ? Giá nhập khẩu giảm nhưng giá trong nước không giảm... khiến vấn đề giá xăng dầu càng nóng hơn lúc nào hết. Vì thế, cần phải sớm kiểm toán giá bán mặt hàng này để công khai, minh bạch với người tiêu dùng. Bên cạnh đó, cần sớm có cơ chế định giá, kiểm soát giá bán lẻ xăng dầu.
Thanh Phong