
Những bữa cơm được chuẩn bị chu đáo ở Trường PTDTNT THCS Thuận Bắc. Ảnh: Duy Ngọc.
Ở những vùng miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) của tỉnh Khánh Hòa, con đường đến trường của nhiều học sinh vẫn còn không ít gian nan. Có em phải vượt quãng đường dài, có em sinh ra trong gia đình còn nhiều khó khăn, cha mẹ quanh năm gắn bó với nương rẫy. Trong điều kiện ấy, việc bảo đảm một bữa ăn đủ chất, có chỗ nghỉ ngơi giữa buổi học không chỉ giúp các em duy trì sức khỏe mà còn là yếu tố quan trọng để duy trì sĩ số, nâng cao chất lượng giáo dục.
Những năm qua, cùng với sự quan tâm đầu tư cơ sở vật chất, các chính sách hỗ trợ của Nhà nước đã góp phần tháo gỡ một phần khó khăn đó.
Bữa cơm đủ chất, thêm động lực đến trường
Những ngày đầu tháng 11/2026, có dịp đến thăm một số trường học tại xã Thuận Bắc và Bác Ái Tây (tỉnh Khánh Hòa). điều dễ nhận thấy là không khí học tập, sinh hoạt vui tươi của các em học sinh. Trong những phòng học, khu nhà ăn, tiếng nói cười rộn ràng; những bữa cơm được chuẩn bị chu đáo đã trở thành một phần quen thuộc trong nhịp sinh hoạt hằng ngày của thầy và trò.
Tại Trường Phổ thông dân tộc nội trú (PTDTNT) THCS Thuận Bắc, hiện có 280 học sinh, tất cả đều là con em đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS). Phần lớn gia đình các em sống dựa vào sản xuất nông nghiệp, điều kiện kinh tế còn hạn chế, trong khi khoảng cách từ nhà đến trường khá xa. Trước đây, việc đi lại hằng ngày khiến không ít học sinh gặp khó khăn trong sinh hoạt và học tập.
Từ khi được tổ chức ăn ở nội trú, các em có điều kiện duy trì nền nếp sinh hoạt ổn định với 3 bữa ăn mỗi ngày, có thời gian nghỉ ngơi và tham gia các hoạt động học tập tại trường. Không còn phải lo lắng chuyện đi lại giữa những buổi học, học sinh có thêm thời gian dành cho việc học, rèn luyện và vui chơi cùng bạn bè.

Những bữa cơm đủ dinh dưỡng. Ảnh: Duy Ngọc.
Thầy Hán Thanh Đông, Phó Hiệu trưởng Trường PTDTNT THCS Thuận Bắc cho biết, bếp ăn nội trú có ý nghĩa thiết thực đối với học sinh, nhất là những em có hoàn cảnh gia đình khó khăn, nhà ở xa trường. Việc bảo đảm các bữa ăn và điều kiện nghỉ ngơi giúp học sinh có sức khỏe tốt hơn, học tập tiến bộ, đồng thời góp phần nâng cao tỷ lệ chuyên cần.
Với em Đàng Hoàng Kỳ Duyên, học sinh lớp 9/2, những bữa cơm tại trường không chỉ đơn thuần là bữa ăn hằng ngày mà còn mang đến cảm giác gần gũi, ấm áp. Kỳ Duyên chia sẻ, em thích những bữa cơm được ăn cùng bạn bè, thầy cô. Các món ăn được chuẩn bị đầy đủ giúp em có thêm năng lượng để học tập và tham gia các hoạt động trong ngày.
Không chỉ ở bậc trung học cơ sở, việc chăm lo bữa ăn bán trú tại các trường mầm non cũng được đặc biệt chú trọng. Bởi với trẻ nhỏ, dinh dưỡng trong những năm đầu đời có vai trò quan trọng đối với sự phát triển thể chất, trí tuệ và khả năng học tập.
Cô Phùng Thị Thanh Hiếu, Hiệu trưởng Trường Mầm non Thuận Bắc cho biết, nhà trường hiện có 998 học sinh tại 3 điểm trường, trong đó có 336 trẻ là người DTTS. Việc tổ chức ăn bán trú được nhà trường thực hiện nghiêm túc, từ xây dựng thực đơn, lựa chọn thực phẩm đến chế biến và chia suất ăn cho trẻ.

Theo cô Phùng Thị Thanh Hiếu, Hiệu trưởng Trường Mầm non Thuận Bắc, đằng sau mỗi suất ăn là sự cẩn trọng của những người trực tiếp tham gia công việc chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ. Ảnh: Duy Ngọc.
"Để bảo đảm an toàn thực phẩm, nhà trường thực hiện quy trình kiểm thực 3 bước, gồm kiểm tra thực phẩm trước khi chế biến, theo dõi trong quá trình chế biến và kiểm tra thức ăn trước khi cho trẻ sử dụng. Các khâu được thực hiện chặt chẽ nhằm hạn chế nguy cơ mất an toàn thực phẩm, bảo đảm mỗi bữa ăn của trẻ vừa đủ dinh dưỡng vừa an toàn", cô Hiếu nói.
Theo cô Hiếu, mỗi suất ăn bán trú không chỉ giúp trẻ có đủ năng lượng tham gia các hoạt động học tập, vui chơi mà còn góp phần hình thành nền nếp sinh hoạt, thói quen ăn uống khoa học ngay từ nhỏ.
Ông Đỗ Nguyên Hải Đăng, Phó Chủ tịch UBND xã Thuận Bắc cho biết, ngay từ đầu năm học 2026 - 2027, địa phương đã chỉ đạo các cơ sở giáo dục rà soát số lượng học sinh có nhu cầu ăn bán trú, nội trú để xây dựng phương án tổ chức phù hợp. Các trường chủ động bố trí khu vực bếp ăn, nhà ăn, nơi nghỉ ngơi và những điều kiện sinh hoạt cần thiết.
Ông Đăng nói: "Việc tổ chức ăn uống được thực hiện theo đúng nguyên tắc bảo đảm đủ định lượng, dinh dưỡng, an toàn vệ sinh thực phẩm".
Giữ bếp ăn đỏ lửa
Nếu tại những trường có điều kiện tương đối thuận lợi, việc tổ chức bữa ăn bán trú đã dần đi vào nền nếp thì ở những địa bàn miền núi, nhiều điểm trường cách xa nhau, công việc này đòi hỏi sự nỗ lực lớn hơn từ đội ngũ nhà giáo và nhân viên phục vụ.
Tại Trường Mầm non Bác Ái Tây, khó khăn không chỉ nằm ở điều kiện cơ sở vật chất mà còn ở việc tổ chức bữa ăn cho trẻ tại nhiều điểm trường phân tán. Hiện nhà trường có điểm trường chính, một phân hiệu và 6 điểm trường, trong khi chỉ có 3 bếp ăn chính, một số điểm cách xa nhau hàng chục km.
Dù điều kiện còn nhiều hạn chế, nhà trường vẫn nỗ lực duy trì hoạt động bán trú, chú trọng từng khâu từ tiếp nhận thực phẩm, chế biến đến bảo quản và chia suất ăn.

Trước mỗi bữa ăn nhân viên y tế học đường tiến hành lưu mẫu thức ăn hàng ngày. Ảnh: Duy Ngọc.
Cô Trương Thị Tâm, Hiệu trưởng Trường Mầm non Bác Ái Tây chia sẻ, nhà trường xác định bảo đảm dinh dưỡng và an toàn thực phẩm cho trẻ là nhiệm vụ quan trọng. Trong đó, nhân viên y tế phối hợp với đơn vị cung cấp thực phẩm kiểm tra nguồn gốc nguyên liệu, quá trình giao nhận thực phẩm hằng ngày, quy trình chế biến, lưu mẫu thức ăn và vệ sinh khu vực bếp ăn.
Theo cô Tâm, dù còn thiếu thốn về nhân lực và điều kiện tổ chức, nhà trường luôn cố gắng khắc phục khó khăn để trẻ có những bữa ăn đầy đủ dinh dưỡng, an toàn.

Bữa ăn bán trú tại Trường Mầm non Bác Ái Tây. Ảnh: Duy Ngọc.
Ông Nguyễn Văn Cảnh, Phó Chủ tịch UBND xã Bác Ái Tây cho biết, năm học 2026 - 2027, toàn xã có 1.211 học sinh thuộc diện thực hiện chế độ ăn bán trú theo quy định. Trong đó, bậc mầm non có 829 trẻ, tiểu học 95 học sinh và trung học cơ sở 287 học sinh.
Ông Cảnh nói: "Chúng tôi đã chỉ đạo các trường học phối hợp chặt chẽ với ban đại diện cha mẹ học sinh và nhà thầu cung cấp thực phẩm để kiểm tra nghiêm ngặt từ khâu lựa chọn nguồn gốc thực phẩm, giao nhận hàng hóa hằng ngày, quy trình chế biến, lưu mẫu thức ăn cho đến việc đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm tại bếp ăn.
Đồng thời, định kỳ và đột xuất, các phòng chuyên môn của xã phối hợp kiểm tra cơ sở vật chất bếp ăn, nhà ăn, bảo đảm các em học sinh bán trú có được những bữa ăn đủ dinh dưỡng".

Tại Trường PTDTNT THCS Thuận Bắc nhà trường còn tạo mã QR thực đơn hàng ngày để phụ huynh, học sinh, giáo viên... có thể thuận tiện theo dõi. Ảnh: Duy Ngọc.