Môi trường lao động ngành Y tế có tính đặc thù cao
Ngày 10/11 tại Đà Nẵng, Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế tổ chức Hội nghị tổng kết và tập huấn công tác an toàn, vệ sinh lao động các đơn vị trực thuộc Bộ Y tế năm 2026.
Theo thống kê của Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế, công tác ATVSLĐ trong ngành Y tế thời gian qua có nhiều thuận lợi. Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về ATVSLĐ ngày càng được hoàn thiện. Luật An toàn, vệ sinh lao động và các văn bản hướng dẫn thi hành tương đối đầy đủ, đồng bộ, được Bộ Y tế triển khai, phổ biến rộng rãi đến các đơn vị trong toàn ngành.
Nhận thức của cấp ủy, chính quyền, người sử dụng lao động và người lao động về công tác ATVSLĐ có sự thay đổi rõ rệt. Nhiều đơn vị đã quan tâm đầu tư, nâng cấp cơ sở vật chất, trang thiết bị và cải thiện điều kiện làm việc, từng bước đáp ứng tốt hơn yêu cầu bảo đảm an toàn, vệ sinh lao động. Bên cạnh đó, Bộ Y tế đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, hướng dẫn nhằm thúc đẩy triển khai công tác ATVSLĐ tại các đơn vị trực thuộc.
Hội nghị tổng kết và tập huấn công tác an toàn, vệ sinh lao động các đơn vị trực thuộc Bộ Y tế năm 2026. Ảnh: P.B
Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác ATVSLĐ tại các đơn vị trực thuộc Bộ Y tế vẫn còn nhiều tồn tại. Công tác kiểm tra, giám sát chưa thường xuyên do thiếu nhân lực và kinh phí hạn hẹp. Năm 2026, Bộ Y tế kiểm tra, giám sát 17/89 đơn vị, tương đương khoảng 19,1%. Việc xây dựng văn bản thay thế Quyết định số 3079/QĐ-BYT ngày 21/8/2008 về tổ chức và hoạt động của hệ thống làm công tác bảo hộ lao động trong các cơ sở y tế chưa được thực hiện. Danh mục nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm trong ngành y tế cũng chưa được rà soát, sửa đổi, bổ sung dù đã ban hành từ năm 1995.
Ở cấp cơ sở, nhiều đơn vị chưa cập nhật, phổ biến đầy đủ các quy định pháp luật về ATVSLĐ; hồ sơ quản lý còn thiếu, kế hoạch thực hiện còn chung chung, chưa xác định rõ kinh phí, người chịu trách nhiệm và thời hạn hoàn thành. Việc nhận diện các yếu tố có hại trong môi trường lao động chưa đầy đủ; số đơn vị tổ chức khám sức khỏe trước khi bố trí công việc và khám phát hiện bệnh nghề nghiệp còn thấp.
Ông Nguyễn Lương Tâm, Ủy viên BCH Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, Chủ tịch Công đoàn Y tế Việt Nam cho biết, môi trường lao động ngành Y tế có tính đặc thù cao, tiềm ẩn nhiều nguy cơ từ tác nhân sinh học, hóa chất, bức xạ, tiếng ồn, cường độ làm việc cao và áp lực tâm lý nghề nghiệp. Trong bối cảnh triển khai Nghị quyết 72-NQ/TW, yêu cầu đặt ra là đổi mới công tác ATVSLĐ theo hướng chủ động nhận diện, kiểm soát và phòng ngừa nguy cơ tại nơi làm việc, lấy sức khỏe người lao động làm trung tâm.
Năm 2026, Công đoàn Y tế Việt Nam tập trung triển khai 4 nhóm hoạt động trọng tâm. Trong đó, ngày 18/5/2026, tại Huế, Công đoàn Y tế Việt Nam phối hợp với Bộ Y tế tổ chức phát động Tháng hành động về ATVSLĐ và phong trào thi đua "Công đoàn ngành Y tế đồng hành cùng sức khỏe người lao động giai đoạn 2026-2030". Hoạt động được kết nối tới hơn 100 điểm cầu công đoàn cơ sở, đồng thời hỗ trợ 56 đoàn viên bị tai nạn lao động, mắc bệnh nghề nghiệp hoặc có hoàn cảnh khó khăn.
Công đoàn Y tế Việt Nam cũng triển khai Đề án Hệ sinh thái số 01 và Quy chế hoạt động, nhằm kết nối công đoàn, các cơ sở y tế và đối tác để tổ chức khám, tư vấn, chăm sóc sức khỏe, tầm soát và phát hiện sớm bệnh tật cho đoàn viên, người lao động. Đề án chú trọng sức khỏe nghề nghiệp, đồng thời huy động các cơ sở y tế, đơn vị chuyên môn tham gia cung cấp dịch vụ với chính sách ưu đãi thiết thực.
Trong công tác đào tạo, Công đoàn Y tế Việt Nam tổ chức 2 lớp tập huấn về ATVSLĐ và chăm sóc sức khỏe theo Kế hoạch 57/KH-CĐYT. Lớp tại Hà Nội ngày 25/9 có 130 đại biểu; lớp tại TP. Hồ Chí Minh ngày 9/10 có 105 đại biểu đến từ 35 công đoàn cơ sở. Bên cạnh đó, đơn vị phối hợp với Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế giám sát việc thực hiện pháp luật về ATVSLĐ tại 17 đơn vị, hướng dẫn khắc phục những tồn tại, hạn chế.
Đáng chú ý, công tác tuyên truyền được đổi mới thông qua nền tảng số. Cuộc thi tìm hiểu Nghị quyết 72 thu hút 134/157 đơn vị tham gia với 34.669 lượt dự thi; có 5 giải tập thể và 46 giải cá nhân được trao.
Giai đoạn 2026-2031, Công đoàn Y tế Việt Nam đặt mục tiêu phối hợp với Bộ Y tế giám sát chuyên đề ít nhất một cuộc mỗi năm; đến năm 2028, 100% cán bộ công đoàn cơ sở chủ chốt được tập huấn về chăm sóc sức khỏe, giám sát và đối thoại. Đến năm 2031, ít nhất 70% công đoàn cơ sở doanh nghiệp đưa nội dung sức khỏe vào thỏa ước lao động tập thể. Đặc biệt, 100% đoàn viên bị tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp hoặc mắc bệnh hiểm nghèo được thăm hỏi, hỗ trợ kịp thời.
Tháo gỡ khó khăn trong công tác an toàn, vệ sinh lao động tại các cơ sở y tế
Theo Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế), công tác an toàn, vệ sinh lao động (ATVSLĐ) tại các đơn vị trực thuộc Bộ hiện còn gặp nhiều khó khăn, vướng mắc. Hầu hết các đơn vị, đặc biệt là các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, đang thực hiện cơ chế tự bảo đảm chi thường xuyên theo Nghị định số 60/2021/NĐ-CP ngày 21/6/2021 của Chính phủ. Trong khi đó, kinh phí dành cho công tác ATVSLĐ còn hạn hẹp do chưa được kết cấu vào giá dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh.
Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm. Ảnh: P.B
Bên cạnh đó, các đơn vị trực thuộc Bộ Y tế phân bố tại nhiều tỉnh, thành phố, gây khó khăn cho công tác kiểm tra, giám sát thường xuyên. Tại các cơ sở y tế, nhiều máy móc, thiết bị, vật tư thuộc danh mục có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động như nồi hấp, lò hơi, hệ thống khí nén, trung tâm oxy lỏng, bình khí nén, nồi chưng cất, thiết bị chiết xuất, máy dập viên thuốc và các loại hóa chất sử dụng trong xét nghiệm, kiểm định cũng đặt ra yêu cầu cao đối với công tác bảo đảm ATVSLĐ.
Ngoài ra, thu nhập của nhân viên y tế còn thấp, chưa phù hợp với thực tiễn, dẫn đến tình trạng cán bộ, viên chức chuyển từ các đơn vị công lập sang làm việc tại bệnh viện tư nhân, gây thiếu hụt nhân lực, trong đó có nhân sự phụ trách công tác ATVSLĐ. Công tác này cũng chịu tác động từ quá trình sắp xếp, hoàn thiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, sáp nhập và giải thể các cơ quan, đơn vị.
Trước những khó khăn trên, Cục Phòng bệnh đề nghị Bộ Y tế xem xét, phê duyệt nguồn ngân sách dành cho công tác ATVSLĐ tại các đơn vị; xây dựng tài liệu huấn luyện phù hợp với đặc thù từng đơn vị và tổ chức các lớp huấn luyện về ATVSLĐ. Đồng thời, cần tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong thực hiện chế độ bồi dưỡng bằng hiện vật đối với người lao động; sửa đổi Quyết định số 3079/QĐ-BYT ngày 21/8/2008 của Bộ Y tế và tổ chức thực hiện công tác thi đua, khen thưởng về ATVSLĐ.
Đối với các đơn vị trực thuộc Bộ Y tế, Cục Phòng bệnh đề nghị tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác tuyên truyền, giáo dục và huấn luyện ATVSLĐ cho người lao động. Qua đó, từng bước thay đổi nhận thức, thói quen và tác phong làm việc của cả người lao động và người sử dụng lao động; đồng thời đẩy mạnh cải thiện điều kiện lao động, giảm thiểu các yếu tố có hại trong môi trường làm việc.
Các đơn vị cần tổ chức thực hiện Quyết định số 659/QĐ-TTg và Kế hoạch số 27/BYT-KH của Bộ Y tế về thực hiện Chỉ thị số 31-CT/TW; hoàn thiện hệ thống sổ sách, nội quy an toàn lao động, các quy định, quy trình làm việc và cảnh báo nguy hiểm về ATVSLĐ theo quy định pháp luật.
Cục Phòng bệnh cũng yêu cầu các đơn vị thực hiện đầy đủ việc khám sức khỏe trước khi bố trí công việc, khám sức khỏe định kỳ, khám phát hiện bệnh nghề nghiệp; lập và quản lý hồ sơ sức khỏe người lao động, hồ sơ bệnh nghề nghiệp, hồ sơ tai nạn lao động và thực hiện giám định bệnh nghề nghiệp theo quy định hiện hành.
Cùng với đó, cần rà soát, nhận diện các yếu tố có hại tại nơi làm việc, lập hồ sơ vệ sinh môi trường lao động theo Nghị định số 39/2016/NĐ-CP ngày 15/5/2016 của Chính phủ; thực hiện quan trắc môi trường lao động định kỳ theo Nghị định số 44/2016/NĐ-CP và Thông tư số 19/2016/TT-BYT. Trong quá trình quan trắc, cần đánh giá tiếp xúc nghề nghiệp theo quy định.
Các đơn vị phải thực hiện nghiêm các chính sách bảo hộ lao động đối với người lao động, bao gồm thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi, phụ cấp độc hại, nguy hiểm và chế độ bồi dưỡng bằng hiện vật. Đồng thời, tăng cường tự kiểm tra ATVSLĐ tại các khoa, phòng, đặc biệt chú ý đến máy móc, thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động và các thiết bị được treo, gắn trên trần, tường. Các biện pháp bảo đảm an toàn, bảo vệ sức khỏe và tính mạng nhân viên y tế trong quá trình thực hiện nhiệm vụ tại cơ sở y tế cũng cần được tăng cường.
Ngoài ra, Cục Phòng bệnh đề nghị các đơn vị tổ chức các hoạt động hưởng ứng Tháng hành động về ATVSLĐ năm 2026; thực hiện chế độ báo cáo định kỳ về công tác ATVSLĐ và chăm sóc sức khỏe người lao động gửi về Cục Phòng bệnh. Riêng các bệnh viện cần báo cáo những trường hợp người lao động bị tai nạn lao động được khám, điều trị tại bệnh viện theo quy định tại Nghị định số 39/2016/NĐ-CP.
