Ủy viên Dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà vừa ký ban hành ban hành công văn gửi các bệnh viện trực thuộc Bộ Y tế, Sở Y tế và các đơn vị liên quan về việc triển khai thí điểm hướng dẫn hoạt động khám bệnh, chữa bệnh từ xa và hỗ trợ khám bệnh, chữa bệnh từ xa.
Hướng dẫn làm rõ các mô hình triển khai, điều kiện thực hiện, trách nhiệm chuyên môn và yêu cầu bảo đảm an toàn người bệnh, bảo mật thông tin.
Hướng dẫn áp dụng đối với cơ sở khám bệnh, chữa bệnh cung cấp dịch vụ, người hành nghề, người bệnh/người đại diện hợp pháp và cơ sở tiếp nhận có nhân viên y tế hỗ trợ trong phiên khám bệnh, chữa bệnh từ xa.
Danh mục bệnh, tình trạng bệnh được khám bệnh, chữa bệnh từ xa áp dụng theo quy định của Bộ Y tế. Ưu tiên triển khai giai đoạn đầu đối với tái khám, theo dõi bệnh mạn tính ổn định, tư vấn sau ra viện, theo dõi điều trị tại cộng đồng, đánh giá tuân thủ và sàng lọc ban đầu để quyết định khám trực tiếp/chuyển cơ sở khám bệnh, chữa bệnh.
Danh mục bệnh, tình trạng bệnh được khám bệnh, chữa bệnh từ xa áp dụng theo quy định của Bộ Y tế. Ưu tiên triển khai giai đoạn đầu đối với tái khám, theo dõi bệnh mạn tính ổn định. Ảnh: TL
Cơ sở xây dựng hoặc áp dụng tiêu chí sàng lọc phù hợp với chuyên khoa, phạm vi dịch vụ và điều kiện triển khai; người hành nghề chỉ tiếp tục khi đã xác thực được người bệnh, có đủ dữ kiện, không có dấu hiệu cảnh báo và nhận định hình thức từ xa bảo đảm an toàn. Khi cần khám thực thể, cận lâm sàng hoặc dữ kiện chưa đủ, phải chuyển khám trực tiếp. Việc khám bệnh, chữa bệnh từ xa phải theo quy định về danh mục bệnh, tình trạng bệnh do Bộ trưởng Bộ Y tế ban hành.
Không sử dụng khám bệnh, chữa bệnh từ xa để thay thế hoặc trì hoãn cấp cứu; không áp dụng cho can thiệp, phẫu thuật, thủ thuật hoặc điều khiển thiết bị từ xa khi chưa có quy trình kỹ thuật riêng và điều kiện pháp lý tương ứng.
Hai mô hình khám bệnh, chữa bệnh từ xa
Hướng dẫn xác định hai mô hình khám bệnh, chữa bệnh từ xa. Mô hình thứ nhất là người hành nghề trực tiếp tư vấn, khám bệnh, chữa bệnh từ xa cho người bệnh. Mô hình thứ hai là người hành nghề thực hiện hoạt động này với sự hỗ trợ của nhân viên y tế tại địa điểm của người bệnh.
Việc lựa chọn mô hình căn cứ vào tình trạng sức khỏe, khả năng sử dụng thiết bị của người bệnh, điều kiện kết nối, khả năng cung cấp thông tin và các chỉ số sức khỏe cần thiết, đồng thời phù hợp với năng lực chuyên môn, cơ sở vật chất và điều kiện kỹ thuật của cơ sở y tế.
Với mô hình có nhân viên y tế hỗ trợ tại chỗ, nhân viên y tế có thể giúp người bệnh sử dụng thiết bị kết nối, đo và cung cấp các chỉ số sức khỏe, thu thập thông tin, hồ sơ bệnh án và kết quả xét nghiệm để người hành nghề có căn cứ đánh giá tình trạng sức khỏe. Mô hình này phù hợp với người cao tuổi, người khuyết tật hoặc người gặp khó khăn khi sử dụng thiết bị, kết nối Internet và cung cấp thông tin.
Khám bệnh, chữa bệnh từ xa có thể hỗ trợ theo dõi người mắc bệnh mạn tính đã ổn định, quản lý sức khỏe tại cộng đồng, theo dõi sau khi ra viện, đánh giá việc tuân thủ điều trị và sàng lọc ban đầu. Việc áp dụng phải phù hợp với tình trạng người bệnh và khả năng chuyên môn của cơ sở thực hiện.
Hướng dẫn nhấn mạnh, khám bệnh, chữa bệnh từ xa không được thay thế hoặc làm chậm trễ việc cấp cứu. Khi người bệnh có dấu hiệu cần xử trí khẩn cấp, không đủ thông tin để đánh giá hoặc cần được thăm khám trực tiếp, người hành nghề phải hướng dẫn người bệnh đến cơ sở khám bệnh, chữa bệnh phù hợp.
Các hoạt động phẫu thuật, thủ thuật, can thiệp hoặc điều khiển thiết bị y tế từ xa không được thực hiện nếu chưa có quy trình kỹ thuật riêng và chưa đáp ứng các điều kiện pháp lý tương ứng.
Cơ sở khám chữa bệnh từ xa và người hành nghề phải bảo đảm điều kiện và trách nhiệm chuyên môn
Cơ sở y tế triển khai khám bệnh, chữa bệnh từ xa phải đáp ứng các điều kiện về giấy phép hoạt động, phạm vi chuyên môn, nhân lực và hạ tầng kỹ thuật theo quy định.
Về điều kiện đối với người hành nghề khám chữa bệnh từ xa, hướng dẫn của Bộ Y tế nêu rõ phải có giấy phép hành nghề còn hiệu lực, thực hiện đúng phạm vi hành nghề và đúng phân công của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh.
Được cơ sở tập huấn và đánh giá khả năng sử dụng nền tảng, sàng lọc nguy cơ, xác thực, bảo vệ dữ liệu, xử trí mất kết nối và chuyển cấp cứu.
Có quyền quyết định tiếp tục phiên khám từ xa hoặc yêu cầu người bệnh đến khám trực tiếp khi không đủ dữ kiện chuyên môn, nghi ngờ cấp cứu, nghi ngờ mạo danh hoặc có rủi ro an toàn người bệnh.
Chịu trách nhiệm về nhận định chuyên môn, chỉ định, kê đơn và hướng xử trí trong phạm vi phiên khám do mình thực hiện.
Đối với mô hình có nhân viên y tế hỗ trợ tại chỗ, hoạt động hỗ trợ phải nằm trong phạm vi nhiệm vụ được giao. Việc có nhân viên y tế hỗ trợ không làm thay đổi trách nhiệm chuyên môn của người hành nghề trực tiếp đánh giá, tư vấn và đưa ra quyết định điều trị.
Thông tin thu thập trong quá trình khám bệnh, chữa bệnh từ xa phải đáp ứng yêu cầu phục vụ đánh giá tình trạng sức khỏe và quyết định chuyên môn. Hồ sơ điện tử có thể thay thế hồ sơ giấy khi hệ thống bảo đảm ghi nhận đầy đủ thông tin, xác thực người lập hồ sơ và cho phép trích xuất dữ liệu theo quy định.
Hội chẩn khám chữa bệnh từ xa tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức. Ảnh: BVCC
Việc ghi âm, ghi hình trong quá trình khám bệnh, chữa bệnh từ xa phải có căn cứ phù hợp, xác định rõ mục đích và được sự đồng ý riêng của người bệnh theo quy định. Việc người bệnh đồng ý khám bệnh, chữa bệnh từ xa không đồng nghĩa với việc mặc nhiên đồng ý ghi âm, ghi hình.
Dữ liệu sức khỏe cần được bảo vệ trong toàn bộ quá trình thực hiện. Cơ sở y tế phải có biện pháp kiểm soát quyền truy cập, bảo đảm an toàn thông tin và xử lý sự cố dữ liệu. Việc sử dụng, chia sẻ hồ sơ và thông tin người bệnh phải đúng thẩm quyền, mục đích và phạm vi được phép; không phát trực tiếp công khai hoặc chuyển tiếp thông tin, hồ sơ bệnh án trái quy định.
Hoạt động tư vấn, kê đơn và quản lý thuốc khi khám bệnh, chữa bệnh từ xa vẫn phải tuân thủ quy định hiện hành. Hình thức khám bệnh từ xa không làm thay đổi các yêu cầu chuyên môn, điều kiện kê đơn và trách nhiệm quản lý thuốc của người hành nghề, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh.
Bảo đảm an toàn người bệnh, chất lượng chuyên môn và bảo vệ thông tin sức khỏe
Bên cạnh hoạt động khám bệnh, chữa bệnh từ xa trực tiếp với người bệnh, hướng dẫn đề cập hoạt động hỗ trợ chuyên môn từ xa giữa các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh. Hoạt động này tạo điều kiện để cơ sở đề nghị hỗ trợ tiếp cận ý kiến chuyên môn từ cơ sở hỗ trợ, góp phần nâng cao năng lực xử trí và chất lượng chăm sóc người bệnh.
Các nội dung hỗ trợ gồm trao đổi, tư vấn chuyên môn đối với trường hợp bệnh cụ thể; hỗ trợ đọc, phân tích kết quả cận lâm sàng; hỗ trợ quản lý bệnh mạn tính tại tuyến chăm sóc sức khỏe ban đầu.
Quá trình phối hợp cần làm rõ trách nhiệm của cơ sở đề nghị hỗ trợ và cơ sở hỗ trợ, bảo đảm cung cấp thông tin cần thiết, duy trì kết nối kỹ thuật và bảo mật dữ liệu người bệnh.
Hướng dẫn cũng nhấn mạnh ý kiến hỗ trợ chuyên môn là căn cứ tham khảo cho quá trình xử trí, không thay thế trách nhiệm của người hành nghề trực tiếp điều trị và cơ sở đang quản lý người bệnh.
Các cơ sở y tế cần tổ chức triển khai phù hợp với năng lực chuyên môn, điều kiện thực tế và quy định pháp luật; đồng thời có phương án xử lý tình huống phát sinh, nhất là trường hợp cần hỗ trợ khẩn cấp hoặc vượt quá khả năng xử trí tại chỗ.
Việc thí điểm hướng dẫn khám bệnh, chữa bệnh từ xa và hỗ trợ khám bệnh, chữa bệnh từ xa nhằm làm rõ điều kiện thực hiện, trách nhiệm chuyên môn và cơ chế phối hợp giữa các bên. Trong quá trình triển khai, các cơ sở y tế cần bảo đảm an toàn người bệnh, chất lượng chuyên môn và bảo vệ thông tin sức khỏe, phù hợp với năng lực thực tế và quy định hiện hành.
Theo TS.BS Hà Anh Đức - Cục trưởng Cục Quản lý Khám chữa bệnh, hướng dẫn khám bệnh chữa bệnh từ xa có ý nghĩa rất quan trọng với các bệnh viện, giúp chuẩn hóa hoạt động này. Đặc biệt trong bối cảnh công nghệ thông tin đang có sự phát triển rất mạnh mẽ. Đấy cũng là việc cụ thể hóa các chỉ đạo của bộ chính trị đưa y tế có chất lượng đến gần với người dân hơn, đặc biệt là người dân sống ở những vùng miền núi vùng khó khăn.
