Đây cũng là nội dung có vai trò cốt lõi trong việc bảo vệ sức khỏe cộng đồng và nhân viên y tế.
Tiêu chuẩn thực hành tại phòng xét nghiệm an toàn sinh học cấp I
Căn cứ theo quy định tại Điều 6, danh mục vi sinh vật gây bệnh truyền nhiễm theo nhóm nguy cơ và cấp độ an toàn sinh học phù hợp với kỹ thuật xét nghiệm được thực hiện theo quy định tại Phụ lục IV ban hành kèm theo Thông tư.
Theo Điều 7, việc bảo đảm an toàn sinh học tại phòng xét nghiệm cấp I phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định cụ thể:
Quy định ra vào phòng xét nghiệm: Chỉ người được phân công thực hiện nhiệm vụ hoặc được người phụ trách phòng xét nghiệm cho phép mới được vào phòng xét nghiệm và được hướng dẫn, giám sát; cửa phòng xét nghiệm phải luôn đóng khi thực hiện xét nghiệm.
Phương tiện bảo vệ cá nhân và giám sát sức khỏe
Nhân viên xét nghiệm có nguy cơ mắc bệnh truyền nhiễm thuộc danh mục bệnh phải sử dụng vắc xin, sinh phẩm bắt buộc trong Chương trình tiêm chủng mở rộng, tiêm chủng chống dịch phải được sử dụng vắc xin, sinh phẩm theo đúng hướng dẫn của nhà sản xuất.
Sử dụng quần, áo bảo hộ dài tay và để riêng biệt; tuyệt đối không mặc ra ngoài khu vực phòng xét nghiệm. Sử dụng giày, dép kín mũi chân và không dùng giày gót nhọn.
Sử dụng phương tiện bảo vệ hô hấp, mắt, mặt khi có nguy cơ tạo giọt bắn, khí dung, văng bắn hóa chất hoặc tiếp xúc tia cực tím. Dùng găng tay phù hợp trùm ra ngoài cổ tay áo bảo hộ; thay găng khi bị nhiễm, rách hoặc cần thiết; tháo bỏ trước khi rời đi và không dùng lại găng tay đã sử dụng.
Phòng an toàn sinh học đạt chuẩn giúp cơ sở y tế có đầy đủ chức năng thực hiện các xét nghiệm về một số virus gây bệnh phổ biến (ảnh Phòng ATSH cấp 2 của BVTMH Sài Gòn)
Phòng xét nghiệm phải thực hiện giám sát y tế đối với nhân viên theo pháp luật về lao động. Nhân viên mang thai, mắc bệnh truyền nhiễm, suy giảm miễn dịch, bị tai nạn ảnh hưởng vận động tay chân hoặc có vết thương hở phải báo cáo người phụ trách để được phân công công việc thích hợp.
Khu vực làm việc và thiết bị: Ánh sáng và nước sạch sinh hoạt tại khu vực xét nghiệm phải đáp ứng các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia tương ứng. Các thiết bị phải có đủ thông tin, được ghi nhãn, quản lý, sử dụng, bảo dưỡng, kiểm định hoặc hiệu chuẩn theo quy định, lắp đặt đúng thông số kỹ thuật của nhà sản xuất và không sử dụng vào mục đích khác. Thiết bị hấp chất thải y tế lây nhiễm phải được kiểm định và hiệu chuẩn; thiết bị phải được khử nhiễm định kỳ, sau sự cố và trước khi sửa chữa, bảo dưỡng hoặc đưa ra khỏi phòng.
Thực hiện các thao tác xét nghiệm: Nhân viên phải vệ sinh tay sau khi xét nghiệm, tháo găng và trước khi rời phòng; tuân thủ quy trình xét nghiệm giúp giảm tối đa việc tạo giọt bắn hoặc khí dung. Không dùng bơm, kim tiêm thay thế pipet; không đậy lại nắp kim, không bẻ cong, tháo hoặc thao tác bằng tay với kim sau khi sử dụng và phải loại bỏ ngay vào hộp đựng vật sắc nhọn chuyên dụng (trường hợp bắt buộc đậy nắp kim phải áp dụng kỹ thuật xúc một tay). Tuyệt đối không ăn uống, hút thuốc, cạo râu, trang điểm, mang đồ dùng cá nhân, thực phẩm vào phòng xét nghiệm; không đeo, tháo kính áp tròng hay sử dụng điện thoại khi đang xét nghiệm.
Xử lý chất thải và khắc phục sự cố: Quản lý chất thải y tế theo quy định về quản lý chất thải y tế lây nhiễm và bảo vệ môi trường. Khử trùng bề mặt khu vực làm việc sau khi kết thúc xét nghiệm hoặc khi tràn đổ mẫu. Có và tuân thủ quy trình đánh giá nguy cơ sinh học, xử lý và khắc phục sự cố theo hướng dẫn của Bộ Y tế; lưu hồ sơ sự cố và biện pháp xử lý ít nhất 05 năm.
Quy định bổ sung tại phòng xét nghiệm an toàn sinh học cấp II
Theo Điều 8, phòng xét nghiệm an toàn sinh học cấp II phải đáp ứng đầy đủ các quy định tại Điều 7 và thêm các yêu cầu sau:
Các thao tác kỹ thuật xét nghiệm có nguy cơ tạo giọt bắn, khí dung hoặc có tăng sinh tác nhân gây bệnh phải được thực hiện trong tủ an toàn sinh học, trừ trường hợp xét nghiệm nhanh hoặc sử dụng thiết bị xét nghiệm khép kín.
Áp dụng các biện pháp bảo vệ trong một số trường hợp cụ thể theo quy định tại Phụ lục IV ban hành kèm theo Thông tư.
Tiêu chuẩn nâng cao tại phòng xét nghiệm an toàn sinh học cấp III
Theo Điều 9, phòng xét nghiệm an toàn sinh học cấp III phải đáp ứng đầy đủ các quy định tại Điều 8 cùng các tiêu chuẩn khắt khe sau:
Phải theo dõi, ghi chép việc vào, ra phòng xét nghiệm, bao gồm tên người và thời gian.
Phương tiện bảo vệ cá nhân: Sử dụng quần áo bảo hộ che kín phía trước, mũ trùm đầu và bao giày hoặc bộ quần áo bảo hộ che toàn bộ cơ thể; sử dụng 2 lớp găng tay khi xét nghiệm. Phương tiện bảo vệ sử dụng nhiều lần phải được tiệt trùng trước khi dùng lại theo hướng dẫn của nhà sản xuất.
Khu vực làm việc và thiết bị: Có và tuân thủ quy trình theo dõi, ghi chép áp suất khi ra, vào khu vực phòng xét nghiệm. Toàn bộ cơ sở hạ tầng, thiết bị phải được kiểm tra, bảo dưỡng tối thiểu một lần một năm.
Thao tác xét nghiệm: Các thao tác kỹ thuật phải được thực hiện trong tủ an toàn sinh học, trừ trường hợp sử dụng loại thiết bị xét nghiệm khép kín.
Khử nhiễm và xử lý sự cố: Chất lây nhiễm phải được tiệt trùng ngay trong phòng xét nghiệm. Toàn bộ phòng xét nghiệm phải được tiệt trùng khi xảy ra sự cố phát tán tác nhân gây bệnh ra môi trường mà không thể kiểm soát bằng khử nhiễm cục bộ; khi có thay đổi đáng kể mục đích sử dụng, cải tạo lớn, dừng hoạt động để bảo trì hoặc theo kết quả đánh giá nguy cơ. Phải có và thực hiện quy trình xử lý sự cố, tình huống khẩn cấp; tiến hành diễn tập xử lý sự cố ít nhất một lần một năm và lưu hồ sơ đánh giá sau diễn tập.