Uỷ viên dự khuyết Trung ương Đảng, Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế, TS.BS Vũ Mạnh Hà vừa ký ban hành công văn của Bộ Y tế gửi UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương hướng dẫn giải quyết một số khó khăn, vướng mắc trong công tác khám sức khoẻ định kỳ miễn phí toàn dân.
Bộ Y tế cho biết, qua tổng hợp báo cáo sơ kết từ các địa phương, Bộ Y tế ghi nhận hàng loạt bất cập phát sinh trong quá trình triển khai thực tế.
Cụ thể, các địa phương gặp khó khăn về hướng dẫn chuyên môn, nội dung khám, danh mục kỹ thuật, khám sàng lọc, kế thừa kết quả khám, xét nghiệm; Khó khăn về thống kê, báo cáo, gồm nguồn số liệu, phạm vi tính, tránh trùng lặp, biểu mẫu và thời hạn báo cáo;
Cùng đó là khó khăn trong tổ chức thực hiện, gồm năng lực của cơ sở khám sức khỏe, vai trò của Trạm Y tế, tổ chức khám lưu động, địa bàn rộng, khó tiếp cận; khó khăn về nhân lực, gồm thiếu bác sĩ và nhân lực thực hiện khám, đặc biệt tại tuyến cơ sở.
Khám sức khoẻ đầu năm học cho học sinh tại trạm y tế ở Hà Nội. Ảnh: Huyền Trang
Đã có hướng dẫn cụ thể khám sức khoẻ cho từng đối tượng
Về nội dung chuyên môn, Bộ Y tế cho biết đã có Công văn 5008/BYT-KCB ngày 6/7/2026 hướng dẫn nội dung khám sức khỏe định kỳ và sàng lọc cho người dân trên toàn quốc. Văn bản tổng hợp các hướng dẫn chuyên môn theo từng nhóm đối tượng, độ tuổi.
Theo đó, hồ sơ khám sức khỏe thực hiện theo quy định tại khoản 2 Điều 2 Thông tư số 25/2026/TT-BYT; Nội dung khám sức khoẻ thực hiện theo quy định tại Khoản 3, Điều 2, Thông tư số 25/2026/TT-BYT.
Khám sức khỏe định kỳ đối với các đối tượng là cán bộ, trẻ em trong các cơ sở giáo dục mầm non, học sinh trong các cơ sở giáo dục phổ thông, người lao động thuộc các ngành, nghề đặc thù thực hiện theo quy định hiện hành, cụ thể: Đối tượng là cán bộ thực hiện theo Quyết định số 1266/QĐ-BYT ngày 21/3/2020 của Bộ trưởng Bộ Y tế về việc ban hành Quy định tiêu chuẩn phân loại sức khỏe cán bộ và mẫu phiếu khám sức khỏe cán bộ;
Đối tượng thuộc Bộ Quốc phòng, Bộ Công an quản lý thực hiện theo quy định của Bộ Quốc phòng, Bộ Công an;
Cơ sở giáo dục tiếp tục tổ chức kiểm tra sức khỏe đầu năm học cho trẻ em trong các cơ sở giáo dục mầm non, học sinh trong các cơ sở giáo dục phổ thông theo Thông tư liên tịch số 13/2016/TTLT-BYT-BGDĐT ngày 12/5/2016 của Bộ trưởng Bộ Y tế và Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định về công tác y tế trường học; Thông tư số 33/2026/TT-BYT ngày 29/8/2026 của Bộ Y tế quy định và hướng dẫn thi hành một số điều tại Nghị định số 165/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Phòng bệnh.
Đối với người hành nghề lái xe ô tô thực hiện theo Thông tư số 36/2024/TT-BYT ngày 16/11/2024 của Bộ trưởng Bộ Y tế quy định về tiêu chuẩn sức khỏe, việc khám sức khỏe đối với người lái xe, người điều khiển xe máy chuyên dùng; việc khám sức khỏe định kỳ đối với người hành nghề lái xe ô tô; cơ sở dữ liệu về sức khỏe của người lái xe, người điều khiển xe máy chuyên dùng;
Đối với nhân viên hàng không thực hiện theo Thông tư liên tịch số 18/2012/TTLT-BYT-BGTVT ngày 05/11/2012 của Bộ trưởng Bộ Y tế và Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải quy định tiêu chuẩn sức khỏe của nhân viên hàng không và điều kiện đối với cơ sở y tế thực hiện việc khám sức khỏe cho nhân viên hàng không;
Đối với người điều khiển phương tiện giao thông đường sắt thực hiện theo Thông tư số 42/2025/TT-BYT ngày 14/11/2025 của Bộ trưởng Bộ Y tế quy định về tiêu chuẩn sức khỏe của người điều khiển phương tiện giao thông đường sắt;
Đối với thuyền viên thực hiện theo Thông tư số 22/2017/TT-BYT ngày 12/5/2017 của Bộ trưởng Bộ Y tế quy định tiêu chuẩn sức khỏe của thuyền viên làm việc trên tàu biển Việt Nam và công bố cơ sở khám sức khỏe cho thuyền viên.
Đối với khám sàng lọc miễn phí: Bộ Y tế ghi nhận kiến nghị của các địa phương và hiện đang nghiên cứu, hoàn thiện hướng dẫn chuyên môn về khám sàng lọc miễn phí theo kế hoạch của Bộ Y tế.
Không phải tất cả người dân đều phải xét nghiệm
Một số địa phương đề nghị Bộ Y tế ban hành danh mục kỹ thuật khám lâm sàng, cận lâm sàng thống nhất; việc thay đổi nội dung, chỉ định cận lâm sàng trong quá trình triển khai gây khó khăn cho tổ chức khám và xây dựng dự toán kinh phí.
Bộ Y tế hướng dẫn, nội dung khám sức khỏe định kỳ thực hiện theo quy định hiện hành, trong đó, việc thực hiện các nội dung cận lâm sàng đối với người từ đủ 06 tuổi trở lên thực hiện theo chỉ định chuyên môn của bác sĩ; không phải tất cả các trường hợp đều bắt buộc thực hiện cận lâm sàng.
Điều kiện, văn bằng, chứng chỉ và phạm vi hành nghề của người thực hiện khám tiếp tục thực hiện theo quy định của Luật Khám bệnh, chữa bệnh, Nghị định số 96/2023/NĐ-CP và các văn bản hướng dẫn có liên quan.
Một vướng mắc khác được các địa phương phản ánh là chưa có hướng dẫn thống nhất về việc sử dụng, kế thừa kết quả khám bệnh, xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh và các dịch vụ kỹ thuật y tế đã thực hiện trong năm, nhằm cập nhật Sổ sức khỏe điện tử và tránh yêu cầu người dân khám, xét nghiệm lại.
Bộ Y tế hướng dẫn, bác sĩ khám lâm sàng xem xét các kết quả cận lâm sàng như xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh... nếu tại thời điểm khám sức khỏe định kỳ đã có sẵn và có thể truy cập trên Cổng tiếp nhận dữ liệu của Hệ thống thông tin giám định bảo hiểm y tế, Hệ thống cơ sở dữ liệu VNeID hoặc Sổ sức khỏe điện tử cá nhân.
Trường hợp kết quả vẫn còn giá trị tham khảo cho chẩn đoán, bác sĩ không chỉ định thực hiện lại, nhằm tránh lãng phí.
Gỡ khó cho trạm y tế thiếu bác sĩ
Về khó khăn về cơ sở vật chất và tổ chức thực hiện, một số địa phương phản ánh năng lực, điều kiện của Trạm Y tế chưa đáp ứng yêu cầu tổ chức khám sức khỏe; đề nghị hướng dẫn tiêu chí về nhân lực, cơ sở vật chất, trang thiết bị, danh mục kỹ thuật và phạm vi chuyên môn để Trạm Y tế có thể thực hiện một số nội dung khám, sàng lọc và phối hợp với cơ sở tuyến trên khi cần thiết.
Bộ Y tế hướng dẫn, theo quy định tại điểm a khoản 5 Điều 40 Nghị định số 96/2023/NĐ-CP: Cơ sở có tổ chức hoạt động khám sức khỏe ngoài việc phải được tổ chức theo hình thức bệnh viện hoặc phòng khám đa khoa còn phải đáp ứng thêm các điều kiện như: Phải có đủ các bộ phận khám lâm sàng, cận lâm sàng, nhân lực và thiết bị y tế cần thiết để khám, phát hiện được tình trạng sức khỏe theo tiêu chuẩn sức khỏe và mẫu phiếu khám sức khỏe được ban hành kèm theo các văn bản hướng dẫn khám sức khỏe.
Bộ Y tế cho biết, tại Thông tư số 25/2026/TT-BYT ngày 30/6/2026 của Bộ Y tế đã ban hành mẫu khám sức khỏe định kỳ, trong đó không yêu cầu danh mục kỹ thuật cận lâm sàng cố định mà thực hiện theo chỉ định của bác sĩ. Do vậy, các điều kiện về thiết bị y tế không còn là điều kiện bắt buộc để cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, trong đó có Trạm Y tế cấp xã, phường công bố đủ điều kiện khám sức khỏe định kỳ.
Trường hợp không đủ nhân lực, đặc biệt là bác sĩ các chuyên khoa như mắt, tai mũi họng, răng hàm mặt..., Sở Y tế có thể tăng cường bác sĩ làm việc tại Trạm Y tế theo thời gian cố định trong tuần để đảm bảo Trạm Y tế đủ điều kiện công bố là cơ sở khám sức khỏe định kỳ trong thời gian tương ứng với thời gian bác sĩ chuyên khoa được tăng cường.
Trường hợp Trạm Y tế xã, phường không thực hiện được theo phương án trên, thì thực hiện theo quy định tại khoản 3 Điều 74 Nghị định số 165/2026/NĐ- CP: “Trường hợp Trạm Y tế cấp xã không đủ điều kiện khám sức khỏe định kỳ theo quy định, Ủy ban nhân dân cấp xã hoặc cơ quan chuyên môn về y tế thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh chỉ đạo cơ sở khám bệnh, chữa bệnh trên địa bàn chủ động phối hợp, hỗ trợ chuyên môn hoặc chọn Trạm Y tế cấp xã làm địa điểm khám sức khỏe lưu động theo quy định”.
Bộ Y tế đã có hướng dẫn cụ thể khám sức khoẻ định kỳ miễn phí cho từng nhóm đối tượng. Ảnh: PV
Người già, người nằm một chỗ có thể được khám tại nhà
Một số địa phương phản ánh khó khăn trong tổ chức khám đối với người cao tuổi, người khuyết tật nặng, người bệnh nặng, người nằm một chỗ; chưa có hướng dẫn cụ thể về phương thức thực hiện phù hợp đối với các nhóm này.
Về nội dung này, Bộ Y tế hướng dẫn, đối với người cao tuổi, người khuyết tật nặng, người bệnh nặng, người nằm một chỗ: cho phép tổ chức khám tại nhà hoặc tổ chức đoàn khám lưu động trong trường hợp cần thiết.
Một số địa phương phản ánh việc triển khai còn gặp khó khăn do địa bàn rộng, dân cư phân tán, giao thông khó khăn; việc huy động cơ sở y tế, nhân lực và tổ chức khám lưu động chưa đồng đều; một số địa phương còn lúng túng trong phối hợp và phân công trách nhiệm thực hiện.
Bộ Y tế nướng dẫn, địa phương chủ động xây dựng kế hoạch, phân công trách nhiệm, huy động cơ sở khám bệnh, chữa bệnh đủ điều kiện và tổ chức các hình thức khám phù hợp với đặc điểm địa bàn. Đối với những nội dung thuộc thẩm quyền địa phương như rà soát đối tượng vắng mặt, vận động người dân tham gia, bố trí nhân lực và tổ chức thực hiện, địa phương chủ động giải quyết; Bộ Y tế hướng dẫn, giải quyết các nội dung thuộc thẩm quyền và tiếp tục tổng hợp những khó khăn, vướng mắc phát sinh để xem xét, hướng dẫn thống nhất.
Một số địa phương phản ánh thiếu nhân lực, đặc biệt là bác sĩ có đủ điều kiện thực hiện khám sức khỏe; nhân lực tuyến cơ sở phải thực hiện đồng thời nhiều nhiệm vụ nên khó bố trí cho các đợt khám tập trung, khám lưu động và nhập dữ liệu sau khám, Bộ Y tế dướng dẫn: Việc bố trí người hành nghề thực hiện khám sức khỏe phải bảo đảm điều kiện về giấy phép hành nghề, phạm vi hành nghề và năng lực chuyên môn theo quy định.
Đối với các đợt khám tập trung, khám lưu động, địa phương cần chủ động xây dựng phương án nhân lực phù hợp; Bộ Y tế tiếp tục hỗ trợ tập huấn, hướng dẫn chuyên môn và công nghệ thông tin trong quá trình triển khai.
Một số địa phương phản ánh số lượng cơ sở đủ điều kiện khám sức khỏe còn hạn chế, có nguy cơ quá tải; tại một số địa bàn rộng, giao thông khó khăn, đặc biệt vùng sâu, vùng xa, việc tổ chức khám tập trung hoặc khám lưu động gặp nhiều khó khăn.
Bộ Y tế hướng dẫn: Việc tổ chức khám phải thực hiện tại cơ sở đáp ứng điều kiện theo quy định. Đối với địa bàn rộng, dân cư phân tán, cơ sở đủ điều kiện còn hạn chế, có thể tổ chức khám lưu động tại Trạm Y tế, điểm trạm, thôn, bản... nhưng đơn vị thực hiện phải bảo đảm các điều kiện chuyên môn theo quy định.
