Bộ Y tế đề xuất sửa luật với hàng loạt điểm nhằm siết chặt quản lý thuốc lá thế hệ mới

GS.TS Trần Văn Thuấn - Thứ trưởng Bộ Y tế, Chủ tịch Hội đồng Y khoa Quốc gia đã nhấn mạnh thông tin này tại Hội nghị tham vấn, góp ý hồ sơ chính sách và Hồ sơ Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá khu vực phía Bắc do Bộ Y tế tổ chức chiều nay (12/1) tại Hà Nội.

Dự hội nghị có đại diện lãnh đạo Uỷ ban Văn hoá Xã hội, Hội đồng Dân tộc của Quốc hội; cùng nhiều Đại biểu Quốc hội; nhiều bộ, ban, ngành, tổ chức đoàn thể và các chuyên gia y tế, chính sách, lập pháp...

Các bệnh do thuốc lá gây ra tạo gánh nặng rất lớn và kéo dài đối với hệ thống y tế, nền kinh tế và an sinh xã hội

Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn khẳng định, thuốc lá không chỉ là một sản phẩm tiêu dùng thông thường, mà là một trong những yếu tố nguy cơ hàng đầu gây bệnh tật, tử vong sớm và gánh nặng kinh tế cho xã hội.

Tại Việt Nam, mỗi năm có trên 100.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến thuốc lá, trong đó 84.500 người do hút thuốc chủ động và 18.800 người tử vong do phơi nhiễm khói thuốc thụ động. 

Ước tính tổng chi phí y tế cho các bệnh do thuốc lá gây ra lên tới 108,7 nghìn tỷ đồng năm 2022, trong khi nguồn thu từ thuế thuốc lá chỉ bù đắp được khoảng một phần năm chi phí này, tạo ra gánh nặng rất lớn và kéo dài đối với hệ thống y tế, nền kinh tế và an sinh xã hội.

Theo Thứ trưởng Trần Văn Thuấn, trong những năm qua, với sự quan tâm của Đảng, Quốc hội, Chính phủ và sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá ở nước ta đã đạt được những kết quả nhất định, đặc biệt là sự giảm tỷ lệ hút thuốc trong một số nhóm đối tượng. 

"Tuy nhiên, Việt Nam vẫn đang là quốc gia có tỷ lệ người sử dụng thuốc lá đứng thứ 9 trên thế giới, là một trong 15 quốc gia có tỉ lệ nam giới trưởng thành hút thuốc lá nhiều nhất trên thế giới và đứng thứ 3 trong khu vực ASEAN. 

Điều đó cho thấy thách thức vẫn còn rất lớn và đòi hỏi các giải pháp chính sách mạnh mẽ hơn, quyết liệt hơn và căn cơ hơn"- GS.TS Trần Văn Thuấn nói.

Thứ trưởng Trần Văn Thuấn nêu rõ, tinh thần xuyên suốt của Nghị quyết số 72- NQ/TW của Bộ Chính trị là chuyển mạnh từ tư duy điều trị sang chủ động phòng bệnh, kiểm soát hiệu quả các yếu tố nguy cơ đối với sức khỏe, trong đó có thuốc lá. 

Trên tinh thần đó, thời gian qua, Quốc hội và Chính phủ đã ban hành nhiều quyết sách quan trọng, từ việc cấm thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng, điều chỉnh chính sách thuế tiêu thụ đặc biệt đối với thuốc lá, đến việc hoàn thiện khung pháp lý liên quan. Những chủ trương lớn này đòi hỏi phải được thể chế hóa đầy đủ, đồng bộ và nhất quán trong Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá.

"Việc sửa đổi, bổ sung Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá lần này không chỉ nhằm đáp ứng yêu cầu kỹ thuật lập pháp, mà còn là cơ hội để chúng ta nhìn lại một cách thẳng thắn chặng đường đã qua, đánh giá đúng những kết quả đạt được, nhận diện rõ những hạn chế, bất cập, từ đó đề xuất các giải pháp chính sách đủ mạnh, đủ khả thi, đủ sức bảo vệ sức khỏe nhân dân trong bối cảnh xuất hiện ngày càng nhiều sản phẩm thuốc lá mới và các hình thức tiếp thị tinh vi hơn"- GS.TS Trần Văn Thuấn nói.

Thực hiện Chương trình lập pháp năm 2026 của Quốc hội và phân công của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Y tế đang đồng thời triển khai song song cả quy trình xây dựng hồ sơ chính sách và quy trình xây dựng Luật, với yêu cầu rất cao về chất lượng, tính khoa học, tính khả thi và sự đồng thuận xã hội. Theo kế hoạch, Bộ Y tế phải hoàn thiện, trình hồ sơ Luật lên Chính phủ thông qua để trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội trong tháng 2/2026.

Hàng loạt đề xuất nhằm tăng cường kiểm soát các loại thuốc lá thế hệ mới

Thông tin tại hội thảo cho thấy, Bộ Y tế xây dựng dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, với hàng loạt đề xuất nhằm tăng cường kiểm soát các loại thuốc lá thế hệ mới, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng đang gây hại cho sức khỏe cộng đồng. 

TS.BS Hà Anh Đức, Cục trưởng Cục Quản lý khám chữa bệnh, Giám đốc Quỹ Phòng chống tác hại của thuốc lá (Bộ Y tế) cho hay có hai chính sách lớn của dự án Luật. 

Điểm đáng chú ý của dự thảo là việc bổ sung và làm rõ khái niệm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các loại thuốc lá mới.

Theo TS Đức, việc bổ sung các khái niệm này được xem là cơ sở quan trọng để quản lý, kiểm soát các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới nhưng chưa được điều chỉnh đầy đủ trong luật hiện hành.

Dự thảo luật cũng bổ sung về các hành vi bị nghiêm cấm, trong đó bổ sung quy định cấm tàng trữ, vận chuyển, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và thuốc lá mới khác. Đồng thời, nghiêm cấm sản xuất, mua bán linh kiện, thiết bị rời để lắp ráp các sản phẩm này.

Thuốc lá điện tử được cập nhật trong dự thảo Luật là sản phẩm bao gồm thiết bị điện tử, bộ phận chứa dung dịch thuốc lá điện tử và dung dịch thuốc lá điện tử.

Thuốc lá nung nóng là sản phẩm bao gồm thiết bị điện tử và thuốc lá đặc chế, thuộc một trong các trường hợp như: thiết bị điện tử để làm nóng trực tiếp thuốc lá đặc chế có hình dạng điếu thuốc lá; thiết bị điện tử có buồng chứa để nung nóng thuốc lá đặc chế trong buồng chứa đó; thiết bị điện tử có buồng chứa dung dịch thuốc lá điện tử quy định tại điểm c khoản 3 Điều này và thuốc lá đặc chế. Thiết bị hoạt động theo cơ chế hóa hơi dung dịch thuốc lá điện tử trước và sau đó làm nóng gián tiếp thuốc lá đặc chế; tgiết bị điện hóa hơi cá nhân khác có tính năng làm nóng thuốc lá đặc chế mà không đốt cháy.

Thiết bị điện tử bao gồm thiết bị điện tử dùng cho thuốc lá điện tử, thiết bị điện tử dùng cho thuốc lá nung nóng hoặc các thiết bị điện hóa hơi cá nhân tương tự.

Thuốc lá đặc chế là thuốc lá hoặc nguyên liệu chứa nicotine khác được sản xuất để chuyên sử dụng cho thiết bị thuốc lá nung nóng có hình dạng điếu thuốc lá hoặc các hình dạng khác.

Ngoài ra, các hành vi quảng cáo, khuyến mại, trưng bày, tiếp thị thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng cũng bị cấm tương tự thuốc lá truyền thống, nhằm hạn chế tối đa khả năng tiếp cận của người tiêu dùng, đặc biệt là thanh thiếu niên. 

Đề xuất nâng diện tích cảnh báo sức khỏe lên ít nhất 85% diện tích mỗi mặt chính của bao thuốc

Bên cạnh đó, Bộ Y tế cũng đề xuất nâng diện tích cảnh báo sức khỏe trên bao bì thuốc lá từ 50% lên ít nhất 85% diện tích mỗi mặt chính của bao thuốc. Đây là biện pháp mạnh nhằm giảm sức hấp dẫn của sản phẩm thuốc lá và tăng hiệu quả truyền thông về tác hại đối với sức khỏe. 

Dự thảo sửa đổi quy định về bán thuốc lá theo hướng cấm trưng bày thuốc lá, vỏ bao, tên nhãn hiệu tại điểm bán. Các điểm bán phải có tủ đựng thuốc lá riêng, không để lộ sản phẩm ra bên ngoài, qua đó giảm tác động kích thích hành vi mua và sử dụng thuốc lá .

Theo Bộ Y tế, các đề xuất sửa đổi lần này nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn, phù hợp với Công ước khung của Tổ chức Y tế thế giới về kiểm soát thuốc lá (FCTC), đồng thời bảo đảm quyền của người dân được sống và làm việc trong môi trường không khói thuốc. Luật sửa đổi được kỳ vọng kiểm soát hiệu quả hơn việc sử dụng thuốc lá, thuốc lá thế hệ mới, đặc biệt trong giới trẻ hiện nay.

Hoạt động ý nghĩa thực thi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá

SKĐS - Cuộc thi "Cơ sở y tế không khói thuốc lá" lần thứ I được phát động và kết thúc tromg 1,5 tháng nhưng Ban tổ chức đã nhận được sự hưởng ứng từ gần 300 các các cơ sở khám, chữa bệnh tuyến trung ương, tuyến tỉnh, thành phố, các cơ sở y tế bộ, ngành và thuộc các trường Đại học.