Sáng 4/11, tại phiên họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật An ninh dữ liệu và dự án Luật Định danh và xác thực điện tử. Cuối phiên thảo luận, Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Bộ Công an đã giải trình, làm rõ những nội dung đại biểu Quốc hội quan tâm.
Không phải cung cấp lại thông tin để tạo lập danh tính điện tử
Về dự án Luật Định danh và xác thực điện tử, Bộ trưởng Lương Tam Quang cho biết, Điều 7 dự thảo luật quy định phạm vi các nhóm đối tượng được định danh điện tử. Trong đó, các nhóm do cơ quan Nhà nước thực hiện gồm: cơ quan, tổ chức, cá nhân; địa điểm, không gian; đối tượng có thông tin thuộc dữ liệu cốt lõi, dữ liệu quan trọng; đối tượng được chứng nhận quyền sở hữu, sử dụng sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro cao và đối tượng thuộc bí mật Nhà nước.
Các nhóm đối tượng định danh điện tử còn lại do tổ chức cung cấp dịch vụ đủ điều kiện thực hiện theo nhu cầu của cơ quan, tổ chức, cá nhân. Chính phủ sẽ quy định danh mục và lộ trình thực hiện đối với nhóm do cơ quan Nhà nước thực hiện, bảo đảm phù hợp với điều kiện thực tiễn chuyển đổi số.
Bộ Trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang phát biểu giải trình, làm rõ ý kiến ĐBQH nêu. Ảnh: Media Quốc hội
Đáng chú ý, đối với những đối tượng đã có cơ chế định danh hoặc quản lý tương tự theo pháp luật chuyên ngành, dự thảo luật quy định trường hợp thông tin để tạo lập danh tính điện tử đã đầy đủ, chính xác trong cơ sở dữ liệu quốc gia hoặc cơ sở dữ liệu chuyên ngành, cơ quan Nhà nước sẽ tự động tạo lập danh tính điện tử và cấp mã định danh quốc gia.
"Như vậy, cơ quan, tổ chức, cá nhân không phải cung cấp lại thông tin để tạo lập danh tính điện tử hoặc thực hiện thủ tục đăng ký định danh điện tử", Bộ trưởng Lương Tam Quang cho hay.
Về bảo vệ quyền riêng tư, dự thảo luật thiết kế nhiều lớp bảo vệ như thu thập dữ liệu tối thiểu phải có sự đồng ý của chủ thể; không đồng bộ nội dung giao dịch và không chia sẻ kết quả xác thực ngoài phạm vi cho phép. Việc bảo vệ dữ liệu cá nhân trong hoạt động định danh, xác thực điện tử tiếp tục thực hiện theo quy định của pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân, không thay đổi nguyên tắc, điều kiện, phạm vi và mục đích xử lý dữ liệu.
Đối với việc liên kết tài khoản giao dịch với danh tính điện tử, dự thảo luật yêu cầu tài khoản giao dịch điện tử trong các lĩnh vực như chứng khoán, viễn thông, ngân hàng, thương mại điện tử, khám bệnh, chữa bệnh, trung gian thanh toán, ví điện tử, tài sản mã hóa và các lĩnh vực có rủi ro cao phải xác thực với danh tính điện tử quốc gia. Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ sẽ quy định cụ thể các giao dịch thuộc lĩnh vực khác có rủi ro cao hoặc phát sinh nghĩa vụ pháp lý quan trọng.
Phân cấp độ rủi ro để tránh bảo vệ dữ liệu dàn trải
Đối với dự án Luật An ninh dữ liệu, liên quan đến phân cấp độ rủi ro an ninh dữ liệu, Bộ trưởng Lương Tam Quang nhấn mạnh đây là trụ cột của dự thảo luật. Việc xác định đúng mức độ nguy hại khi dữ liệu bị xâm phạm sẽ giúp đặt ra nghĩa vụ bảo vệ tương xứng, tránh bảo vệ dàn trải ở nơi rủi ro thấp nhưng lại bỏ ngỏ ở nơi rủi ro cao.
Tiếp thu kết luận của UBTVQH, dự thảo luật thiết kế 5 cấp độ rủi ro tương thích với 5 cấp độ hệ thống thông tin theo Luật An ninh mạng. Kết quả xác định cấp độ theo pháp luật về an ninh mạng có thể được sử dụng ngay, tránh việc một hệ thống phải đánh giá hai lần.
Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Bộ Công an. Ảnh: Media Quốc hội
Theo Bộ trưởng, cấp độ rủi ro không thay thế việc phân loại dữ liệu cốt lõi, dữ liệu quan trọng theo Luật Dữ liệu, cũng không làm phát sinh danh mục mới mà chỉ là căn cứ lựa chọn biện pháp bảo vệ.
Nghĩa vụ được thiết kế theo nguyên tắc rủi ro càng thấp, thủ tục càng đơn giản. Cụ thể, dữ liệu cấp độ 1 không phát sinh thủ tục; cấp độ 2 chỉ cần phương án bảo vệ rút gọn và được miễn đối với hộ kinh doanh, doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ, khởi nghiệp sáng tạo. Từ cấp độ 3 mới phải thực hiện đánh giá tác động và kiểm toán. Việc thẩm định chỉ áp dụng với cấp độ 4, cấp độ 5 và được thực hiện chung hồ sơ với thẩm định an ninh mạng.
Về đề nghị quy định ngay trong luật bảng tương ứng giữa hai hệ thống cấp độ, Bộ trưởng đề nghị giữ phương án giao Chính phủ quy định tại khoản 12 Điều 8, do tiêu chuẩn kỹ thuật thay đổi nhanh. Khi xây dựng nghị định, Chính phủ sẽ quy định bộ tiêu chí định lượng, định tính có thể kiểm chứng, giúp doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa, tự xác định đúng cấp độ, tránh phát sinh nghĩa vụ vượt mức cần thiết.
Liên quan đến phân định trách nhiệm giữa Bộ Công an và Bộ Quốc phòng, Bộ trưởng cho biết, Bộ Công an chịu trách nhiệm trước Chính phủ, chủ trì quản lý nhà nước về an ninh mạng, bảo mật thông tin, an ninh dữ liệu trong hoạt động dân sự, kinh tế của doanh nghiệp. Bộ Quốc phòng chủ trì quản lý hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu quân sự và cơ yếu thuộc phạm vi quản lý của Bộ.
Quy định này nhằm bảo đảm nguyên tắc "một việc chỉ giao cho một cơ quan chủ trì và chịu trách nhiệm chính" theo Nghị quyết 18, đồng thời thống nhất với mô hình đã được Quốc hội thông qua trong Luật An ninh mạng.
Kết thúc phần giải trình, Bộ trưởng Lương Tam Quang khẳng định cơ quan chủ trì soạn thảo sẽ phối hợp chặt chẽ với Thường trực Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại, tiếp thu đầy đủ ý kiến đại biểu, hoàn thiện dự thảo luật, bảo đảm vừa bảo vệ vững chắc chủ quyền quốc gia, vừa tạo môi trường pháp lý an toàn, thuận lợi cho phát triển kinh tế số.
