Chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm
Sáng 1/10, tại Nhà Quốc hội, Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường (KHCN&MT) tổ chức Phiên họp lần thứ Năm để thẩm tra dự án Luật ATTP (sửa đổi), trình Quốc hội xem xét tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI.
Toàn cảnh phiên họp. Ảnh: Media Quốc hội
Phát biểu tại phiên họp, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải cho rằng, sau 15 năm thực thi Luật ATTP năm 2010, trước yêu cầu phát triển trong bối cảnh mới và xu thế chuyển đổi số, khuôn khổ pháp lý hiện hành đã bộc lộ nhiều bất cập, từ mô hình quản lý phân tán giữa nhiều bộ, ngành; phương thức quản lý nặng về tiền kiểm, hành chính, phát sinh chi phí tuân thủ đến việc thiếu khung pháp lý điều chỉnh kinh doanh trên không gian số, chuỗi cung ứng thực phẩm và TMĐT.
Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải. Ảnh: Media Quốc hội
Thường trực Ủy ban đề nghị tập trung vào 8 nhóm vấn đề trọng tâm, gồm: thể chế hóa chủ trương của Đảng và định hình mô hình cơ quan đầu mối quản lý nhà nước về ATTP; mức độ luật hóa và kiểm soát việc ủy quyền lập pháp; cắt giảm thủ tục hành chính, chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm;
Cùng với đó là căn cứ khoa học đối với chính sách bổ sung vi chất dinh dưỡng và phân loại nguy cơ; xây dựng hạ tầng dữ liệu số quốc gia; nâng cao hiệu lực hậu kiểm và kiểm soát quyền lực trong thanh tra, xử lý vi phạm; bảo đảm tính đồng bộ của hệ thống pháp luật, cam kết quốc tế; tính khả thi, nguồn lực thực thi và quy định chuyển tiếp.
Uỷ viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan phát biểu tại phiên họp. Ảnh: Khánh Duy
Kiểm soát nguy cơ theo chuỗi cung ứng
Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên cho biết, sau khi tiếp thu ý kiến, dự thảo Luật được tinh chỉnh từ 76 điều xuống còn 74 điều, thể hiện sự chuyển dịch từ tư duy quản lý hành chính sang mô hình quản lý dựa trên dữ liệu số và kiểm soát nguy cơ theo chuỗi cung ứng.
Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên. Ảnh: Media Quốc hội
Dự thảo bổ sung chính sách ưu đãi cho đồng bào dân tộc thiểu số; nghĩa vụ của doanh nghiệp kinh doanh theo phương thức thương mại điện tử; điều kiện bảo đảm ATTP đối với cơ sở giao đồ ăn trực tuyến và quy định xây dựng Hệ thống thông tin cơ sở dữ liệu ATTP quốc gia.
Một điểm mới được nhấn mạnh là thống nhất một đầu mối quản lý nhà nước về ATTP từ Trung ương đến địa phương, giao Bộ Y tế là cơ quan đầu mối chịu trách nhiệm chính. Ở cấp tỉnh, dự thảo quy định thống nhất mô hình Chi cục ATTP trực thuộc Sở Y tế.
Dự thảo cũng chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm dựa trên quản lý nguy cơ, dành riêng một chương về hậu kiểm và xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia theo dõi chuỗi cung ứng từ sản xuất, nuôi trồng, chế biến đến phân phối, tiêu thụ.
Các đại biểu tham dự phiên họp. Ảnh: Media Quốc hội
Thay mặt cơ quan thẩm tra, bà Nguyễn Thị Kim Anh cho biết Ủy ban cơ bản tán thành sự cần thiết sửa đổi toàn diện Luật ATTP năm 2010. Tuy nhiên, một số nội dung còn có ý kiến khác nhau, nhất là các quy định mới về quản lý nhà nước và sự tương thích với pháp luật về tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, chất lượng sản phẩm, hàng hóa. Do đó, cơ quan soạn thảo cần tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện dự thảo theo hướng chặt chẽ, khả thi.
Các đại biểu cũng đề nghị làm rõ trách nhiệm dân sự liên đới của chủ quản nền tảng thương mại điện tử và cơ sở đứng tên công bố sản phẩm khi xảy ra sự cố ATTP; cơ chế giải quyết tranh chấp kết quả thử nghiệm; phân tầng biện pháp thu hồi thực phẩm theo mức độ sai lệch; cơ chế cảnh báo dịch tễ khẩn cấp và quy định chuyển tiếp đối với kiểm tra nhà nước về ATTP nhập khẩu.
Bảo đảm hiệu quả thực tiễn trong bảo vệ sức khỏe
Phát biểu giải trình, tiếp thu các ý kiến đóng góp tại phiên họp, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan cho biết, Cơ quan soạn thảo đã tổ chức hơn 60 cuộc họp, tiếp thu hàng trăm ý kiến đóng góp từ các bộ, ngành và chuyên gia để liên tục cập nhật dự thảo.
Các nội dung trọng tâm của dự thảo Luật được xây dựng nhằm bảo đảm hiệu quả thực tiễn trong bảo vệ sức khỏe người dân, hài hòa lợi ích các chủ thể liên quan, cắt giảm thủ tục hành chính và thống nhất đầu mối quản lý.
Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan giải trình rõ các vấn đề được đại biểu nêu xoay quanh các nội dung trọng tâm: Thống nhất đầu mối quản lý, phân định rõ ranh giới; siết chặt hậu kiểm, kết hợp đa dạng các hình thức thanh tra thực tế; quản lý theo nguy cơ sức khỏe thay vì rủi ro hành chính; điều chỉnh linh hoạt chính sách bổ sung vi chất…
Kết luận phiên họp, Chủ nhiệm Nguyễn Thanh Hải đề nghị tiếp tục rà soát tính thống nhất với các luật liên quan và các điều ước quốc tế; khẩn trương hoàn thiện các dự thảo nghị định hướng dẫn, tránh khoảng trống pháp lý.
Đồng thời, cần định danh rõ một đầu mối chịu trách nhiệm đến cùng, xây dựng Cổng dữ liệu quốc gia về ATTP liên thông và đẩy mạnh hậu kiểm thực chất. Ủy ban đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp thu ý kiến, hoàn thiện hồ sơ trình Quốc hội cho ý kiến tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI.
