Chiều 9/11, trước khi kết thúc phiên thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung 6 luật thuộc lĩnh vực y tế và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, thay mặt Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan đã phát biểu tiếp thu, giải trình, làm rõ một số vấn đề ĐBQH quan tâm.
Đa số các quốc gia quy định từ 18 tuổi
Liên quan đến đề xuất nâng độ tuổi được sử dụng thuốc lá lên 21 tuổi, Bộ trưởng Đào Hồng Lan cho biết, cơ quan soạn thảo tiếp cận vấn đề này trên cơ sở đồng bộ với quy định của Bộ luật Dân sự về độ tuổi và năng lực hành vi dân sự.
Theo Bộ trưởng, hiện nay, đa số quốc gia quy định độ tuổi cấm trẻ em sử dụng thuốc lá là dưới 18 tuổi. Thống kê cho thấy khoảng 140 quốc gia quy định độ tuổi từ 18 trở lên được sử dụng thuốc lá. Đây cũng được coi là độ tuổi tiêu chuẩn toàn cầu, phổ biến tại châu Âu, châu Á và châu Mỹ.
Toàn cảnh phiên thảo luận chiều 9/11. Ảnh: Media Quốc hội
Trong khi đó, hiện có 16 quốc gia quy định độ tuổi sử dụng thuốc lá từ 21 tuổi trở lên, trong đó có Mỹ, Singapore, Indonesia, Bahrain, Kuwait, Mông Cổ và Sri Lanka. Đây là những kinh nghiệm quốc tế đã được cơ quan soạn thảo tham khảo trong quá trình xây dựng dự án Luật.
Về đề xuất cấm thuốc lá theo thế hệ, Bộ trưởng Đào Hồng Lan cho biết đây là nội dung mới, đã được cơ quan soạn thảo nghiên cứu, đưa vào quá trình xây dựng chính sách và báo cáo Chính phủ. Chính phủ cũng đã tổ chức lấy ý kiến các thành viên và đa số ý kiến cho rằng cần cân nhắc kỹ trước khi đưa quy định này vào dự thảo Luật.
Qua nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế, Bộ trưởng cho biết New Zealand từng thông qua chính sách cấm thuốc lá theo thế hệ vào năm 2022 nhưng đã bãi bỏ trước khi có hiệu lực. Maldives là quốc gia đầu tiên đưa chính sách này vào thực hiện từ tháng 11/2025, áp dụng với toàn bộ người sinh từ năm 2007 trở về sau. Tuy nhiên, đây là quốc đảo có quy mô dân số khoảng 530.000 người.
Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan phát biểu tiếp thu, giải trình các ý kiến ĐBQH nêu. Ảnh: Media Quốc hội
Tại Anh, dự thảo Luật Thuốc lá và Thuốc lá điện tử được đưa ra tháng 4/2026 cũng đề xuất cấm bán thuốc lá cho những người sinh từ tháng 1/2009 trở về sau, nhưng chính sách dự kiến đến năm 2027 mới có hiệu lực.
Theo Bộ trưởng, đến nay chưa có đủ căn cứ thực tiễn để đánh giá đầy đủ tác động và hiệu quả của chính sách này. Trong khi đó, ngay cả quy định cấm bán thuốc lá, cấm sử dụng thuốc lá đối với người dưới 18 tuổi hiện hành vẫn cần tiếp tục được triển khai quyết liệt hơn. Vì vậy, Chính phủ cho rằng chưa đủ cơ sở để đề xuất đưa quy định cấm thuốc lá theo thế hệ vào dự thảo Luật.
Sẽ rà soát, điều chỉnh diện tích cảnh báo thuốc lá
Đối với các địa điểm cấm hút thuốc lá hoàn toàn, Bộ trưởng cho biết sẽ tiếp thu ý kiến đại biểu, đồng thời nghiên cứu lộ trình do Chính phủ quy định để phù hợp với điều kiện thực tiễn.
Về các hành vi bị nghiêm cấm, cơ quan soạn thảo sẽ tiếp tục rà soát. Riêng quy định liên quan đến sản phẩm có nicotine hoặc không có nicotine đã được đề cập trong báo cáo tiếp thu, giải trình ngày 8/11 và dự thảo mới.
Bộ trưởng cho biết, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng có thể được phối trộn nhiều nguyên liệu khác nhau để tạo ra các dạng sản phẩm mới. Vì vậy, dự thảo đã bổ sung quy định về các chất, nguyên liệu khác thay thế được sử dụng cho thuốc lá nhằm bao quát các tình huống phát sinh.
Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan. Ảnh: Media Quốc hội
Về đề xuất tăng diện tích cảnh báo sức khỏe trên bao thuốc lá, Theo Bộ trưởng, Công ước khung về kiểm soát thuốc lá của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) quy định diện tích cảnh báo tối thiểu là 30% ở mặt trước và mặt sau bao thuốc lá, khuyến nghị mức 50% trở lên và nguyên tắc diện tích cảnh báo càng lớn càng tốt. Hiện đa số quốc gia áp dụng diện tích cảnh báo từ 75% trở lên, ưu tiên hình ảnh trực quan và luân phiên.
Qua thống kê năm 2025 cho thấy có 77 quốc gia áp dụng diện tích cảnh báo trung bình từ 65% trở lên, 25 quốc gia quy định từ 75% trở lên và 11 quốc gia áp dụng từ 85% trở lên. Do đó, trên cơ sở rà soát, đánh giá tác động và tham khảo thông lệ quốc tế để có mức điều chỉnh phù hợp.
