Sáng 11/11, giải trình ý kiến đại biểu Quốc hội về công tác tiếp công dân, xử lý đơn thư và giám sát giải quyết khiếu nại, tố cáo năm 2026, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải cho biết, mô hình chính quyền địa phương hai cấp đã đưa cấp xã trở thành tuyến đầu tiếp nhận, đối thoại và giải quyết các vấn đề của người dân. Tuy nhiên, áp lực công việc tại cơ sở đang gia tăng, đòi hỏi phải bổ sung nhân lực và nâng cao năng lực chuyên môn.
ĐBQH tham dự phiên thảo luận sáng 11/11. Ảnh: Media Quốc hội
Cấp xã tiếp nhận hơn 86% lượt công dân đến khiếu nại
Thông tin về tác động của mô hình chính quyền địa phương hai cấp đối với công tác tiếp công dân, Bộ trưởng Nguyễn Tiến Hải cho biết, mô hình mới đã làm rõ vị trí, vai trò và trách nhiệm trực tiếp của chính quyền cấp xã khi không còn cấp huyện.
Trong tổng số 1.164 nhiệm vụ của cấp huyện trước đây, có 859 nhiệm vụ, tương đương 73,8%, được phân định giao lại cho cấp xã. Qua theo dõi, nhiều vụ việc người dân phản ánh, kiến nghị đã được tiếp nhận, xử lý ngay tại cấp xã hoặc chuyển thẳng lên cấp tỉnh, hạn chế tình trạng chuyển lòng vòng, đùn đẩy trách nhiệm.
Theo tổng hợp sơ bộ của Thanh tra Chính phủ, từ ngày 15/12/2025 đến 14/10/2026, các địa phương tiếp nhận 303.197 lượt công dân, tăng gần 22% so với cùng kỳ. Qua rà soát tại 21 địa phương, cấp xã đã tiếp 86,11% tổng số lượt, cá biệt có nơi lên tới 90%.
Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải. Ảnh: Media Quốc hội
Tuy nhiên, số lượt tiếp công dân tăng 31,86% so với cùng kỳ, trong khi bình quân mỗi xã chỉ có 41 cán bộ, công chức nhưng phải đảm nhận nhiều nhiệm vụ mới, địa bàn rộng, dân số đông.
Đáng chú ý, trong 22 địa phương có báo cáo, mới có 1.213/2.317 xã bố trí công chức chuyên trách công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo, chiếm 52,35%. Có 5 địa phương chưa có xã nào bố trí được cán bộ chuyên trách.
Bên cạnh đó, việc bàn giao hồ sơ từ cấp huyện trước đây ở một số nơi chưa đầy đủ; vẫn còn 7 địa phương chưa có xã nào cập nhật Cơ sở dữ liệu quốc gia về tiếp công dân, xử lý đơn. Một bộ phận người dân chưa nắm rõ cơ quan có thẩm quyền sau sắp xếp nên gửi đơn nhiều nơi, vượt cấp, gây áp lực cho cơ quan chức năng.
Sẽ tăng cường hướng dẫn, bồi dưỡng
Về thẩm quyền và trách nhiệm, Bộ trưởng Nguyễn Tiến Hải cho biết, theo quy định hiện hành, Chủ tịch UBND cấp xã trực tiếp tiếp công dân ít nhất 2 ngày trong tháng và khi có yêu cầu đột xuất, không ủy quyền cho cấp phó. Chủ tịch UBND cấp xã cũng có thẩm quyền giải quyết khiếu nại lần đầu và giải quyết tố cáo đối với những người thuộc phạm vi quản lý theo quy định.
ĐBQH dự phiên thảo luận sáng 11/11. Ảnh: Media Quốc hội
Giúp việc cho Chủ tịch UBND cấp xã là đơn vị, công chức được phân công làm đầu mối tham mưu, chủ yếu là Văn phòng HĐND và UBND cấp xã. Vấn đề đặt ra hiện nay là phải bố trí đúng người, đủ người, đúng việc và thống nhất đầu mối tham mưu để bảo đảm năng lực giải quyết.
Trong thời gian tới, Bộ Nội vụ sẽ phối hợp chặt chẽ với Thanh tra Chính phủ hướng dẫn, đôn đốc các địa phương rà soát, bố trí công chức theo đúng vị trí việc làm; thống nhất đầu mối tham mưu công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo.
Đồng thời, Bộ sẽ đề cao trách nhiệm người đứng đầu gắn với đánh giá cán bộ; tăng cường bồi dưỡng nghiệp vụ cho đội ngũ làm công tác này ở cấp xã và chỉ đạo hoàn tất việc bàn giao hồ sơ các vụ việc theo đúng quy định.
