Làm chủ công nghệ chiến lược cần xác định rõ từng công đoạn
Tại phiên chất vấn và trả lời chất vấn ở Kỳ họp thứ 2 sáng 12/11, đại biểu Nguyễn Minh Tuấn (Đoàn Phú Thọ) cho biết Việt Nam đã làm chủ được công nghệ lõi liên quan đến UAV, robot. Đại biểu đề nghị Bộ trưởng giải thích công nghệ lõi gồm những gì, Việt Nam đã làm chủ các loại vật liệu và công nghệ nào.
ĐBQH Nguyễn Minh Tuấn - Đoàn tỉnh Phú Thọ. Ảnh: Media Quốc hội
Trả lời, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho rằng một sản phẩm công nghệ chiến lược thường trải qua nhiều công đoạn. Việt Nam đã làm chủ được một số khâu nhưng vẫn phụ thuộc vào nước ngoài ở những bước khác.
Bộ trưởng lấy ví dụ về chip 5G. Việt Nam hiện có thể thực hiện khâu thiết kế, nhưng để chế tạo thành con chip hoàn chỉnh vẫn phải đưa ra nước ngoài. Quá trình tạo ra sản phẩm công nghệ chiến lược liên quan đến nhiều công đoạn, vật liệu và yếu tố khác nhau, do đó cần xác định cụ thể khâu nào đã làm chủ, khâu nào còn phụ thuộc.
Bộ trưởng Bộ KH&CN Vũ Hải Quân trả lời chất vấn. Ảnh: Media Quốc hội
Theo Bộ trưởng, Bộ KH&CN đang tiếp cận phát triển công nghệ chiến lược theo hai nhóm. Với những công nghệ có thể ứng dụng ngay, Việt Nam sẽ đẩy mạnh tiếp nhận, chuyển giao để sớm đưa vào sản xuất trong nước. Chẳng hạn, công nghệ vaccine có thể được chuyển giao để doanh nghiệp trong nước sản xuất, đóng góp trực tiếp cho phát triển kinh tế.
Đối với những lĩnh vực đòi hỏi chiến lược dài hạn như UAV, đây là sản phẩm tích hợp nhiều công nghệ, từ chip bán dẫn phục vụ điều khiển, thu phát tín hiệu đến cơ khí, khoa học vật liệu và công nghệ vật liệu.
"Với những bài toán công nghệ dài hạn, chúng ta phải chia thành từng nhóm vấn đề và đặt hàng nhiệm vụ để giải quyết từng nhóm, chứ không thể cùng lúc làm chủ tất cả công nghệ", Bộ trưởng nhấn mạnh.
Đặt hàng nghiên cứu từ nhu cầu thực tiễn
Đại biểu Lê Công Đỉnh (Đoàn Tây Ninh) cho biết, Thủ tướng đã giao 20 bài toán lớn cho 10 bộ, ngành và ban hành danh mục 30 sản phẩm công nghệ chiến lược.
Tuy nhiên, kết quả thương mại hóa còn hạn chế. Chương trình công nghệ cao mới có 47 sản phẩm, các nhiệm vụ độc lập có 20 sản phẩm được thương mại hóa và ứng dụng thực tế. Đại biểu đề nghị làm rõ nguyên nhân khiến nhiều kết quả nghiên cứu chưa trở thành hàng hóa phục vụ thị trường.
ĐBQH Lê Công Đỉnh - Đoàn tỉnh Tây Ninh. Ảnh: Media Quốc hội
Bộ trưởng Vũ Hải Quân thừa nhận tỷ lệ đưa kết quả nghiên cứu vào sản xuất, kinh doanh còn thấp. Nguyên nhân là hoạt động nghiên cứu lâu nay chủ yếu xuất phát từ đề xuất của nhà khoa học, khuyến khích sáng tạo nhưng chưa gắn chặt với nhu cầu thị trường và doanh nghiệp.
Bên cạnh đó, việc thương mại hóa gặp khó do khó xác định giá trị tài sản trí tuệ, thiếu nguồn vốn đưa sản phẩm từ phòng thí nghiệm ra thị trường, nhất là vốn từ các quỹ đầu tư mạo hiểm. Hệ thống hỗ trợ nghiên cứu, thử nghiệm, hoàn thiện sản phẩm chưa đồng bộ; sự hợp tác giữa Nhà nước, viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp còn hạn chế.
Để khắc phục, Bộ KH&CN sẽ tập trung đặt hàng nghiên cứu từ nhu cầu thực tiễn, tháo gỡ vướng mắc trong định giá tài sản trí tuệ và tạo điều kiện chuyển giao công nghệ.
Bộ trưởng cho biết đã chỉ đạo các đơn vị trực tiếp làm việc với viện nghiên cứu, trường đại học có tài sản trí tuệ để hỗ trợ thí điểm định giá từng sản phẩm, từ đó xây dựng hướng dẫn phù hợp. Đồng thời, Bộ sẽ nâng cao năng lực tổ chức thực hiện, thúc đẩy hợp tác giữa các bên nhằm đưa nhiều kết quả nghiên cứu vào sản xuất, kinh doanh.
