Bổ sung kẽm, dạng nào phù hợp cho trẻ?

Bổ sung kẽm đúng cách giúp trẻ phát triển cao lớn, khỏe mạnh, phòng bệnh hiệu quả

SKĐS - Trong các vi chất dinh dưỡng, kẽm được chứng minh có vai trò đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển của trẻ trong những năm đầu đời, giúp trẻ phát triển chiều cao, thể chất và tăng cường hệ miễn dịch.

1. Các loại kẽm thường dùng bổ sung kẽm cho trẻ

Bổ sung kẽm là một phần quan trọng trong chăm sóc dinh dưỡng cho trẻ nhỏ. Hiện nay, kẽm được bào chế dưới nhiều loại muối khác nhau như zinc sulfate, zinc gluconate, zinc acetate và zinc picolinate. Mỗi loại có đặc điểm riêng về khả năng hấp thu và mức độ dung nạp, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả bổ sung, cụ thể:

- Zinc gluconate và zinc acetate được đánh giá là những dạng kẽm phù hợp hơn cho trẻ nhỏ. Hai dạng này có khả năng hấp thu tốt qua đường tiêu hóa, ít gây kích ứng niêm mạc dạ dày và ít tạo vị kim loại khó chịu. Nhờ đó, trẻ ít gặp tình trạng buồn nôn, nôn hoặc đau bụng khi sử dụng. Đây cũng là lý do zinc gluconate và zinc acetate được sử dụng phổ biến trong các chế phẩm kẽm dành riêng cho nhi khoa.

- Zinc sulfate có ưu điểm là giá thành thấp và hàm lượng kẽm nguyên tố cao. Tuy nhiên, dạng này dễ gây vị kim loại rõ rệt và kích ứng dạ dày, đặc biệt ở trẻ nhỏ hoặc trẻ có đường tiêu hóa nhạy cảm. Trên lâm sàng, không ít trẻ xuất hiện buồn nôn, nôn hoặc đau bụng khi dùng zinc sulfate, nhất là khi uống lúc đói. Vì vậy, dạng này thường chỉ được cân nhắc trong các trường hợp cần bổ sung ngắn hạn và ít được ưu tiên cho sử dụng kéo dài.

- Zinc picolinate được ghi nhận có khả năng hấp thu cao nhờ liên kết với acid picolinic, giúp ion kẽm đi qua niêm mạc ruột dễ dàng hơn. Tuy nhiên, hiện nay số lượng chế phẩm chứa zinc picolinate dành riêng cho trẻ nhỏ còn hạn chế, chủ yếu xuất hiện trong các sản phẩm cho người lớn. Do đó, dạng này chưa được sử dụng phổ biến trong nhi khoa.

2. Dạng bào chế kẽm và khả năng tuân thủ của trẻ

Dạng bào chế là yếu tố quan trọng quyết định hiệu quả bổ sung kẽm, bởi trẻ nhỏ thường khó hợp tác khi dùng thuốc.

2.1. Kẽm dạng siro hoặc giọt uống

Đây là dạng bào chế hiện vẫn là lựa chọn phổ biến và được xem là "chuẩn mực" trong nhi khoa. Ưu điểm của dạng này là dễ điều chỉnh liều chính xác theo cân nặng và độ tuổi, phù hợp với các phác đồ bổ sung kẽm liều điều trị, đặc biệt trong tiêu chảy cấp theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). Tuy nhiên, nhược điểm là mùi vị có thể gây khó chịu, khiến một số trẻ sợ uống thuốc, dễ nôn ói hoặc chống đối, ảnh hưởng đến khả năng tuân thủ.

2.2. Dạng viên uống hoặc viên nhai

Dạng này thường chỉ phù hợp với trẻ lớn, khi trẻ đã có khả năng nhai - nuốt tốt và hợp tác hơn; không phù hợp cho trẻ dưới 3 tuổi do nguy cơ hóc và khó đảm bảo liều lượng chính xác.

2.3. Dạng xịt miệng

Những năm gần đây, kẽm dạng xịt miệng, đặc biệt là các chế phẩm kẽm nano sinh học, được nhiều phụ huynh quan tâm như một giải pháp thay thế cho trẻ biếng uống siro, lựa chọn mới cho trẻ khó uống thuốc. Dạng xịt cho phép kẽm được hấp thu trực tiếp qua niêm mạc miệng, giúp rút ngắn thời gian tiếp xúc với dạ dày, từ đó giảm cảm giác buồn nôn và kích ứng tiêu hóa.

Với trẻ từ 1–3 tuổi, nhóm tuổi thường khó hợp tác khi uống thuốc, kẽm dạng xịt có thể cải thiện đáng kể khả năng tuân thủ. Các chế phẩm kẽm nano sinh học còn có ưu điểm là kích thước hạt rất nhỏ, làm tăng diện tích tiếp xúc và hỗ trợ hấp thu, nên mỗi lần sử dụng chỉ cần hàm lượng thấp hơn so với dạng truyền thống.

Tuy nhiên, phụ huynh cần lưu ý rằng hàm lượng kẽm trong mỗi lần xịt thường thấp hơn so với dạng siro hoặc giọt uống. Để đạt đủ liều khuyến cáo, cần tính toán đúng số lần xịt theo hướng dẫn của nhà sản xuất hoặc theo tư vấn của bác sĩ. Việc sử dụng tùy tiện, không đủ liều hoặc kéo dài không cần thiết có thể khiến hiệu quả bổ sung không như mong muốn.

Ngoài ra, kẽm dạng xịt chỉ sử dụng qua đường miệng, tuyệt đối không dùng xịt mũi.

Xem thêm video đang được quan tâm: